tag:blogger.com,1999:blog-3059788449108226422011-11-18T02:05:31.218+02:00ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.comBlogger281100tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-54570674142554084522011-11-01T07:56:00.002+02:002011-11-01T08:10:48.559+02:00<div>Ο Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς παρακίνησαν τους εργάτες του κόσμου να ενωθούν γιατί είχαν έναν κόσμο να κερδίσουν, και τίποτα να χάσουν εκτός από τις αλυσίδες τους. Σήμερα, η πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής και οι περιβαλλοντικές καταρρεύσεις σε παγκόσμια κλίμακα προσθέτουν μια επιπλέον ζωτική διάσταση σ’ αυτό το όραμα της ανθρώπινης απελευθέρωσης. Εξακολουθούμε να έχουμε έναν κόσμο να κερδίσουμε – αλλά έχουμε επίσης και έναν κόσμο να χάσουμε.</div><div>Η οικολογική κρίση δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα ανεπαρκούς σχεδιασμού ή κακών αποφάσεων. Ούτε πρόκειται για ένα απρόσμενο ατύχημα. Αποτελεί το αναπόφευκτο αποτέλεσμα ενός άδικου οικονομικού και κοινωνικού συστήματος που τοποθετεί το κέρδος των επιχειρήσεων πάνω από οτιδήποτε άλλο – ακόμα και αν υπονομεύεται η φυσική θεμελίωση της ίδιας της ζωής.</div><div>Ο John Bellamy Foster, με τα προηγούμενα βιβλία του, όπως η “Οικολογία του Μαρξ” (“Marx’s Ecology”) και “Ο Τρωτός Πλανήτης” (“The Vulnerable Planet”), και ως εκδότης του αμερικάνικου μαρξιστικού περιοδικού “Monthly Review”, έχει αποκτήσει μια φήμη επάξια κερδισμένη ως μια από τις πειστικότερες φωνές παγκοσμίως, η οποία υποστηρίζει τη θεμελιώδη κοινωνική αλλαγή για να αντιμετωπιστεί η απειλητική οικολογική καταστροφή.</div><div>Το νέο του βιβλίο, “Η Οικολογική Επανάσταση” (“Τhe Ecological Revolution”), δεν θα μπορούσε να έχει δημοσιευτεί σε καλύτερη χρονική στιγμή. Υποστηρίζει ότι μια λύση στην οικολογική κρίση «είναι τώρα είτε επαναστατική είτε είναι ψεύτικη».</div><div>Ο Foster αξιοποιεί τις προειδοποιήσεις επιφανών περιβαλλοντολόγων, όπως του Bill McKibben, του James Hansen και του Lester Brown, μεταξύ άλλων.</div><div>Ο McKibben έχει πει ότι έχουμε πλέον εισέλθει στην περίοδο “Ωχ Σκατά” της παγκόσμιας υπερθέρμανσης – είναι ήδη αργά για να σταματήσουμε εξ ολοκλήρου τη δριμεία επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Ο Hansen, επιστήμονας της ΝΑΣΑ, έχει πει ότι ο ταχύς ρυθμός της κλιματικής αλλαγής ισοδυναμεί με μια «κατάσταση έκτακτης ανάγκης του πλανήτη».</div><div>Στο βιβλίο του “Plan B 3.0” το 2008, ο Brown είπε: «Ξεπερνάμε φυσικά όρια τα οποία δεν μπορούμε να δούμε και παραβιάζουμε προθεσμίες τις οποίες δεν αναγνωρίζουμε. Η φύση μετράει το χρόνο, αλλά δεν μπορούμε να δούμε το ρολόι… Είμαστε σε έναν αγώνα ταχύτητας μεταξύ ακραίων σημείων των φυσικών γήινων συστημάτων από τη μία και των παγκόσμιων πολιτικών συστημάτων από την άλλη. Ποιο θα βαρύνει πρώτο;»</div><div>“Η Οικολογική Επανάσταση” αποτελεί ένα κάλεσμα για επείγουσα δράση και μια μεσολάβηση στις διαμάχες σχετικά με το είδος της δράσης που απαιτείται για να κερδηθεί αυτός ο “αγώνας ταχύτητας”.</div><div>Εκτός από την όλο και μικρότερη αριθμητικά ομάδα εκείνων που αρνούνται την κλιματική αλλαγή, η γενικευμένη παραδοχή της έκτασης της περιβαλλοντικής κατάπτωσης είναι περισσότερο διαδεδομένη από ποτέ, ακόμη και μεταξύ των παγκόσμιων ελίτ. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχουν αναδυθεί δύο ξεχωριστές προοπτικές οικολογικής επανάστασης.</div><div>Η πρώτη προσπαθεί να βάψει την τρέχουσα επιχειρηματική θεώρηση για την οικονομία πράσινη. Η δεύτερη, σύμφωνα με το απόφθεγμα του Τσε Γκεβάρα, υποστηρίζει ότι πρέπει να γίνει μια γνήσια οικοσοσιαλιστική επανάσταση, αλλιώς θα πρόκειται για πλασματική επανάσταση.</div><div>«Η σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτών αντιδιαμετρικών προσεγγίσεων της οικολογικής επανάστασης», γράφει ο Foster, «μπορεί σήμερα να θεωρηθεί το κεντρικό πρόβλημα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη η περιβαλλοντική κοινωνική επιστήμη σήμερα».</div><div><br /></div><div><b>Τα Οικονομικά της Εξολόθρευσης</b></div><div><br /></div><div>Η κυρίαρχη άποψη λέει ότι μια νέα “πράσινη βιομηχανική επανάσταση” μπορεί να απελευθερώσει τις τεχνολογικές αλλαγές που απαιτούνται για να επιτραπεί η αειφόρος καπιταλιστική ανάπτυξη και να τεθεί τέλος στην περιβαλλοντική καταστροφή. Μεταξύ των τυπικών παραλλαγών αυτής της άποψης, το κίνητρο του κέρδους αποτελεί την κινητήρια δύναμη της ανεκτής αλλαγής και όχι ο στόχος να διατηρηθεί η ζωή, να βελτιωθεί η κοινωνία ή να επιτραπεί η πλήρης ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού.</div><div>Υποθέτει ότι νέες ευκαιρίες για την αγορά θα προκύψουν μέσω των οικολογικών καινοτομιών, ωθώντας την περαιτέρω ανάπτυξη. Εκτός από μια έκρηξη της καθαρής τεχνολογίας, ουσιαστικά τίποτα άλλο στη δομή της κοινωνίας δεν αναμένεται να αλλάξει.</div><div>Ο Foster εξετάζει τη δουλειά μερικών από τους γνωστότερους υποστηρικτές της πράσινης βιομηχανικής επανάστασης, όπως ο Αμερικανός οικονομολόγος, William Nordhaus, ο Βρετανός οικονομολόγος Nicholas Stern (συγγραφέας της “Stern Review” σχετικά με τα οικονομικά της κλιματικής αλλαγής) και ο συντηρητικός χρονογράφος των “New York Times” Thomas Friedman. Ο κύριος σύμβουλος της αυστραλιανής κυβέρνησης σχετικά με τα οικονομικά της κλιματικής αλλαγής, Ross Garnaut, εντάσσεται, επίσης, σε αυτήν την ευρεία κατηγορία.</div><div>Όλοι τους δέχονται ότι η οικονομική ανάπτυξη, η επέκταση των αγορών και η απεριόριστη συσσώρευση κεφαλαίου μπορούν να συνεχιστούν. Οι Paul Hawkin, Amory Lovins και Hunter Lovins, συγγραφείς του βιβλίου του 1999 “Φυσικός Καπιταλισμός”, λένε μάλιστα ότι η απερίφραστη εχθρότητα στις οικολογικές συνέπειες δεν αποτελεί εμπόδιο, όσο βγαίνουν λεφτά. Λένε: «Επειδή υπάρχουν πρακτικοί τρόποι να καθησυχάσουμε τις οικολογικές ανησυχίες και να σώσουμε τα λεφτά που κοστίζουν αυτά τα μέτρα, σχεδόν δεν έχει σημασία αν πιστεύετε ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόβλημα ή όχι. Αυτά τα βήματα πρέπει να γίνουν γιατί συνεπάγονται λεφτά».</div><div>Ταυτόχρονα, η πράσινη βιομηχανική καπιταλιστική επανάσταση αποκλείει, επίσης, τα όποια οικολογικά μέτρα δεν αποφέρουν κέρδος βραχυπρόθεσμα. To πλαίσιο αποτελεί η διατήρηση της καπιταλιστικής οικονομικής ανάπτυξης, αντί του κατεστραμμένου οικοσυστήματος του πλανήτη. Ως αποτέλεσμα, οι Stern και Nordhaus, για παράδειγμα, έχουν επιχειρηματολογήσει κατά των δραστικών περικοπών στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που υποστηρίζονται στην περιβαλλοντική επιστήμη, διότι θα ήταν “οικονομικά αβάσταχτες”.</div><div>Ως τρόποι αντιμετώπισης της επείγουσας κατάστασης του πλανήτη, αυτές οι αποκρίσεις που βασίζονται στην αγορά είναι άτοπες, παράλογες, επικίνδυνες, αυτοαναιρούμενες και καταδικασμένες να αποτύχουν. Χαίρουν, επίσης, θερμής υποδοχής εκ μέρους των παγκόσμιων καπιταλιστικών κυβερνήσεων και παρέχουν τη βάση λανθασμένων απαντήσεων στην κλιματική αλλαγή, όπως το εμπόριο άνθρακα και ο “καθαρός άνθρακας”.</div><div>Ο John Bellamy Foster συνοψίζει πετυχημένα την καπιταλιστική οικονομία μιας πράσινης βιομηχανικής επανάστασης βασισμένης στην αγορά υπό τον όρο “τα οικονομικά της εξολόθρευσης”. Προωθεί μια εναλλακτική προσέγγιση που τοποθετεί τις οικολογικές ανησυχίες πάνω από την καπιταλιστική συσσώρευση. Χρειαζόμαστε μια «πιο ριζική, οικο-σοσιαλιστική επανάσταση που να χρησιμοποιεί τις εναλλακτικές τεχνολογίες όπου είναι απαραίτητο, αλλά να δίνει έμφαση στην ανάγκη να αλλάξει η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και η δομή της κοινωνίας από τις ρίζες της».</div><div>Ο στόχος μιας τέτοιας επανάστασης πρέπει να είναι «η επιστροφή σε πιο οργανικές, βιώσιμες κοινωνικό-οικολογικές σχέσεις, γεγονός που απαιτεί μια πολιτισμική αλλαγή βασισμένη σε μια επανάσταση της κουλτούρας, της οικονομίας και της κοινωνίας». Υποστηρίζει ότι ένα σημείο κλειδί στη διαφορά μεταξύ της οικολογικής επανάστασης και μιας πράσινης βιομηχανικής επανάστασης αποτελεί η συμμετοχή και η κινητοποίηση του μέσου πολίτη στη διαδικασία της αλλαγής.</div><div>Η πράσινη βιομηχανική επανάσταση εκλαμβάνεται ως μια ελεγχόμενη προσπάθεια τεχνολογικής μετατόπισης. Ο στόχος των κατεστημένων συμφερόντων είναι να διατηρηθεί η κοινωνική αλλαγή σε σχέση με την περιβαλλοντική πρόκληση που εμπεριέχει μέσα στα αποδεκτά όρια του συστήματος, ακόμη και υπό τον κίνδυνο να απειληθεί ολόκληρος ο πλανήτης. Αντίθετα, μια γνήσια οικολογική επανάσταση θα ήταν συνδεδεμένη με μια ευρεία κοινωνική, όχι μερικώς βιομηχανική, επανάσταση που θα πήγαζε από τη μεγάλη μάζα των ανθρώπων.</div><div>Πολλοί περιβαλλοντολόγοι που αναγνωρίζουν την ανάγκη ρήξης με τις σύμφωνες με την τρέχουσα επιχειρηματική θεώρηση αντιδράσεις στην παγκόσμια υπερθέρμανση, ακόμη διστάζουν να εξάγουν αυτό το ριζοσπαστικότερο συμπέρασμα. Η αλλαγή ολόκληρου του συστήματος μοιάζει τεράστια δουλειά.</div><div>Ο λίγος διαθέσιμος χρόνος που μας απομένει για να αποφύγουμε την κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει ορισμένους ακτιβιστές στην προσπάθεια διαχωρισμού της κλιματικής από την κοινωνική αλλαγή. Η ιδέα είναι ότι μπορούμε να σταθεροποιήσουμε πρώτα το περιβάλλον και μετά, εφόσον επιτύχουμε, να προχωρήσουμε σε ευρύτερους κοινωνικούς στόχους. Κατά πολλούς τρόπους, αυτή η στρατηγική αντικατοπτρίζει μια φρούδα ελπίδα ότι οι παγκόσμιες ελίτ θα αποφασίσουν τελικά να αλλάξουν πορεία, καθώς τα στοιχεία για την οικολογική διαταραχή γίνονται αναμφισβήτητα και καθώς το κίνημα για το κλίμα μεγαλώνει.</div><div>Αντίθετα, ο Foster υποστηρίζει ότι αν θέλουμε να κάνουμε ειρήνη με τον πλανήτη πρέπει να απομακρύνουμε την πολιτική και οικονομική δύναμη μακριά από την προνομιούχα μειοψηφία που την κατέχει σήμερα. Αλλιώς θα μας οδηγήσουν στη λήθη κατά τη διάρκεια μιας μάταιης προσπάθειας να διατηρήσουν το σύστημά τους. Η αειφόρος ανάπτυξη είναι βιώσιμη μόνο αν ανοίξουμε το δρόμο και για συνεχή ανθρώπινη ανάπτυξη.</div><div>«Μια επαναστατική στροφή στα ανθρώπινα πράγματα μπορεί να μοιάζει απίθανη», λέει. «Αλλά η διαιώνιση του παρόντος καπιταλιστικού συστήματος για οποιαδήποτε χρονική διάρκεια θα αποδειχτεί αδύνατη, αν ο ανθρώπινος πολιτισμός και ο ιστός της ζωής όπως τα ξέρουμε πρόκειται να διατηρηθούν».</div><div><br /></div><div><b>Οικολογικός Ιμπεριαλισμός</b></div><div><br /></div><div>Εκτός από την οικολογική κρίση, ο καπιταλισμός καταδικάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε ακραία φτώχεια, πείνα και ανισότητα. Τα χρήματα που δαπανώνται για το στρατό από τις καπιταλιστικές κυβερνήσεις παγκοσμίως, για παράδειγμα, θα ήταν περισσότερα από αρκετά για να εξασφαλίσουν κατάλληλη τροφή, καταφύγιο, καθαρό νερό και τη βασική υγιεινή και εκπαίδευση για όλους.</div><div>Η τελευταία “λίστα των πλουσίων” του περιοδικού Forbes δείχνει ότι υπήρχαν 793 δισεκατομμυριούχοι παγκοσμίως με περιουσία η οποία συνολικά ξεπερνούσε τα 4 τρισεκατομμύρια αμερικανικά δολάρια. Ταυτόχρονα, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτίμησε ότι το 2005 περισσότερος από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού έζησε με λιγότερο από 2 δολάρια την ημέρα. Οι υποσιτιζόμενοι του κόσμου έφτασαν το 1 δις για πρώτη φορά το 2009, έστω κι αν οι δύο μεγαλύτερες συγκομιδές δημητριακών έλαβαν χώρα το 2008 και το 2009.</div><div>Η αιτία και η έκταση της περιβαλλοντικής κατάρρευσης παγκοσμίως δεν μπορούν να ελεγχθούν πλήρως χωρίς μια κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ένα σύστημα γενικής ανισότητας καθοδηγεί και επιδεινώνει τα προβλήματα.</div><div>Ο Foster περιγράφει το σύγχρονο καπιταλισμό ως ένα σύστημα “οικολογικού ιμπεριαλισμού”. Στο πλανητικό επίπεδο, ο οικολογικός ιμπεριαλισμός αποτελεί συνέπεια της οικειοποίησης των παγκόσμιων κοινών αγαθών (π.χ. η ατμόσφαιρα και οι ωκεανοί) και της απορροφητικής ικανότητας άνθρακα της βιόσφαιρας, κυρίως προς όφελος μιας σχετικά μικρής ομάδας χωρών που βρίσκονται στο κέντρο της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας.</div><div>Προβλέπει ότι, όσο θα επιδεινώνεται η οικολογική κρίση και οι φυσικοί πόροι θα γίνονται πιο σπάνιοι, το σύστημα θα γίνεται ακόμα πιο βάρβαρο. Η αδυσώπητη επιθυμία για αύξηση του κέρδους είναι ασύμβατη με τις ανθρώπινες και ανθρωποκεντρικές αποκρίσεις. Ήδη, “το τέλος του εύκολου πετρελαίου” οδηγεί αυτό που ο Foster αποκαλεί νέο ενεργειακό ιμπεριαλισμό.</div><div>Ο νέος ενεργειακός ιμπεριαλισμός των Η.Π.Α. οδηγεί ήδη σε επεκτατικούς πολέμους, που θα μπορούσαν να γίνουν στην κυριολεξία παγκόσμιοι, καθώς η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διασφαλίσει την υπάρχουσα καπιταλιστική οικονομία και η ίδια της η ηγεμονία παρακμάζει. Η κατανάλωση [του πετρελαίου] είναι ενσωματωμένη μέσα στη δομή της παρούσας παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας. Η άμεση απάντηση του συστήματος στο τέλος του εύκολου πετρελαίου είναι, επομένως, η στροφή προς μια στρατηγική μέγιστης εξόρυξης με οποιοδήποτε δυνατό μέσο.</div><div>Η καθοδηγούμενη από τις Η.Π.Α. εισβολή και κατοχή του Ιράκ, που είναι πλούσιο σε πετρέλαιο, αποτελεί ένα φρικτό αποτέλεσμα αυτής της απάντησης. Η βρετανική ιατρική εφημερίδα “The Lancet” εκτίμησε ότι περισσότεροι από 1 εκατομμύριο Ιρακινοί έχουν πεθάνει μετά από την εισβολή του 2003.</div><div>Ο Foster εξετάζει πώς η κυβέρνηση των Η.Π.Α. ήδη καταστρώνει σχέδια για μια “στρατιωτική αντίδραση” στην οικολογική κρίση. Η κυβέρνηση του προέδρου των Η.Π.Α. George Bush ήταν περιβόητη για την άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Παρ’ όλα αυτά, στο παρασκήνιο ο στρατός των Η.Π.Α. τη λάμβανε σοβαρά υπόψη. Σε μια έκθεση του 2003 το Πεντάγωνο έλεγε ότι η παγκόσμια υπερθέρμανση επιταχυνόταν και συνιστούσε να «αναχθεί από επιστημονική συζήτηση σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας των Η.Π.Α.».</div><div>Αντί να δράσει για να περικόψει επειγόντως τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να διατηρήσει τη ζωή, ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός προετοιμάζεται για να «προστατέψει το Αμερικανικό Φρούριο με οποιοδήποτε κόστος», προειδοποιεί ο Foster.</div><div>Μαζί με την απειλητική προοπτική νέων πολέμων και εισβολών, η ιμπεριαλιστική απάντηση στην κλιματική αλλαγή έχει προσπαθήσει να σπρώξει περισσότερο κόστος της κλιματικής αλλαγής στον παγκόσμιο Νότο. Χωρίς δραστική αλλαγή, οι φτωχότερες χώρες, που είναι οι λιγότερο υπεύθυνες για τη ρύπανση λόγω άνθρακα, θα αντιμετωπίσουν τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.</div><div>Αυτή η ανάλυση είναι σημαντική για τα περιβαλλοντικά κινήματα του αναπτυγμένου κόσμου. Η πολιτική του κινήματος ενάντια στην κλιματική αλλαγή πρέπει να είναι αντι-ιμπεριαλιστική, αντι-πολεμική και να απαιτήσει την αποπληρωμή του οικολογικού χρέους προς τον Τρίτο Κόσμο, αν θέλει να επιτύχει.</div><div>Οποιαδήποτε προσπάθεια να επιβληθεί το κυρίως φορτίο της παγκόσμιας υπερθέρμανσης στις υποανάπτυκτες χώρες που βρίσκεται σε συμφωνία με τις παρελθούσες ιμπεριαλιστικές πολιτικές, αναπόφευκτα θα αποτύχει. Στο βαθμό που οι Η.Π.Α. και άλλα ανεπτυγμένα καπιταλιστικά κράτη προωθούν μια τέτοια στρατηγική, θα καταφέρουν μόνο να ωθήσουν τον κόσμο σε μια κατάσταση βαρβαρότητας, ενώ θα υπονομεύεται καταστροφικά η ανθρώπινη σχέση με τη βιόσφαιρα.</div><div><br /></div><div><b>Μαρξισμός και Οικολογία</b></div><div><br /></div><div>Στο βιβλίο-ορόσημο “Οικολογία του Μαρξ”, ο Foster εξερεύνησε τη συμβολή του Μαρξ, η οποία συχνά παραμελείται, στην οικολογική σκέψη. Στην “Οικολογική Επανάσταση” περιλαμβάνει μερικά κεφάλαια τα οποία αφιερώνονται περαιτέρω στην κατανόηση του Μαρξ ως ενός από τους οξυδερκέστερους περιβαλλοντικούς στοχαστές του 19ου αιώνα. Η διορατικότητα του Μαρξ εξακολουθεί να έχει σημασία σήμερα.</div><div>Αντίθετα από το να αγνοεί τα οικολογικά ερωτήματα, να εξυμνεί την αχαλίνωτη οικονομική ανάπτυξη ή να ενστερνίζεται άκριτα μια πίστη στην αναπόφευκτη επιστημονική πρόοδο, ο Μαρξ προειδοποίησε ότι η παραγωγή με σκοπό το κέρδος είχε ισοπεδωτικά αποτελέσματα για την ανθρωπότητα και το φυσικό κόσμο. Στα έργα του συχνά σχολίαζε τις συνδέσεις μεταξύ του καπιταλισμού και των κυριότερων οικολογικών προβλημάτων της εποχής του.</div><div>Οι δύο κεντρικές οικολογικές αρχές στα γραπτά του Μαρξ είναι η “ρουτίνα της παραγωγής” και το “μεταβολικό ρήγμα”.</div><div>Η ρουτίνα της παραγωγής αφορά το κεντρικό καπιταλιστικό κίνητρο για επέκταση της παραγωγής, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα φυσικά όρια στην ανάπτυξη που τίθενται από τη βιόσφαιρα. Αυτό το κίνητρο κάνει τη διαδικασία της καπιταλιστικής συσσώρευσης έμφυτα μη βιώσιμη και αντι-οικολογική.</div><div>Αν ολόκληρος ο κόσμος κατανάλωνε τόσο όσο ο μέσος Αυστραλός, θα χρειαζόμασταν τους φυσικούς πόρους πέντε γήινων πλανητών. Αν ολόκληρος ο κόσμος ζούσε όπως ένας Βορειοαμερικάνος, τότε θα απαιτούνταν επτά πλανήτες.</div><div>Οι ανεπτυγμένες καπιταλιστικές οικονομίες είναι τόσο μη βιώσιμες, επειδή η παραγωγή είναι κλειδωμένη στην καπιταλιστική ρουτίνα της ακατάπαυστης επέκτασης και ανάπτυξης για χάρη της ανάπτυξης. Αυτό αποτελεί ένα στοιχείο κλειδί στην οικοσοσιαλιστική ερμηνεία της οικολογικής κρίσης.</div><div>Το μεταβολικό ρήγμα αναφέρεται στη θεωρία του Μαρξ ότι η καπιταλιστική παραγωγή αναγκαστικά δημιουργεί μια απότομη διάρρηξη στη σχέση – το μεταβολισμό – μεταξύ της φύσης και της ανθρώπινης κοινωνίας. Ο Μαρξ χρησιμοποίησε την αρχή του μεταβολισμού για να περιγράψει την περίπλοκη και αλληλοεξαρτώμενη ένωση μεταξύ ανθρωπότητας και περιβάλλοντος.</div><div>Στην εποχή του Μαρξ το ρήγμα ήταν κυρίως εμφανές στη μεγαλύτερη οικολογική κρίση του 19ου αιώνα: στην ελάττωση της γονιμότητας του εδάφους λόγω της καπιταλιστικής γεωργίας σε μεγάλη κλίμακα. Σε αυτήν τη βάση εξήγε ευρύτερα συμπεράσματα που αφορούν το πώς η καπιταλιστική γεωργία στέρησε ταυτόχρονα το έδαφος και τους εργάτες από τροφή και προμήθειες.</div><div>Στο “Κεφάλαιο”, τόμος 3, ο Μαρξ έγραψε:</div><div>«Η μεγάλη κτηματική περιουσία ελαττώνει τον αγροτικό πληθυσμό σε ένα συνεχώς μειούμενο ελάχιστο και τον αντιπαραθέτει με ένα συνεχώς αυξανόμενο βιομηχανικό πληθυσμό στοιβαγμένο σε μεγάλες πόλεις· κατ’ αυτόν τον τρόπο παράγει τις συνθήκες που προάγουν ένα ανεπανόρθωτο ρήγμα με τις αλληλοεξαρτούμενες διαδικασίες του κοινωνικού μεταβολισμού που προκαθορίζονται από τους φυσικούς νόμους της ίδιας της ζωής. Το αποτέλεσμα είναι μια διάβρωση της ζωτικότητας του εδάφους, που μεταφέρεται με το εμπόριο μακριά από τα σύνορα μίας μόνο χώρας».</div><div>Και συμπεραίνει:</div><div>«Η μεγάλης κλίμακας βιομηχανία και η μεγάλης κλίμακας εκβιομηχανισμένη γεωργία έχουν την ίδια επίδραση: το βιομηχανικό σύστημα που εφαρμόζεται στη γεωργία [εξασθενίζει] επίσης τους εργαζόμενους εκεί, ενώ η βιομηχανία και το εμπόριο από την πλευρά τους παρέχουν στη γεωργία τα μέσα εξάντλησης του εδάφους».</div><div>Στο “Κεφάλαιο”, τόμος 1, ο Μαρξ προσέφερε μια καυστική αποτίμηση της “προόδου” των καπιταλιστικών γεωργικών μεθόδων:</div><div>«Όλη η πρόοδος της καπιταλιστικής γεωργίας αποτελεί μια πρόοδο στην τέχνη, όχι μόνο ληστείας του εργάτη, αλλά ληστείας και του εδάφους· όλη η πρόοδος όσον αφορά την αύξηση της γονιμότητας του εδάφους για μια συγκεκριμένη χρονική διάρκεια αποτελεί μια πρόοδο προς τον αφανισμό των πηγών μακράς διαρκείας αυτής της γονιμότητας. Η καπιταλιστική παραγωγή, επομένως, αναπτύσσει μονάχα τις τεχνικές και το βαθμό συνδυασμού της κοινωνικής διαδικασίας παραγωγής μέσω της ταυτόχρονης υπονόμευσης των αρχικών πηγών πλούτου – του εδάφους και του εργάτη».</div><div>Ο Foster υποστηρίζει ότι ο Μαρξ χρησιμοποίησε την αρχή του μεταβολικού ρήγματος πέρα από τη γεωργία. Η καπιταλιστική παραγωγή για το κέρδος προοδευτικά αποξενώνει την ανθρώπινη κοινωνία από όλες τις σφαίρες της φύσης, έστω και αν μια σταθερή σχέση με τη φύση είναι ζωτική για την ανθρώπινη ύπαρξη. Το καθήκον άμβλυνσης του ρήγματος και οικοδόμησης μιας αληθινά βιώσιμης κοινωνίας αποτελούσε κεντρικό στόχο της θεώρησης του Μαρξ για ένα δημοκρατικό, σοσιαλιστικό μέλλον.</div><div>Στο “Κεφάλαιο” ο Μαρξ είπε:</div><div>«Η ελευθερία μπορεί μόνο να αποτελείται από αυτό, οι κοινωνικοποιημένοι [άνθρωποι], οι συνεταιρισμένοι παραγωγοί, να κυβερνούν τον ανθρώπινο μεταβολισμό με τη φύση κατά έναν ορθολογικό τρόπο, φέρνοντάς τον κάτω από το δικό τους συλλογικό έλεγχο παρά όντας κυριαρχημένοι από αυτόν ως μια τυφλή δύναμη· διεκπεραιώνοντάς τον με τη μικρότερη δαπάνη ενέργειας και υπό συνθήκες πιο αντάξιες και κατάλληλες για την ανθρώπινή τους φύση».</div><div>Αντίθετα από τις κυρίαρχες οικονομικές προσεγγίσεις, οι μαρξιστές θεωρούν ότι η ιδιωτική ιδιοκτησία των φυσικών πόρων αποτελεί τον κυριότερο φραγμό για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Στον τρίτο τόμο του “Κεφαλαίου”, ο Μαρξ συγκρίνει ακόμη και τη σχέση μεταξύ φύσης και ανθρωπότητας υπό τον καπιταλισμό με σκλαβιά.</div><div>«Υπό την οπτική μιας ανώτερης κοινωνικο-οικονομικής δομής, η ιδιωτική ιδιοκτησία συγκεκριμένων ατόμων στη γη θα φαίνεται τόσο παράλογη όσο η ιδιωτική ιδιοκτησία ενός ανθρώπου σε έναν άλλον άνθρωπο. Ακόμη και μια ολόκληρη κοινωνία ή ένα έθνος ή όλες οι ταυτόχρονα υπάρχουσες κοινωνίες μαζί, δεν είναι ιδιοκτήτες της γης. Είναι απλά οι κάτοχοί της, οι δικαιούχοι της, και πρέπει να την κληροδοτούν σε μια βελτιωμένη κατάσταση στις επόμενες γενιές».</div><div>Ο συν-στοχαστής του Μαρξ, Φρίντριχ Ένγκελς, είπε ότι ο καπιταλισμός είναι ανίκανος να διατηρήσει μια βιώσιμη σχέση με το φυσικό κόσμο γιατί «σε σχέση με τη φύση, όπως και με την κοινωνία, η παρούσα μέθοδος παραγωγής ενδιαφέρεται πάνω από όλα για το άμεσο, το χειροπιαστό αποτέλεσμα».</div><div><br /></div><div><b>Μία Επανάσταση</b></div><div><br /></div><div>Ολόκληρη η ουσία της “Οικολογικής Επανάστασης” είναι ότι «η μετάβαση στο σοσιαλισμό και η μετάβαση σε μια οικολογική κοινωνία αποτελούν ένα και το αυτό».</div><div>Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Hugo Chavez προάγει αυτό που αποκαλεί ένα “στοιχειώδες τρίγωνο σοσιαλισμού” για να εξηγήσει τους στόχους του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα. Αυτοί είναι 1) η κοινωνική ιδιοκτησία, 2) η κοινωνική παραγωγή οργανωμένη από τους εργάτες και 3) η ικανοποίηση των κοινών αναγκών.</div><div>Ο Foster λέει ότι ένα “στοιχειώδες τρίγωνο οικολογίας” πρέπει επίσης να βρίσκεται στη ρίζα αυτής της επαναστατικής άποψης. Συνοψίζει: 1) κοινωνική χρήση, όχι ιδιωτική ιδιοκτησία, της φύσης, 2) δημοκρατική και ορθολογική ρύθμιση του μεταβολισμού μεταξύ φύσης και ανθρώπινων όντων και 3) ικανοποίηση των κοινών αναγκών, των παρόντων και των μελλοντικών γενεών.</div><div>«Ο στόχος», λέει ο Foster, «πρέπει να είναι η δημιουργία βιώσιμων κοινοτήτων εφοδιασμένων για την ανάπτυξη των ανθρώπινων αναγκών και δυνάμεων, εκκαθαρισμένων από την καθολικά διαβρωτική επιδίωξη συσσώρευσης πλούτου».</div><div>Υπογραμμίζει την ευθύνη που πέφτει στα κινήματα για κοινωνική και οικολογική δικαιοσύνη στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, όπως η Αυστραλία και οι Η.Π.Α., να πραγματοποιήσουν μια επαναστατική μετάβαση σε μια δίκαιη και βιώσιμη κοινωνία εγκαίρως.</div><div>Μόνο μέσω θεμελιώδους αλλαγής στον πυρήνα του συστήματος, από το οποίο οι πιέσεις στον πλανήτη κυρίως πηγάζουν, υπάρχει η οποιαδήποτε γνήσια πιθανότητα αποφυγής της τελικής φάσης της οικολογικής καταστροφής. Η “Οικολογική Επανάσταση” αποτελεί μια εξαιρετικά πολύτιμη και σημαντική συνεισφορά σε αυτό το βασικό καθήκον.</div><div><br /></div><div><br /></div><div><b>Σημείωση 1</b>: Το βιβλίο στο οποίο αναφέρεται η βιβλιοκριτική: John Bellamy Foster: <i>The Ecological Revolution, Making Peace with the Planet</i>, Monthly Review Press 2009, 
σελ. 328.</div><div><br /></div><div><b>Σημείωση 2:</b> Ο Σάιμον Μπάτλερ είναι αυστραλός ακτιβιστής του κλίματος, μέλος του Democratic Socialist Perspective/Socialist Alliance http://www.socialist-alliance.org/. </div><div>Η παρούσα βιβλιοκριτική δημοσιεύθηκε στο Links International Journal of Socialist Renewal, http://links.org.au/node/1193.</div><div><br /></div><div>Μετάφραση: <b>Δάφνη Αναστασιάδη</b></div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-5457067414255408452?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-86168885819934243042011-11-01T07:34:00.002+02:002011-11-01T07:41:07.492+02:00<div>Η Φουκοσίμα προκάλεσε αυτό που ήταν αναμενόμενο να συμβεί: ένα νέο σοβαρό πυρηνικό «ατύχημα». Τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές, δεν είναι ακόμη βέβαιο ένα το «ατύχημα» αυτό θα λάβει τις διαστάσεις μιας καταστροφής ανάλογης με το Τσερνομπίλ, αλλά αυτή είναι η κατεύθυνση προς την οποία τα πράγματα, δυστυχώς, φαίνεται να εξελίσσονται. Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για μια μεγάλη καταστροφή είτε όχι, η απόδειξη είναι για ακόμα μια φορά ότι η τεχνολογία αυτή δεν θα μπορεί ποτέ να είναι 100% ασφαλής. Οι κίνδυνοι είναι τόσο τρομακτικοί ώστε το συμπέρασμα να είναι προφανές: είναι επιτακτική ανάγκη να εγκαταλείψουμε την πυρηνική ενέργεια και να την εγκαταλείψουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Αυτό είναι το πρώτο μάθημα που μπορούμε να πάρουμε από το παράδειγμα της Φουκοσίμα, αλλά η εφαρμογή αυτού αναδεικνύει κοινωνικά και απολύτως θεμελιώδη πολιτικά ερωτήματα που απαιτούν μια πραγματική κοινωνική συζήτηση, μια εναλλακτική λύση στον πολιτισμό του καπιταλισμού και της αέναης ανάπτυξης.</div><div><br /></div><div><b>Μια επικίνδυνη τεχνολογία</b></div><div><br /></div><div>Το 1957 ήταν το Windscale, το 1979 το Three Mile Island, το 1986 το Τσερνομπίλ, το 2000 το Tokai Mura και τώρα η Φουκοσίμα. Ο κατάλογος των ατυχημάτων σε πυρηνικούς σταθμούς συνεχίζει να αυξάνεται. Και απλά δε γίνεται να είναι διαφορετικά. Δεν είναι απαραίτητο να έχει κανείς διδακτορικό στη φυσική για να το καταλάβει. Ένα πυρηνικό εργοστάσιο λειτουργεί κάπως σαν το βραστήρα. Οι αντιστάσεις του αντιστοιχούν στις ράβδους καυσίμων του πυρηνικού εργοστασίου.</div><div>Αν δεν υπάρχει νερό στο βραστήρα και οι αντιστάσεις συνεχίζουν να θερμαίνονται, υπάρχει πρόβλημα. Το ίδιο πρόβλημα ισχύει και για τις ράβδους καυσίμου οι οποίες πρέπει συνεχώς να κολυμπούν στο νερό ώστε να προκαλέσουν το βρασμό του. Ο ατμός που δημιουργείται γυρίζει τις τουρμπίνες που παράγουν ηλεκτρισμό. Το εργοστάσιο καταναλώνει μεγάλες ποσότητες νερού των οποίων η κυκλοφορία εξασφαλίζεται από τις αντλίες. </div><div>Σε περίπτωση που οι αντλίες σταματήσουν να λειτουργούν το νερό τρέχει έξω και η υπερθέρμανση των ράβδων επιδεινώνεται. Αν δεν προσθέτουμε νερό γρήγορα, η θερμότητα που παράγεται από την αντίδραση μέσα στις ράβδους είναι τέτοια ώστε οι ράβδοι λιώνουν και πέφτουν στο κατώτατο σημείο της δεξαμενής (που αντιστοιχεί στη βάση του βραστήρα). Αυτή η δεξαμενή είναι με τη σειρά της που τοποθετείται σε διπλό περίβλημα ασφάλειας: είναι ο αντιδραστήρας του οποίου τη φιγούρα γνωρίζει όλος ο κόσμος, καθώς είναι χαρακτηριστική. Εάν το περίβλημα του αντιδραστήρα δεν αντέχει την έντονη θερμότητα που εκλύεται από τις λιωμένες ράβδους και ρηγματώνεται, ραδιενέργεια απελευθερώνεται στο περιβάλλον μαζί με όλες τις θανατηφόρες συνέπειες που αυτό συνεπάγεται.</div><div><br /></div><div><b>Μια τεχνολογία εύθραυστη</b></div><div><br /></div><div>Η αντίδραση που προκαλείται σε μια μονάδα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας είναι μια αλυσιδωτή αντίδραση: βομβαρδίζουμε τους πυρήνες ουρανίου με νετρόνια, απορροφώντας ένα νετρόνιο ένας πυρήνας ουρανίου χωρίζεται στα δύο και απελευθερώνει ένα μεγάλο ποσό ενέργειας (που αποτελεί την πυρηνική σχάση). Την ίδια στιγμή απελευθερώνονται και άλλα νετρόνια, κάθε ένα από τα οποία μπορεί να προκαλέσει τη σχάση ενός άλλου πυρήνα ουρανίου. Από τη στιγμή που η αντίδραση ξεκινά, συνεχίζει μόνη της. Ο μόνος τρόπος για την ελέγξουμε και για να παρακολουθήσουμε τη θερμοκρασία είναι να παρεμβάλλουμε μεταξύ των ράβδων καυσίμου ράβδους από κράματα που μπορούν να απορροφήσουν τα νετρόνια χωρίς να προκαλείται σχάση του υλικού. Μπορούμε έτσι να ψύξουμε την καρδιά του αντιδραστήρα. Αλλά αυτή η ψύξη χρειάζεται κάποιο χρόνο. Εν τω μεταξύ, οι ράβδοι καυσίμου πρέπει να κολυμπούν στο νερό, γιατί διαφορετικά κινδυνεύουν να υπερθερμανθούν.</div><div>Οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας επαναλαμβάνουν ακούραστα ότι η συσκευή είναι εξαιρετικά ασφαλής, κυρίως επειδή, σε περίπτωση αστοχίας του δικτύου, οι αντλίες μπορούν να τροφοδοτηθούν με ενέργεια χάρη στις γεννήτριες έκτακτης ανάγκης. Το ατύχημα στη Φουκοσίμα δείχνει ότι οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν αξίζουν και πολλά: εξαιτίας του σεισμού, οι σταθμοί προκάλεσαν αυτόματα μια αλυσιδωτή αντίδραση, όπως ήταν αναμενόμενο σε τέτοιες περιπτώσεις. Συνεπώς, δεν υπήρχε περισσότερη ενέργεια για να λειτουργήσουν οι αντλίες. Τα ηλεκτρικά δίκτυα θα έπρεπε να λειτουργήσουν, δυστυχώς όμως ήταν εκτός λειτουργίας, καθώς πνίγηκαν από το τσουνάμι. Το νερό ψύξης ήταν ανεπαρκές, οι ράβδοι καυσίμου εντοπίστηκαν από ένα αρχικό ύψος 1,80 μ. σε ύψος πάνω από τρία μέτρα (για συνολικό μήκος 3,71 μ.). Η υπερθέρμανση προκάλεσε υπερπίεση και χημική αντίδραση (ηλεκτρόλυση του νερού ψύξης) παράγοντας υδρογόνο. Οι τεχνικοί κυκλοφόρησαν στη συνέχεια ατμό, ώστε να αποφευχθεί μια έκρηξη της δεξαμενής. Όμως, το υδρογόνο είχε προφανώς εξερράγη στον αντιδραστήρα, προκαλώντας την κατάρρευση του τρούλου του κτηρίου, και ο ατμός απελευθερώθηκε στο περιβάλλον. Το σενάριο αυτό προφανώς επαναλήφθηκε και σε ένα δεύτερο αντιδραστήρα.</div><div><br /></div><div><b>Όπως στο Τσερνομπίλ</b></div><div><br /></div><div>Η παροχή γλυκού νερού διακόπηκε μετά από το τσουνάμι και οι τεχνικοί χρησιμοποίησαν το νερό από την κοντινή θάλασσα. Αρκετοί αμερικανοί εμπειρογνώμονες δήλωσαν ότι επρόκειτο για μια τυπική «πράξη απελπισίας». Σύμφωνα με αυτούς, αυτό θυμίζει τις μάταιες προσπάθειες να αποφευχθεί η τήξη του πυρήνα του αντιδραστήρα του Τσερνομπίλ, όταν οι υπάλληλοι του σταθμού και οι ηρωικοί εθελοντές άρχισαν να χύνουν άμμο και μπετόν στον αντιδραστήρα, πράγμα που τους έκανε να πληρώσουν με τη ζωή τους. Η μετρημένη ραδιενέργεια σε 80 χλμ. από τη Φουκοσίμα είναι ήδη παραπάνω από 400 φορές πάνω από τα επιτρεπόμενα επίπεδα. Έξι γενναίοι Ιάπωνες δημοσιογράφοι επισκέφθηκαν με μετρητές Geiger το Δημαρχείο της Futaba, που βρίσκεται 2 χλμ. από το επίκεντρο της ραδιενέργειας: η ραδιενέργεια εκεί ήταν μεγαλύτερη από την ικανότητα μέτρησης ορισμένων συσκευών τους! Επί του παρόντος, εκτιμάται ότι ένας ιάπωνας πολίτης λαμβάνει σε μία ώρα την δόση ραδιενέργειας που θεωρείται αποδεκτή για ένα έτος.</div><div>Στις δηλώσεις του γαλλικού δικτύου «Έξοδος από τα πυρηνικά» (Sortir du nucléaire) αναφέρεται: «από τις πληροφορίες αυτές διαπιστώνεται ένα εντυπωσιακά υψηλό επίπεδο ραδιενέργειας σε μια ευρεία περιοχή γύρω από το εργοστάσιο, του οποίου οι συνέπειες για την υγεία δεν μπορεί παρά να είναι πολύ σοβαρές». Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι είμαστε απρόσβλητοι από το νέφος που προκλήθηκε: το προηγούμενο του Τσερνομπίλ έδειξε ότι ένα ραδιενεργό νέφος μπορεί να μολύνει τεράστιες περιοχές. Τα πάντα εξαρτώνται από τη δύναμη με την οποία τα σωματίδια στέλνονται στην ατμόσφαιρα. Στην περίπτωση μιας πολύ ισχυρής έκρηξης, τα ραδιενεργά στοιχεία μπορεί να εκτοξευτούν σε υψόμετρο ενός αεροσκάφους, όπου κυριαρχούν ισχυρά ρεύματα. Σε αυτήν την περίπτωση, το νέφος θα μπορούσε να επηρεάσει περιοχές πολύ μακριά από τη Φουκοσίμα.</div><div><br /></div><div><b>Δύο αγωνιώδη ερωτήματα</b></div><div><br /></div><div>Αυτή η ραδιενέργεια προέρχεται κυρίως από δύο χημικά στοιχεία: το ιώδιο-131 και το καίσιο-137. Και τα δύο είναι εξαιρετικά καρκινογόνα, αλλά το πρώτο έχει διάρκεια ζωής στην ατμόσφαιρα περίπου 80 ημέρες, ενώ το δεύτερο παραμένει ραδιενεργό για περίπου 300 χρόνια. Την Κυριακή 13 Μαρτίου περισσότερα από 200.000 άτομα απομακρύνθηκαν από την περιοχή. Οι αρχές κήρυξαν μια ζώνη αποκλεισμού 20 χλμ. γύρω από τον πρώτο αντιδραστήρα της Φουκοσίμα και περίπου 10 χλμ. από το δεύτερο. Η παρουσία του καισίου-137 είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.</div><div>Ακριβείς πληροφορίες είναι ανύπαρκτες: η Tokyo Electric Power Company (TEPCO) και οι ιαπωνικές αρχές κρύβουν περισσότερο από πιθανό ένα μέρος της αλήθειας. Τα δύο πιο ανησυχητικά ερωτήματα που προκύπτουν είναι αφενός κατά πόσον το λιώσιμο των ράβδων έχει περάσει υπό έλεγχο ή συνεχίζεται, και αφετέρου κατά πόσο το περίβλημα της δεξαμενής θα κρατήσει. Σύμφωνα με τον Ken Bergeron, πυρηνικό φυσικό που εργάζεται στις προσομοιώσεις ατυχημάτων σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, το περίβλημα της δεξαμενής «είναι βεβαίως ισχυρότερο από το Τσερνομπίλ, αλλά πολύ λιγότερο ισχυρό από ό,τι στο Three Mile Islands». Οι ειδικοί δεν κρύβουν την ανησυχία τους: «εάν δεν ανακτηθεί ο έλεγχος, θα περάσουμε από τη μερική τήξη στην πλήρη τήξη, που θα αποτελέσει την ολοκληρωτική καταστροφή», όπως δήλωσε ένας από αυτούς (Le Monde, 03/13/2011).</div><div>Αλλά το χειρότερο θα ήταν η τήξη της καρδιάς του δεύτερου αντιδραστήρα, ο οποίος εξερράγη στις 13 Μαρτίου. Στην πραγματικότητα το καύσιμο που χρησιμοποιείται είναι το ΜΟΧ, ένα μείγμα οξειδίου απεμπλουτισμένου ουρανίου και πλουτωνίου-239. Το πλουτώνιο-239 είναι στην πραγματικότητα ένα απόβλητο ανακυκλωμένο των συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής ουρανίου. Η ραδιενέργειά του είναι εξαιρετικά υψηλή και η «μισή διάρκεια ζωής του» (δηλαδή ο αριθμός των ετών που απαιτούνται για να μειωθεί κατά το ήμισυ η ραδιενέργειά του), υπολογίζεται σε 24.000 χρόνια. Οι Ιάπωνες γνωρίζουν καλά αυτό το στοιχείο και τις φοβερές του συνέπειες: η πυρηνική βόμβα που έπεσε στο Ναγκασάκι στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, είχε βάση το πλουτώνιο-239 ...</div><div><br /></div><div><b>Ένας κίνδυνος απαράδεκτος</b></div><div><br /></div><div>Μετά την καταστροφή του Τσερνομπίλ οι υποστηριχτές της πυρηνικής ενέργειας υποστήριξαν ότι η κακή σοβιετική τεχνολογία, με τα κακά πρότυπα ασφαλείας και το γραφειοκρατικό της σύστημα, ήταν η βάση του ατυχήματος. Σύμφωνα με τα πιστεύω τους, τίποτα παρόμοιο δε θα μπορούσε να συμβεί στους σταθμούς που βασίζονται στην καλή καπιταλιστική τεχνολογία, ειδικά μάλιστα στις δικές μας «δημοκρατικές» χώρες, όπου ο νόμος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας σε όλα τα επίπεδα. Σήμερα βλέπουμε ότι αυτό το κήρυγμα δεν αξίζει τίποτα.</div><div>Η Ιαπωνία είναι μια χώρα της υψηλής τεχνολογίας. Έχοντας πλήρη επίγνωση του σεισμικού κινδύνου, οι ιαπωνικές αρχές έχουν επιβάλει αυστηρούς κανόνες για την κατασκευή των εργοστασίων. Ο αντιδραστήρας 1 της Φουκοσίμα περιλάμβανε μάλιστα διπλό σύστημα ασφαλείας, με κάποιες γεννήτριες να λειτουργούν με καύσιμα και άλλες με μπαταρία. Τίποτα όμως δεν βοήθησε, καθώς ακόμα και η πιο εξελιγμένη τεχνολογία και τα πιο αυστηρά πρότυπα ασφαλείας δε θα καταφέρουν ποτέ να δώσουν μια απόλυτη εγγύηση, ούτε απέναντι στις φυσικές καταστροφές, ούτε απέναντι σε πιθανές εγκληματικές πράξεις παραφρόνων τρομοκρατών (για να μην αναφέρουμε ότι το ανθρώπινο λάθος είναι πάντα δυνατόν). Μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο των πυρηνικών, δεν μπορούμε όμως να τον καταργήσουμε εντελώς. Εάν τον μειώσουμε σχετικά, αλλά ο αριθμός των πυρηνικών σταθμών συνεχίζει να αυξάνεται, όπως συμβαίνει σήμερα, ο απόλυτος κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί.</div><div>Είναι πολύ σημαντικό να πούμε ότι ο κίνδυνος αυτός είναι απαράδεκτος διότι είναι ανθρώπινης προέλευσης, δηλαδή αποφευκτός και αποτέλεσμα των επενδυτικών αποφάσεων μικρών κύκλων πάντα σε σχέση με τα κέρδη τους χωρίς καμία πραγματική δημοκρατική διαβούλευση με τους λαούς. Λέγεται για παράδειγμα ότι «τα πυρηνικά ατυχήματα (sic) στην Ιαπωνία απέχουν πολύ από το να έχουν τόσες απώλειες σε ζωές, όσες το τσουνάμι», σύμφωνα με τους συντάκτες του Soir (14 Μαρτίου), που έρχονται να κρύψουν κάτω από το χαλί την ποιοτική διαφορά ανάμεσα σε μια φυσική καταστροφή που είναι αναπόφευκτη και μια τεχνολογική καταστροφή που είναι απολύτως απευκταία. Προσθέτουν ακόμα ότι «όπως κάθε σύνθετη βιομηχανική διαδικασία, έτσι και η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας περιέχει ένα σημαντικό κίνδυνο» (ομοίως) έρχονται να αποκρύψουν την ιδιαιτερότητα του πυρηνικού κινδύνου, που είναι ότι η τεχνολογία αυτή έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει ολόκληρο το ανθρώπινο γένος πάνω στη Γη. Πρέπει να κυνηγήσουμε αδυσώπητα αυτό το είδος των τοποθετήσεων, το οποίο αντικατοπτρίζει την τεράστια πίεση που ασκείται σε όλα τα επίπεδα στα πυρηνικά λόμπι.</div><div><br /></div><div><b>Ο κίνδυνος είναι επίσης και εδώ </b></div><div><br /></div><div>Αν οι ειδικοί δεν κρύβουν τη βαθύτατη ανησυχία τους, οι πολιτικοί ξεδιπλώνουν τη βλακεία τους. Ερωτηθείς στις 12 Μάρτη το απόγευμα, ο Γάλλος υπουργός Βιομηχανίας κ. Besson δήλωσε ότι αυτό που συμβαίνει στη Φουκοσίμα είναι «ένα σοβαρό ατύχημα, όχι μια καταστροφή». Για να δικαιολογήσει την υπέρ-πυρηνική πολιτική του, ο Βρετανός υπουργός Ενέργειας Chris Huhne, δε βρήκε τίποτα καλύτερο από το να επισημάνει την αδυναμία του σεισμικού κινδύνου στο Ηνωμένο Βασίλειο, προσθέτοντας ότι θα αντλήσει διδάγματα από αυτό που συμβαίνει στην Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου, έτσι ώστε, τελικά, η ασφάλεια να είναι ακόμα καλύτερη ... Τα ίδια θλιβερά επιχειρήματα χρησιμοποιούνται με παραλλαγές από όλες τις κυβερνήσεις που έχουν αποφασίσει είτε να διατηρήσουν την πορεία τους προς την πυρηνική ενέργεια (Γαλλία κατά πρώτο λόγο), είτε να την μετατρέψουν (Ιταλία), είτε να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις για έξοδο από την πυρηνική ενέργεια μετά το Τσερνομπίλ που ελήφθησαν υπό την πίεση της κοινής γνώμης (Γερμανία, Βέλγιο). Στόχοι: να αποφύγουν το πανικό, να αποτρέψουν μια νέα κινητοποίηση των συνειδήσεων, που θα έρθει να τορπιλίσει τα φιλόδοξα σχέδια για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, σε όλο τον κόσμο. </div><div>Είναι λίγο το να πούμε ότι αυτά τα επιχειρήματα δεν είναι πειστικά. Στη Δυτική Ευρώπη, ειδικότερα, ο φόβος είναι κάτι περισσότερο από δικαιολογημένος. Στη Γαλλία, χώρα που ηγείται στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, οι αντιδραστήρες δεν πληρούν τα σεισμικά πρότυπα αναφοράς. Σύμφωνα με το Δίκτυο «Sortir du nucléaire», η Γαλλική υπηρεσία ηλεκτρισμού (ΕDF) πρόκειται να παραποιήσει τα αντισεισμικά στοιχεία για να αποφύγει να αναγνωρίσει το πρόβλημα και να μην επενδύσει τουλάχιστον € 1.900.000.000 προκειμένου να φέρει τον αντιδραστήρα στα υποχρεωτικά πρότυπα. Πιο πρόσφατα, το Συμβούλιο της Δικαιοσύνης απέρριψε την αίτηση για κλείσιμο του πυρηνικού σταθμού Fessenheim (Αλσατία), τον παλαιότερο σταθμό της Γαλλίας, που συνάμα βρίσκεται σε μια περιοχή υψηλού σεισμικού κινδύνου. Στο Βέλγιο, οι σταθμοί του Doel και Tihange είναι σχεδιασμένοι να αντέχουν σεισμούς μεγέθους 5,7 έως 5,9 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ. Ωστόσο, από το 14ο αιώνα οι περιοχές έχουν εμπειρία τριών σεισμών με μέγεθος μεγαλύτερο των 6 Ρίχτερ.</div><div>Ας σημειώσουμε ότι δεν υπάρχουν αρκετοί μηχανικοί με ειδικευμένη εκπαίδευση σε θέματα διαχείρισης πυρηνικών σταθμών, καθώς και ότι το πυρηνικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης προβλέπει την εκκένωση μιας περιοχής 10 χλμ. γύρω από το εργοστάσιο, πράγμα το οποίο είναι εντελώς ανεπαρκές. Η παλαίωση των εγκαταστάσεων είναι μια άλλη πηγή ανησυχίας. Την ορίζουμε στα 50 έτη, ενώ πέραν των 20 ετών τα προβληματικά περιστατικά αυξάνονται. Έτσι, εξαιτίας της ηλικίας τους, δεκαεννέα από τους αντιδραστήρες της Γαλλίας παρουσιάζουν ανεπίλυτες ανωμαλίες όσο αφορά στην ψύξη έκτακτης ανάγκης ... στο σημείο αυτό που απέτυχαν και οι αντιδραστήρες στην Ιαπωνία. Κλπ., κλπ..</div><div> </div><div><b>Μια επιλογή της κοινωνίας</b></div><div><br /></div><div>Πρέπει να ξεφύγουμε από τα πυρηνικά ολοκληρωτικά και το ταχύτερο δυνατόν. Είναι απολύτως εφικτό από τεχνική άποψη και θα πρέπει ακολούθως να σημειωθεί ότι η αποδοτικότητα της πυρηνικής ενέργειας είναι πολύ μέτρια (τα δύο τρίτα της ενέργειας απορροφώνται ως θερμότητα). Η συζήτηση είναι πρωτίστως μια πολιτική συζήτηση, μια συζήτηση της κοινωνίας που θέτει στην τελική μια επιλογή πολιτισμού. Γιατί αυτό είναι το πρόβλημα: πρέπει να καταργήσουμε σταδιακά την πυρηνική ενέργεια και ταυτόχρονα να εγκαταλείψουμε τα ορυκτά καύσιμα, την κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής. Σε μόλις δυο γενιές οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να καταστούν ως η αποκλειστική πηγή ενέργειας.</div><div><br /></div><div>Ωστόσο, η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές απαιτεί τεράστιες επενδύσεις, υψηλές ποσότητες ενέργειας, άρα και περισσότερες πηγές εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στην πράξη η ενεργειακή μετάβαση είναι δυνατή μόνο εάν η τελική ζήτηση ενέργειας μειωθεί δραστικά, τουλάχιστον στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες. Στην Ευρώπη η μείωση αυτή θα πρέπει να είναι περίπου 50% μέχρι το 2050. Το μέγεθος αυτή της μείωσης δεν είναι εφικτό χωρίς τη σημαντική μείωση της παραγωγής υλικών και των μεταφορών. Πρέπει να παράγουμε και μεταφερόμαστε (με οχήματα) λιγότερο, αλλιώς η εξίσωση θα παραμείνει άλυτη. Δηλαδή είναι άλυτη για το καπιταλιστικό σύστημα, διότι η επιδίωξη του κέρδους κάτω από το μαστίγιο του ανταγωνισμού αναπόφευκτα σημαίνει αύξηση, δηλαδή συσσώρευση κεφαλαίου, η οποία μεταφράζεται σε ένα αυξανόμενο όγκο εμπορευμάτων, δηλαδή σε μια αυξημένη εκμετάλλευση πόρων.</div><div>Ως εκ τούτου, όλες οι απαντήσεις του καπιταλισμού απέναντι στην πρόκληση της κλιματικής αλλαγής βασίζονται στους μαθητευόμενους μάγους της τεχνολογίας, όπου η πυρηνική ενέργεια αποτελεί τη ναυαρχίδα. Το ενεργειακό σενάριο "bluemap" του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας είναι αποκαλυπτικό ως προς το θέμα αυτό: προτείνει να πολλαπλασιαστεί το πυρηνικό πάρκο με τρεις πυρηνικούς σταθμούς μέχρι το 2050, πράγμα το οποίο συμπεριλαμβάνει την κατασκευή κάθε εβδομάδα μιας μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ενός γιγαβάτ. Αυτό είναι απλά μια καθαρή τρέλα.</div><div><br /></div><div>Μια εναλλακτική πρόταση απέναντι σε αυτό το φαύλο σύστημα είναι περισσότερο επείγουσα από ποτέ. Αυτή περνά μέσα από τη ριζική μείωση του χρόνου εργασίας χωρίς μείωση των αποδοχών, με αναλογική πρόσληψη και σταδιακή μείωση της εργασίας: για να παράγουμε λιγότερο, θα πρέπει να εργαζόμαστε λιγότερο, και αυτό θα επιτευχθεί μόνο με την ανακατανομή του πλούτου. Περνά επίσης μέσα από τη συλλογική ιδιοποίηση των ενεργειακών και των οικονομικών τομέων, καθώς οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας είναι πιο ακριβές από τις άλλες πηγές και θα παραμείνουν έτσι για είκοσι τουλάχιστον χρόνια. Περνά τέλος, μέσα από έναν προγραμματισμό σε όλα τα επίπεδα, από το τοπικό έως το παγκόσμιο, προκειμένου να γεφυρωθεί το δικαίωμα του Νότου στην ανάπτυξη και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Σε τελική ανάλυση, αυτό απαιτεί το οικοσοσιαλιστικό σχέδιο μιας κοινωνίας που παράγει για την ικανοποίηση των πραγματικών ανθρώπινων αναγκών που είναι δημοκρατικά αποφασισμένες, με σεβασμό στους ρυθμούς και στη λειτουργία των οικοσυστημάτων. </div><div>Χωρίς μια τέτοια εναλλακτική η καπιταλιστική ανάπτυξη θα προκαλεί πάντα περισσότερες καταστροφές, χωρίς την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Αυτό είναι, σε τελική ανάλυση, το τρομερό μάθημα της Φουκοσίμα.</div><div><br /></div><div>Μετάφραση</div><div>Ηρώ Καλαντίδου</div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-8616888581993424304?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-28775919817745708482011-11-01T07:14:00.002+02:002011-11-01T07:19:03.668+02:00<div><i>Φουκουσίμα: τα γεγονότα</i></div><div><br /></div><div>Καθώς η αποτίμηση από τον καταστροφικό σεισμό των 9 Ρίχτερ προχωρεί, στην πόλη Sendai και τη γύρω επαρχία Miyagi, η πυρηνική καταστροφή στο πυρηνικό εργοστάσιο Φουκουσίμα Daiichi εμφανίζεται ολοένα και πιο ζοφερή.</div><div>Στο εργοστάσιο αυτό υπάρχουν συνολικά έξι αντιδραστήρες. Εκρήξεις υδρογόνου συνέβησαν αρχικά στα κτήρια στα οποία στεγάζονται οι αντιδραστήρες # 1 και # 3 ‒ την ώρα που η ιαπωνική κυβέρνηση και η εταιρεία εκμετάλλευσης των αντιδραστήρων TEPCO (Tokyo Electric Power Company) προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο της ψύξης των αντιδραστήρων, ώστε να αποφευχθεί η συνολική κατάρρευση. Οι ειδικοί επιστήμονες εμφανίζονται βέβαιοι ότι οι ράβδοι καυσίμου στους εν λόγω αντιδραστήρες έχουν λιώσει.</div><div>Λίγο μετά, σημαντικά προβλήματα εμφανίστηκαν στους αντιδραστήρες # 2 και # 4. Στον αντιδραστήρα # 2 συνέβη μια έκρηξη πολύ ισχυρότερη από τις προηγούμενες, γεγονός που οδηγεί τους επιστήμονες να σκεφθούν ότι πιθανόν έχει καταστραφεί το περίβλημα του αντιδραστήρα. Στα δελτία ειδήσεων υποστηρίζεται ότι η ράβδος καυσίμου στον αντιδραστήρα # 2 είναι πλέον εν μέρει ή πλήρως εκτεθειμένη, λόγω της απώλειας του ψυκτικού υγρού. Χωρίς να κυκλοφορεί νερό για να διατηρήσει τις ράβδους καυσίμου σε ψύξη, είναι δυνατόν να αναπτυχθούν θερμοκρασίες μέχρι 2000 βαθμούς Κελσίου, οπότε να προκληθεί τήξη τους. Κατα τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας οι ράβδοι του καυσίμου αρχίζουν να καίγονται και να εκπέμπουν υψηλές ποσότητες ακτινοβολιών και ραδιενεργών υλικών στο περιβάλλον.</div><div>Δυστυχώς δεν υπάρχουν αξιόπιστες πληροφορίες για την πραγματική έκταση των καταστροφών. Επιπλέον, η δεξαμενή που περιέχει μεταχειρισμένες πυρηνικές ράβδους καυσίμου του αντιδραστήρα # 4 έπιασε φωτιά, με αποτέλεσμα την εκπομπή υψηλών ποσών ραδιενέργειας. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι οι χρησιμοποιημένες ράβδοι καυσίμου πρέπει να διατηρούνται σε ψύξη για αρκετά χρόνια μετά την αντικατάστασή τους. </div><div>Πρόσφατες πληροφορίες, ωστόσο, δείχνουν ότι τα μεταχειρισμένα καύσιμα στη δεξαμενή του αντιδραστήρα # 4 βρίσκονται στο σημείο βρασμού ενώ τα μεταχειρισμένα καύσιμα σε δεξαμενές των αντιδραστήρων # 5 και # 6 θερμαίνονται επικίνδυνα. Η κατάσταση εξακολουθεί να είναι ρευστή, αλλά τα προβλήματα στις δεξαμενές με το μεταχειρισμένο καύσιμο περιορίζουν τις προσπάθειες των εργαζομένων για έλεγχο των αντιδραστήρων. Εάν συμβούν επιπλέον πυρκαγιές και εκρήξεις στις δεξαμενές, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μαζική εκροή ραδιενέργειας, θέτοντας έτσι σε άμεσο κίνδυνο την υγεία του πληθυσμού αλλά και την ισορροπία του παγκόσμιου οικοσυστήματος, λόγω της συνεπαγόμενης διείσδυσης των ραδιενεργών στοιχείων στην τροφική αλυσίδα.</div><div>Την περασμένη Τετάρτη, οι αρχές της Ιαπωνίας, στη θάλασσα γύρω από το πυρηνικό εργοστάσιο Φουκουσίμα Νταϊτσί, μέτρησαν τη μεγαλύτερη αύξηση στις συγκεντρώσεις ραδιενεργού ιωδίου. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι τα επίπεδα ραδιενεργού ιωδίου ήταν 4.385 φορές πάνω από τα επιτρεπτά όρια, ενώ εντοπίστηκαν και ίχνη ραδιενεργού ιωδίου-131 10.000 φορές πάνω από το επιτρεπτό όριο σε βάθος 15 μέτρων στο υπέδαφος κοντά στον πυρηνικό αντιδραστήρα. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι μετρήθηκε συγκέντρωση ραδιενεργού καισίου στο κρέας βοοειδών που σφαγιάστηκαν στις 15 Μαρτίου σε απόσταση 70 χλμ από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις. Αυτές είναι ενδείξεις ότι ίσως να διαρρέει συνεχώς ραδιενέργεια, ενώ οι μηχανικοί δεν γνωρίζουν αν η διαρροή προέρχεται από έναν ή περισσότερους αντιδραστήρες. </div><div>Έγινε επίσης γνωστό πως διαπιστώθηκε έκλυση καπνού από έναν από τους αντιδραστήρες του δεύτερου πυρηνικού εργοστασίου που διαχειρίζεται η TEPCO, το Φουκουσίμα Νταϊνί. Αυτό το εργοστάσιο διαθέτει τέσσερις αντιδραστήρες, οι οποίοι έκλεισαν αμέσως μετά το σεισμό των 9 Ρίχτερ της 11ης Μαρτίου.</div><div>Η κυβέρνηση της Ιαπωνίας, πάντως, εξακολουθεί να εφαρμόζει με τον δικό της τρόπο τους διεθνείς κανόνες ασφαλείας ενισχύοντας την ανησυχία στη διεθνή κοινότητα. Για παράδειγμα, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) πρότεινε την επέκταση της ζώνης εκκένωσης σε απόσταση 40 χλμ. από το πυρηνικό εργοστάσιο. Σε αντίθεση, η Ιαπωνική Υπηρεσία Πυρηνικής Ασφάλειας ανέφερε ότι θα εξετάσει την πρόταση, αλλά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δεν την δέχθηκε.</div><div>Η TEPCO είχε ανακοινώσει νωρίτερα πως θα παροπλίσει τους τέσσερις κατεστραμμένους αντιδραστήρες στο συγκρότημα Νταϊτσί και ότι θα διαπραγματευτεί με την κυβέρνηση και τους κατοίκους της περιοχής για να αποφασίσει αν θα συνεχίσει τη λειτουργία των αντιδραστήρων 5 και 6 του ίδιου σταθμού, καθώς και των αντιδραστήρων στο Φουκουσίμα Νταϊνί.</div><div>Εν τω μεταξύ, η Tepco ξεκίνησε χθές τα ξημερώματα την απόρριψη των πρώτων από τους 11.500 τόνους ραδιενεργού νερού που θα ριχθούν στη θάλασσα, 250 χλμ. βόρεια του Τόκιο, προκειμένου να εξοικονομηθεί περισσότερος χώρος για το ραδιενεργό νερό που εκλύεται στον πυρηνικό σταθμό. Σύμφωνα με την εταιρεία, τα επίπεδα ραδιενέργειας σε αυτό είναι 100 φορές πάνω από το κανονικό, ωστόσο το νερό αυτό θεωρείται ελαφρώς ραδιενεργό, ενώ παραδέχθηκε ότι ανίχνευσε επίπεδα ραδιενεργού ιωδίου 7,5 εκατ. φορές υψηλότερα από το νόμιμο όριο στο θαλασσινό νερό κοντά στην τσιμεντένια τάφρο που έχει υποστεί ρωγμή στον πυρηνικό σταθμό της Φουκουσίμα.</div><div>Όπως ανακοινώθηκε από την εταιρεία, η κίνηση απόρριψης ραδιενεργού νερού στη θάλασσα, γίνεται προκειμένου να εξοικονομηθεί περισσότερος χώρος για το ραδιενεργό νερό που εκλύεται και στο οποίο τα επίπεδα ραδιενέργειας είναι κατά πολύ υψηλότερα.</div><div>Η απόρριψη του νερού αποφασίστηκε έπειτα από τις αποτυχημένες προσπάθειες να σταματήσει η διαρροή ραδιενεργού νερού από μια ρωγμή στον αντιδραστήρα #2.</div><div>Η ιαπωνική κυβέρνηση παραδέχθηκε ότι μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες για να τεθεί υπό έλεγχο η διαροή και ταυτόχρονα απαγόρευσε την αλιεία σε ακτίνα 20 χιλιομέτρων γύρω από τον πυρηνικό σταθμό.</div><div><br /></div><div><i>Η πυρηνική βιομηχανία της Ιαπωνίας</i></div><div><br /></div><div>Με αυτό δεδομένο, εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι η πυρηνική βιομηχανία στην Ιαπωνία, καθώς και σε ολόκληρο τον κόσμο, βασίζεται στο κέρδος, δίνοντας στους ιδιοκτήτες των εταιρειών, στους προμηθευτές και στους φορείς εκμετάλλευσης της ενέργειας ένα συνεχές κίνητρο για να παρακάμψουν τους κανόνες ασφάλειας.</div><div>Ο αντιδραστήρας Φουκουσίμα βασίζεται σε τεχνολογία σχεδιασμού της General Electric πριν από 40 χρόνια. Αυτός ο τύπος, που είναι ήδη ξεπερασμένος, βρίσκεται σε άλλες 6 πυρηνικές εγκαταστάσεις στην Ιαπωνία και σε τουλάχιστον 21 στις Ηνωμένες Πολιτείες.</div><div>Η εταιρεία εκμετάλλευσης του συγκροτήματος Fukushima, Tokyo Electric Power (TEPCO), έχει ένα αμαρτωλό παρελθόν όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους κανόνες ασφαλείας. Το 2003, οι 17 πυρηνικοί σταθμοί της έκλεισαν προσωρινά λόγω ενός σκανδάλου που αφορούσε παραποιημένες εκθέσεις επιθεώρησης, ενώ το 2006 βγήκε στην επιφάνεια ένα άλλο σκάνδαλο που αφορούσε ψεύτικα στοιχεία τα οποία παρουσίασε η ίδια εταιρεία.</div><div>Οι επιστήμονες ήδη έχουν εκφράσει βαθιά ανησυχία για την ασφάλεια πολλών από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ιαπωνίας, ορισμένες από τις οποίες χρονολογούνται από τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, μεταξύ των άλλων και για τη Φουκουσίμα εδώ και πολύ καιρό όπως και για το εργοστάσιο Hamaoka, μόλις 100 μίλια νοτιοδυτικά του Τόκιο.</div><div>Σε μια ορθολογικά σχεδιασμένη παγκόσμια οικονομία, η τοποθέτηση δεκάδων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στην πιο ενεργή γεωλογικά ζώνη του πλανήτη και σε μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του θα πρέπει να θεωρηθεί παραφροσύνη. Αλλά για την καπιταλιστική οικονομία του ανταγωνισμού των εθνών-κρατών, και συγκεκριμένα για την ιαπωνική αστική τάξη, είναι περισσότερο επιτακτική η ανάγκη για την επίτευξη εσωτερικής ενεργειακής επάρκειας, καθώς η χώρα δεν διαθέτει κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου ή άνθρακα.</div><div>Επιπλέον, η ιαπωνική άρχουσα τάξη είχε πικρή εμπειρία με προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις πολύ πριν από το 1973. Ήδη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα από τα σημαντικότερα κίνητρα του ιαπωνικού ιμπεριαλισμού για την έναρξη προληπτικού πολέμου κατά των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν το εμπάργκο της κυβέρνησης Roosevelt σε καύσιμα ως αντίποινα για την ιαπωνική επίθεση στην Κίνα.</div><div><br /></div><div><i>Η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια</i></div><div><br /></div><div>Η συζήτηση βέβαια δεν αφορά μόνο την Ιαπωνία, δεδομένου ότι ήδη στην Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργούν 143 εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας εγκατεστημένα σε έξι κράτη-μέλη που παράγουν περίπου το 34% της χρησιμοποιούμενης ηλεκτρικής ενέργειας. </div><div>Σε επίπεδο πολιτικής έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια μια ανταλλαγή επιχειρημάτων σχετικά με το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας. Με αφορμή τα ατυχήματα στα πυρηνικά εργοστάσια του Harrisburg (Βρετανία) και του Three Mile Island (ΗΠΑ) τη δεκαετία του ’70 αλλά και του Τσερνομπίλ το 1986, τέθηκε το ζήτημα της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η σύνολη συζήτηση συνδεόταν και με το ζήτημα των πυρηνικών εξοπλισμών και το ενδεχόμενο ενός παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου, όπως και τις επαπειλούμενες καταστροφές. Ωστόσο, το πλαίσιο της αντιπαράθεσης σήμερα είναι διαφοροποιημένο. </div><div>Οι υποστηρικτές της χρήσης της πυρηνικής ενέργειας υποστηρίζουν ότι:</div><div>δεν προκαλεί ατμοσφαιρική ρύπανση και δεν επιτείνει το φαινόμενο του θερμοκηπίου, διότι δεν παράγει απόβλητα σε αέρια μορφή, αφού κατά δήλωση είναι μια απολύτως καθαρή μορφή παραγωγής ενέργειας από όλες τις πλευρές</div><div>το κόστος παραγωγής είναι πολύ χαμηλό, αν λάβουμε υπόψη ότι παράγονται τεράστια ποσά ισοδύναμου του πετρελαίου από μικρή ποσότητα ουρανίου</div><div>υπάρχουν αρκετά αποθέματα ουρανίου για να λύσουν το ενεργειακό πρόβλημα τους επόμενους αιώνες, τη στιγμή που στατιστικές μελέτες αναφέρουν ότι το υπάρχον απόθεμα λιγνίτη επαρκεί μόνο για τα επόμενα 300 χρόνια, ενώ το πετρέλαιο θα έχει εξαφανιστεί την προσεχή εκατονταετία</div><div>θεωρείται η πλέον ωφέλιμη μελλοντική πηγή ενέργειας για την ανθρωπότητα, διότι θα προσφέρει ενέργεια χαμηλού κόστους και ταυτόχρονα δεν θα επιβαρύνει το περιβάλλον.</div><div>Τα μέλη και οι υποστηρικτές του αντιπυρηνικού κινήματος στηρίζουν τις απόψεις τους στα εξής επιχειρήματα:</div><div>για να κατασκευαστεί ένα εργοστάσιο, να συντηρηθεί, να διαμορφωθεί ασφαλής φύλαξη των αποβλήτων και να ανανεώνεται συνεχώς ο τεχνικός εξοπλισμός για την πληρέστερη ασφάλεια των εργαζομένων απαιτείται μεγάλο οικονομικό κόστος, το οποίο τελικά καθιστά τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας οικονομικά ασύμφορη</div><div>η πυρηνική ενέργεια έμμεσα ρυπαίνει την ατμόσφαιρα, διότι παράγει διοξείδιο του άνθρακα από το καύσιμο που χρησιμοποιείται κατά την εξόρυξη του ουρανίου</div><div>τα παραγόμενα ραδιενεργά απόβλητα δημιουργούν τεράστιο πρόβλημα ως προς την απόθεσή τους. Παρ’ όλο που διεθνείς συμβάσεις, όπως το Πρωτόκολλο της Βαρκελώνης, καθορίζουν τις διαδικασίες αντιμετώπισής τους, πολλές χώρες του Τρίτου Κόσμου δέχονται να αποθηκεύουν πυρηνικά απόβλητα, στο πλαίσιο των οικονομικών αναγκών τους, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η απειλούμενη υγεία των ανθρώπων και η προστασία του περιβάλλοντος. Έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις ανοξείδωτων βαρελιών με πυρηνικά απόβλητα που ρίχνονται στη θάλασσα, όπου η συνεχής ακτινοβολία που εκπέμπεται από το ραδιενεργό περιεχόμενό τους μετά από ένα μικρό χρονικό διάστημα τα μετατρέπει σε οξειδωτά. Κατά συνέπεια, αφού σκουριάσουν φυσικά τρυπούν και τα πυρηνικά απόβλητα ελευθερώνονται καταστρέφοντας τη θαλάσσια ζωή και ταυτόχρονα, μέσω της τροφικής αλυσίδας, φτάνουν και στους υπόλοιπους έμβιους οργανισμούς, μη εξαιρουμένου και του ανθρώπου</div><div>τα πυρηνικά ατυχήματα θέτουν συχνά την ανθρώπινη ζωή σε κίνδυνο (πέραν των ατόμων που χάνουν άμεσα τη ζωή τους κατά την εμφάνιση ενός πυρηνικού ατυχήματος). Στις περιπτώσεις ατυχήματος, λοιπόν, χιλιάδες άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας, πολλά από τα οποία οδηγούν στο θάνατο. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στα ατυχήματα πυρηνικών αντιδραστήρων δεν οφείλεται στα άμεσα αποτελέσματα της έκρηξης ή της πυρκαγιάς, αλλά στην επακόλουθη απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων ραδιενεργού υλικού από τον αντιδραστήρα. Δεν υπάρχει ουσιαστικά κανένα όριο στο μέγεθος της καταστροφής που μπορεί να συμβεί. Χιλιάδες θάνατοι προξενήθηκαν από το ατύχημα του Τσερνομπίλ το 1986, ενώ τεράστιες εδαφικές εκτάσεις νεκρώθηκαν</div><div>η θερμική ρύπανση που προέρχεται από τους τόνους υψηλής θερμοκρασίας νερού που αποδεσμεύεται από τους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχει ολέθρια αποτελέσματα για τη χλωρίδα και την πανίδα των λιμνών και των ποταμών στους οποίους καταλήγει. Η άνοδος της θερμοκρασίας του νερού όχι μόνο καταστρέφει τις φυσιολογικές και αναπαραγωγικές λειτουργίες των υδρόβιων οργανισμών, αλλά συντελεί και στη δημιουργία μεγάλων στρωμάτων φυκιών που επιτείνουν το πρόβλημα του ευτροφισμού.</div><div>Η πυρηνική ενέργεια αποτελεί μία από τις παραμέτρους που υπεισέρχονται στη συζήτηση για την αναζήτηση τρόπων αντιμετώπισης των προβλημάτων τα οποία συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος, καθώς και τρόπων μείωσης της ενεργειακής εξάρτησης από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Βραχυπρόθεσμα, για να εξακολουθεί να αποτελεί η πυρηνική ενέργεια θέμα προβληματισμού στο πλαίσιο των ενεργειακών αναγκών, θα χρειαστεί να εξευρεθούν ασφαλείς και ταυτόχρονα αποδεκτοί από την κοινωνία τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος των πυρηνικών αποβλήτων και πιο συγκεκριμένα λύσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων μακράς διάρκειας ζωής.</div><div>Οι συνέπειες ενός πυρηνικού ατυχήματος, όπως αυτό στο Τσέρνομπιλ, ή παλαιότερα στο Harrisburg και στο Three Mile Island, θέτουν την ανθρώπινη κοινότητα προ των ευθυνών της. Ευθύνες για τη μη ορθολογική χρήση των υπαρχουσών ενεργειακών πηγών και ευθύνες για τη μη τήρηση αυστηρών προδιαγραφών στα ήδη υπάρχοντα πυρηνικά εργοστάσια ‒ όσον αφορά τόσο τις διαδικασίες λειτουργίας τους όσο και την εξασφάλιση χώρων ταφής των αποβλήτων.</div><div><br /></div><div><i>Οι βιολογικές επιδράσεις των ακτινοβολιών</i></div><div><i><br /></i></div><div>Η αλληλεπίδραση της ακτινοβολίας με την ύλη θεωρείται ως η σημαντικότερη διεργασία στη φύση. Η εξέλιξη του σύμπαντος και κατ’ επέκταση των ζώντων οργανισμών, θεωρητικά τουλάχιστον διαμορφώθηκε από τη δράση της υπεριώδους και των σωματιδιακών ακτινοβολιών α, β και γ. Η δημιουργία των ποικίλων οργανικών ενώσεων και των στοιχείων που καθόρισαν την εξέλιξη του πλανήτη, οφείλεται κατά κύριο λόγο στην επίδραση ακτινοβολιών υψηλής ενέργειας.</div><div>Οι ακτινοβολίες, όσον αφορά τη σοβαρότητα των αποτελεσμάτων που προκαλούν κατά την επίδρασή τους με τους βιολογικούς ιστούς, διακρίνονται σε ιοντίζουσες και μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες. </div><div>Οι μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες στις οποίες το εκπεμπόμενο φωτόνιο έχει ενέργεια μικρότερη της ελάχιστης τιμής των 12,4 eV, που απαιτείται για την πρόκληση ιονισμών, δηλαδή συχνότητα μέχρι 1015 Hz. Στις ακτινοβολίες αυτές περιλαμβάνονται: η συχνότητα του δικτύου παροχής ηλεκτρικής ενέργειας (50 Hz), οι συχνότητες ραδιοφώνων, τηλεοράσεων και οι συχνότητες των ραντάρ και των δορυφορικών επικοινωνιών.</div><div>Οι μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες μεταφέρουν σχετικά μικρή ενέργεια, μη ικανή κατά την αλληλεπίδραση με τους βιολογικούς ιστούς να προκαλέσει άμεσα ιονισμό, αλλά ικανή να προκαλέσει ηλεκτρικές, θερμικές ή χημικές επιδράσεις στα κύτταρα άλλοτε ευεργετικές και άλλοτε επιβλαβείς για τη λειτουργία τους. </div><div>Ως ιοντίζουσες ακτινοβολίες ονομάζονται οι ακτινοβολίες οι οποίες μεταφέρουν ενέργεια μεγαλύτερη από 10 eV και είναι ικανές να εισχωρήσουν στην ύλη, να διασπάσουν χημικούς δεσμούς και να προκαλέσουν βιολογικές βλάβες σε ζώντες οργανισμούς. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες Χ και γ.</div><div>Το 1968 στις ΗΠΑ έγινε η σύσταση της Συμβουλευτικής Ομάδας Διαχείρισης Ηλεκτρομαγνητικής Ακτινοβολίας (Electromagnetic Radiation Management Advisory Council) η οποία το 1971 εξέδωσε μια έκθεση για τον έλεγχο της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και που μεταξύ των άλλων η έκθεση αυτή αναφέρει: «Εκτός αν γίνει επαρκής παρακολούθηση και έλεγχος που θα βασίζονται σε μια θεμελιώδη κατανόηση των βιολογικών αποτελεσμάτων των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, στο εγγύς μέλλον, ο άνθρωπος στις ερχόμενες δεκαετίες ίσως να μπει σε μια εποχή ρύπανσης του περιβάλλοντος παρόμοιας με αυτή της χημικής ρύπανσης», και συνεχίζει «οι συνέπειες εσφαλμένης εκτίμησης ή κρίσης των βιολογικών αποτελεσμάτων της μακροχρόνιας έκθεσης σε χαμηλής στάθμης ακτινοβολία θα μπορούσαν να γίνουν ένα κρίσιμο πρόβλημα για τη δημόσια υγεία, ειδικά αν υπεισέρχονται γενετικές βλάβες». </div><div>Σήμερα η συνεχής έκθεση των οργανισμών σε υψηλά ποσά ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας έχει έντονα ανησυχήσει την επιστημονική κοινότητα. Η καθιέρωση αυστηρότατων ορίων επικινδυνότητας είναι πλέον υπαρκτή ταυτόχρονα με την ενημέρωση του κοινού σχετικά με τη χρήση συσκευών που εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.</div><div>Όλα τα έμβια όντα δέχονται συνεχώς διάφορα είδη ακτινοβολιών τα οποία είτε συμμετέχουν σε φυσιολογικές διεργασίες όπως η φωτοσύνθεση, είτε δημιουργούν επιβλαβείς επιδράσεις που οφείλονται στην έκθεση των οργανισμών σε ασυνήθιστες μορφές ακτινοβολίας ή σε μεγάλες δόσεις συνηθισμένων ακτινοβολιών. </div><div>Όταν οι ιστοί εκτεθούν σε ισχυρή δόση ακτινοβολίας, παρουσιάζονται διάφορες χημικές μεταβολές οι οποίες οδηγούν σε αλλοιώσεις. Οι αλλοιώσεις αυτές αφορούν σωματικές - βραχυχρόνιες επιδράσεις και γενετικές και μακροχρόνιες διαφοροποιήσεις.</div><div>Οι γενετικές επιδράσεις αναφέρονται σε βλάβες των σωματιδίων των γεννητικών κυττάρων, δηλαδή των χρωματοσωμάτων και των γονιδίων. Πολλές φορές γενετικές αλλαγές με τη χρήση ακτινοβολιών είναι επιδιωκόμενες, κυρίως από τους γεωπόνους, για τη δυνατότητα δημιουργίας νέων ποικιλιών. Στις περιπτώσεις αυτές είναι αυστηρά ελεγχόμενη η διοχετευόμενη δόση ακτινοβολίας έτσι ώστε η επιτυγχανόμενη μετάλλαξη να επηρεάζει ενδιαφερόμενους χαρακτήρες όπως είναι η πρώιμη ωρίμανση, η ανθεκτικότητα σε ασθένειες, κ.α. Στην άλλη περίπτωση όταν ζώα και φυτά εκτίθενται σε ακτινοβολία η οποία αθροιστικά περνά τα όρια επικινδυνότητας, αρχίζουν να εμφανίζονται γονιδιακές και χρωμοσωμικές μεταλλάξεις οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις δημιουργούν προβλήματα κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής διαδικασίας.</div><div>Οι σωματικές επιδράσεις αναφέρονται σε όλων των ειδών τις αλλοιώσεις που παρατηρούνται στα κύτταρα του κάθε οργανισμού, όταν αυτός δεχθεί υψηλά ποσά ακτινοβολίας. Στην περίπτωση αυτή παρατηρείται δυσλειτουργία της κυτταρικής διαίρεσης, με αποτέλεσμα τα εμβυικά κύτταρα να πολλαπλασιάζονται με διαφορετικό ρυθμό στα διάφορα μέρη του οργανισμού. Αποτέλεσμα αυτού του πολλαπλασιασμού είναι η εμφάνιση δυσαναλογίας των μελών του οργανισμού κατά την ενηλικίωση. Το φαινόμενο αυτό έχει παρατηρηθεί τόσο στα ζώα και τα φυτά κατά τη διάρκεια πειραμάτων όσο και στον άνθρωπο. Η λανθασμένη διαδικασία της βιολογικής διαίρεσης λόγω υπερβολικής έκθεσης σε ακτινοβολία προκαλεί καρκίνο στα ζώα και παραμόρφωση των φυτών.</div><div>Πέρα από την άμεση έκθεση στην ακτινοβολία, θα πρέπει να σημειωθεί ότι και μέσα από τις οδούς της τροφικής αλυσίδας, τα ραδιενεργά στοιχεία εισχωρούν στον οργανισμό, μεταβολίζονται, ορισμένα από αυτά καθηλώνονται στους ιστούς και μετατρέπονται σε εσωτερικές πηγές ακτινοβολίας .</div><div>Από τα στοιχεία αυτά, σημαντικό ρόλο στην εσωτερική ακτινοβολία του σώματος παίζει το ραδιενεργό κάλιο. Το στοιχείο κάλιο είναι ένα από τα μέταλλα τα απαραίτητα για τη ζωή, η έλλειψη ή το πλεόνασμα του οποίου στον οργανισμό οδηγεί σε παθολογικές καταστάσεις. Στη φύση, το σταθερό κάλιο, βρίσκεται σε ισορροπία με το φυσικό ραδιενεργό του ισότοπο το κάλιο-40, και προφανώς συνυπάρχει με αυτό σε σταθερή αναλογία στον ανθρώπινο οργανισμό, όπου η στάθμη του στους ιστούς ρυθμίζεται από ομοιοστατικούς μηχανισμούς. Στο σώμα ενός φυσιολογικού άνδρα διασπώνται περίπου 5000 πυρήνες καλίου-40 κάθε δευτερόλεπτο. Το κάλιο-40 υπάρχει σε όλες σχεδόν τις τροφές και τα ποτά και εισέρχεται στον οργανισμό μέσω της τροφικής αλυσίδας. Το ίδιο συμβαίνει και με όλα τα στοιχεία – μέλη των ραδιενεργών οικογενειών όπως το καίσιο και το στρόντιο. Κατά το ατύχημα του Τσερνομπιλ, τα ραδιενεργά στοιχεία που επικάθησαν στην επιφάνεια της γης μέσα πο την τροφική αλυσσίδα εισήλθαν στον ανθρώπινο οργανισμό και προλάλεσαν σοβαρές βλάβες.</div><div>Ο καρκίνος του δέρματος ήταν η πρώτη αρνητική επίπτωση της έκθεσης στις ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Πολλοί από τους πρώτους ερευνητές που εργάστηκαν με ραδιενεργές ουσίες, (ράδιο, κ.ά.), παρουσίασαν λευχαιμία και άλλες μορφές καρκίνου.</div><div>Τα μέχρι τώρα συμπεράσματα για τις βιολογικές επιδράσεις, αναφέρονται σε:</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>επιδράσεις στο νευρικό σύστημα (αλλαγή συμπεριφοράς, αδυναμίες μάθησης, επιληψία, κλπ.)</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>επιδράσεις γενετικές (μείωση δείκτη γονιμότητας, τερατογενέσεις, ανωμαλίες σπέρματος, κλπ.)</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>επιδράσεις καρδιακές (βραδυκαρδία, ταχυκαρδία, αύξηση χοληστερόλης, κλπ.)</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>επιδράσεις αιματολογικές (καταστολή ή διέγερση του αιμοποιητικού συστήματος)</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>επιδράσεις ενδοκρινολογικές (μεταβολές των ορμονών κλπ.)</div><div>Οι επιδράσεις αυτές αποδέχονται σχετική αμφισβήτηση διότι προέρχονται κυρίως από πειράματα σε δοκιμαστικό σωλήνα με τη χρήση πειραματόζωων (in vitro), επομένως δεν είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστούν και στον ανθρώπινο οργανισμό ο οποίος παρουσιάζει ολοκληρωμένους μηχανισμούς αντίστασης στις εξωτερικές επιδράσεις (in vivo).</div><div>Οι επιδράσεις που γίνονται αποδεκτές χωρίς αμφισβήτηση είναι:</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>καταρρακτογένεση από μικροκυματικές κυρίως συχνότητες,</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>μικροκυματικά ακούσματα, η δημιουργία δηλαδή παραισθήσεων ακουστών σημάτων, όταν ο εγκέφαλος δεχθεί μικροκυματική δέσμη,</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>επίδραση στους βηματοδότες, οι ηλεκτρικοί παλμοί που εκπέμπονται από διάφορες διατάξεις είναι δυνατόν να επηρεάσουν δυσμενώς τη λειτουργία των βηματοδοτών. Η τιμή της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου του εξωτερικού παλμού πάνω από την οποίαν επηρεάζεται η λειτουργία του βηματοδότη, λέγεται «κατώφλι ηλεκτρομαγνητικής παρεμβολής»,</div><div>•<span class="Apple-tab-span" style="white-space:pre"> </span>καρκινογένεση,</div><div>Πράγματι, οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες μπορούν να προκαλέσουν βιολογικές βλάβες όταν προσβάλλουν έμβια όντα. Συγκεκριμένα, ένα κύτταρο υπό την επίδραση ισχυρών ιοντιζουσών ακτινοβολιών μπορεί να υποστεί αλλοιώσεις και, επίσης μπορεί να υποστεί μόνιμη αλλαγή του γενετικού υλικού (μετάλλαξη) ή ολική καταστροφή.</div><div>Σήμερα, χωρίς αμφιβολία, είναι αποδεκτό από όλους ότι η υπερβολική έκθεση σε κάθε μορφή ακτινοβολίας, προκαλεί αλλοιώσεις σε κάθε ζώντα οργανισμό και ταυτόχρονα ανατρέπει την οικολογική διαδοχή στη γήινο οικοσύστημα.</div><div>Μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ έχει αυξηθεί διεθνώς η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια και την ακτινοπροστασία.</div><div>Παρα τις οποιεσδήποτε οδηγιες και προφυλάξεις, οι κίνδυνοι εξακολουθούν κυρίως στους χώρους όπου χρησιμοποιούνται ιοντίζουσες ακτινοβολίες, όπου υπάρχουν πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής και χώροι βιομηχανικών και ερευνητικών εφαρμογών. </div><div><br /></div><div><i>Για την ουσία του προβλήματος</i></div><div><i><br /></i></div><div>Για τους επαναστάτες μαρξιστές, πέραν των προηγουμένων, βασικό ζήτημα είναι ο κεντρικός έλεγχος των ενεργειακών πόρων. Όσο η παραγόμενη ενέργεια ελέγχεται κεντρικά από τις εταιρείες του κράτους και του ιδιωτικού τομέα, δεν είναι δυνατόν να πραγματωθεί ο βασικός στόχος της πολιτικής του οικολογικού κινήματος για την ενεργειακή αυτονομία των πολιτών και των κοινοτήτων, καθώς δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την κοινωνία των ελεύθερα συνεταιρισμένων παραγωγών. Το αίτημα για ενεργειακή αυτονομία των πολιτών και των κοινοτήτων, που συμπυκνώνεται στο αίτημα για εργατικό έλεγχο στα συστήματα παραγωγής και διανομής ενέργειας, είναι το βασικό μεταβατικό αίτημα σε αυτή τη φάση του «Ύστερου Καπιταλισμού».</div><div>Παρά τις προσπάθειες παρουσίασης της πυρηνικής ενέργειας ως ενός είδους ενέργειας φιλικής προς το περιβάλλον (εφόσον δεν συνεισφέρει στην αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου) και παρά τους πυρηνικούς σχεδιασμούς των γειτονικών προς την Ελλάδα χωρών, εμμένουμε στο «όχι στην πυρηνική ενέργεια», εφόσον κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και ενόσω παραμένει άλυτο από τεχνικής πλευράς το πρόβλημα της διάθεσης των πυρηνικών αποβλήτων ‒ με όλες τις συνέπειες που αυτό έχει.</div><div><br /></div><div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-2877591981774570848?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-64448376673717296002010-12-26T11:12:00.001+02:002010-12-26T11:12:39.066+02:00 <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Οι θεωρητικές αναζητήσεις του οικολογικού κινήματος αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ανάπτυξη της μαρξιστικής σκέψης στον 21ο αιώνα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Απαιτείται πλέον από τους μαρξιστές μια συνολική κριτική επανεκτίμηση της παραδοσιακής έννοιας των «παραγωγικών δυνάμεων», μια ριζική ρήξη με την ιδεολογία της γραμμικής προόδου καθώς και με το τεχνολογικό και οικονομικό παράδειγμα του (μετα-)μοντέρνου βιομηχανικού πολιτισμού και της πολιτισμικής λογικής που το συνοδεύει.</span></p> <p class="MsoBodyText" style="line-height:150%"><span lang="EL">Το θεμελιακό επίτευγμα του οικολογικού κινήματος είναι η κατανόηση της έκτασης στην οποία ο Ύστερος Καπιταλισμός έχει καταστρέψει το περιβάλλον. Ένα άλλο σημαντικό επίτευγμα του οικολογικού κινήματος είναι ο τρόπος με τον οποίο αμφισβητείται η γραμμική ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων η οποία παρεμποδίζεται μόνο από την ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Ο υπερτονισμός της βασικής αντίθεσης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας και η αναγωγή όλων των επιμέρους αντιθέσεων σ' αυτήν, είχε ως αποτέλεσμα την υποτίμηση της εξίσου θεμελιακής αντίφασης ανάμεσα στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και τη ληστρική εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Μια περισσότερο εκλεπτυσμένη ανάλυση της υλικής πλευράς της διαδικασίας παραγωγής είναι αναγκαία με βάση τη διερώτηση σχετικά με την αξία χρήσης. Η ειδοποιός διαφορά του οικοσοσιαλισμού σε σχέση με παραδοσιακές θεωρήσεις είναι ότι ο οικοσοσιαλισμός δίνει περισσότερη έμφαση στην αξία χρήσης των εμπορευμάτων, παρά στην ανταλλακτική αξία. Η συζήτηση σχετικά με την αξία χρήσης των προϊόντων περιλαμβάνει και μια συζήτηση για την κοινωνικά χρήσιμη παραγωγή η οποία συγκεκριμενοποιείται με ερωτήματα για το ποια προϊόντα είναι επιθυμητά από οικολογική και κοινωνική άποψη κτλ.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Ένα γόνιμο μονοπάτι σκέψης για την εξέταση αυτών των ερωτημάτων ανοίχθηκε από τον James Ο&#39; Connor ο οποίος υπογραμμίζει τη λεγόμενη δεύτερη αντίφαση του καπιταλισμού: <i>«θα πρέπει να προσθέσουμε στην πρώτη αντίφαση του καπιταλισμού που εξέτασε ο Μαρξ (την αντίθεση μεταξύ παραγωγικών δυνάμεων και σχέσεων παραγωγής) μια δεύτερη αντίφαση, την αντίφαση μεταξύ των παραγωγικών δυνάμεων και των συνθηκών παραγωγής, οι οποίες και αφορούν τους εργαζόμενους, τον αστικό χώρο και τη φύση. Με την ίδια του την επεκτατική δυναμική, το κεφάλαιο θέτει σε κίνδυνο ή καταστρέφει τις ίδιες του τις συνθήκες παραγωγής, αρχίζοντας από το φυσικό περιβάλλον».</i></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Σύμφωνα με την κλασική μαρξιστική θεωρία η κοινωνία αρθρώνεται σε δύο επίπεδα: το επίπεδο της οικονομικής (παραγωγικής) βάσης και το επίπεδο του πολιτικού εποικοδομήματος. Αφενός μεν η οικονομική βάση καθορίζει το πολιτικό εποικοδόμημα, αφ' ετέρου δε το εποικοδόμημα έχει επιπτώσεις στην οικονομική βάση. Με μια άλλη διατύπωση, οι δυνάμεις παραγωγής καθορίζουν τις σχέσεις παραγωγής αλλά και οι σχέσεις παραγωγής έχουν επιπτώσεις στις δυνάμεις παραγωγής. Αυτή η διαλεκτική ανάλυση αποκαλύπτει ότι η οικονομική βάση είναι η βάση ολόκληρης της κοινωνίας και επομένως ένας κοινωνικός μετασχηματισμός δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί χωρίς την αλλαγή της οικονομικής βάσης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="color:black">Ο </span><span lang="EN-GB" style="color:black;mso-ansi-language: EN-GB">O</span><span lang="EL" style="color:black">'</span><span style="color:black;mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL" style="color:black"> θεωρεί ότι στην κυρίαρχη αντίφαση μεταξύ παραγωγικών δυνάμεων και σχέσεων παραγωγής, που εξέτασε ο Μαρξ, περιλαμβάνεται και μια δεύτερη αντίφαση μεταξύ των παραγωγικών δυνάμεων και των συνθηκών παραγωγής οι οποίες αφορούν τους εργαζόμενους, τον αστικό χώρο και τη φύση. Σύμφωνα με τον Ο&#39; </span><span style="color:black;mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL" style="color:black"> το κεφάλαιο θέτει σε κίνδυνο και καταστρέφει τις ίδιες τις συνθήκες παραγωγής ξεκινώντας από το φυσικό περιβάλλον.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ της οικονομίας, της φύσης, και της κοινωνίας, ο O&#39;Connor υποστηρίζει ότι η περιβαλλοντική κρίση θέτει μια αυξανόμενη απειλή στον ίδιο τον καπιταλισμό. Οι μελέτες του καταδεικνύουν την ισχύ της μαρξιστικής ανάλυσης για την κατανόηση της περιβαλλοντικής και κοινωνικής ιστορίας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Ο Ο'</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> αναλύει την έννοια των συνθηκών παραγωγής. Το φυσικό περιβάλλον είναι η βάση των συνθηκών παραγωγής, δηλαδή των ανθρώπινων στοιχείων συμπεριφοράς, και των στοιχείων συμπεριφοράς της φύσης. Η όροι του φυσικού περιβάλλοντος καθορίζουν την παραγωγή και αντίστροφα η παραγωγή έχει επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Αυτό το είδος διαλεκτικής ανάλυσης για την κοινωνία παρέχει μια στέρεη βάση για μια νέα επιστημονική μεθοδολογία. Η διαλεκτική επιστήμη θεωρεί τις αλλαγές ως κρίση μεταξύ αντιμαχόμενων παραδειγμάτων και ότι όλα στον κόσμο είναι δυναμικά και διασυνδεδεμένα σε παγκόσμιο επίπεδο, αντίθετα από τη μηχανιστική επιστήμη που θεωρεί τα αντικείμενα του κόσμου στατικά.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Κατά την άποψη του Ο'</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> η διαλεκτική ανάλυση αποδέχεται ότι τα πράγματα δεν είναι απόλυτα αλλά σχεσιακά (συνδέονται μεταξύ τους με συγκεκριμένες σχέσεις). Επίσης σε όλες τις θεωρίες και τις ιδέες πρέπει να αποδοθεί ένας ιστορικός και κοινωνικός χαρακτήρας, με άλλα λόγια οι θεωρίες και οι ιδέες εκφράζονται και λειτουργούν σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Ένα από τα χαρακτηριστικά του έργου του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">O</span><span lang="EL">'</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> είναι η αποδοχή ότι υπάρχουν φυσικά όρια στην επέκταση της παραγωγής. Αυτό βασίζεται στην αποδοχή ότι η χρήση πρώτων υλών δεν είναι ανεξάντλητη. Με άλλα λόγια τα συμβατικά ενεργειακά αποθέματα του πλανήτη αλλά και οι φυσικοί πόροι είναι πεπερασμένοι και ως εκ τούτου η ανάπτυξη της παραγωγής είναι επίσης πεπερασμένη.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Η διατύπωση της δεύτερης αντίφασης του καπιταλισμού παρέχει ένα όχημα για την κατανόηση για το πώς διαμορφώνονται οι συνθήκες παραγωγής και για το πώς η διαδικασία συσσώρευσης υποβάλλει τις συνθήκες παραγωγής σε αυξανόμενες πιέσεις που υπονομεύουν την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης, των κοινοτήτων, του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και των οικολογικών συστημάτων γενικότερα. Η οικονομική ανάπτυξη από τη βιομηχανική επανάσταση έχει επιτευχθεί με μεγάλο κόστος και στο φυσικό περιβάλλον και στην αυτονομία των κοινοτήτων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Το έργο του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">O</span><span lang="EL">'</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> φιλοδοξεί να απαντήσει επίσης στις μεταμαρξιστικές κριτικές, σύμφωνα με τις οποίες ο ιστορικός υλισμός δεν εκτιμά επαρκώς τη σημασία των νέων κοινωνικών κινημάτων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Ένα κρίσιμο στοιχείο στη θεωρία του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">O</span><span lang="EL">&#39;</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> για τη δεύτερη αντίφαση, είναι η θεώρηση των κοινωνικών δυνάμεων που μπορούν να αντισταθούν στην επίθεση του κεφαλαίου. Η διατύπωση της δεύτερης αντίφασης παρέχει ένα μεθοδολογικό πλαίσιο για την εκτίμηση της θέσης των κοινωνικών κινημάτων, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών κινημάτων που σύμφωνα με κάποιες θεωρήσεις δεν περιγράφονται πλήρως με ταξικούς όρους, στη διαμόρφωση των κοινωνικών συσχετισμών. Συγχρόνως, αναγνωρίζει την σύνθετη υφή των παραγωγικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων και των συνθηκών παραγωγής, ανακαλώντας την παρατήρηση του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Marx</span><span lang="EL"> &quot;ότι αυτές οι (παραγωγικές) δυνάμεις είναι φυσικές καθώς επίσης και κοινωνικές στο χαρακτήρα&quot;.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Σύμφωνα με αυτήν τη θεώρηση, η δυναμική της καπιταλιστικής ανάπτυξης πρέπει να γίνει κατανοητή ως μια πιο σύνθετη σειρά κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών διαδικασιών, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η θεώρηση των συνθηκών παραγωγής, με κοινωνικά καθώς και με οικολογικά κριτήρια. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Στόχος είναι η διατύπωση μιας μεθόδου που συμπεριλαμβάνει τη θεώρηση των κοινωνικών δυνάμεων αλλά και των οικολογικών ορίων ώστε να παράσχει μια πληρέστερη θεώρηση του αντιφατικού χαρακτήρα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Σύμφωνα με το έργο του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">O</span><span lang="EL">'</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> η διαδικασία συσσώρευσης υπονομεύει τις συνθήκες τις απαραίτητες για την παραγωγή και την πραγματοποίηση της αξίας, καθώς επίσης και τους απαραίτητους όρους για την αναπαραγωγή των συνθηκών παραγωγής, έτσι ο αντιφατικός χαρακτήρας του καπιταλισμού εμφανίζεται ευκρινέστερα από ότι στην κλασική προσέγγιση. Αυτή η θεώρηση εξυπηρετεί ως βάση για την κατανόηση του ρόλου των νέων κοινωνικών κινημάτων που αναπτύσσονται πάνω στις εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και έχουν στόχο να αμφισβητήσουν τις αρχές του κεφαλαίου και να οικοδομήσουν τα θεμέλια για την δημιουργία ενός οικολογικού σοσιαλιστικού μέλλοντος.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Αλλά η πραγματικά νέα πτυχή των φυσικών αιτίων είναι η θεώρηση της «ανισόμερης και συνδυασμένης ανάπτυξης» ως αιτία των κρίσεων. Ο </span><span style="mso-ansi-language: EN-US">O</span><span lang="EL">'</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Connor</span><span lang="EL"> συνδέει την αυστηρή οικολογική ανάλυση με τη λογική των προσπαθειών αντίστασης τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια του καπιταλισμού.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Ο οικοσοσιαλισμός προϋποθέτει την ανάπτυξη μιας νέας παγκόσμιας πολιτικής τάξης, πρώτον, λόγω της αυξανόμενης οικονομικής εκμετάλλευσης, και δεύτερον, επειδή η οικολογική υποβάθμιση είναι όλο και περισσότερο ένα ταξικό και «χωρο-ταξικό» ζήτημα. Αυτό υποδεικνύεται από την ανάπτυξη των κινημάτων για την περιβαλλοντική (και οικονομική και κοινωνική) δικαιοσύνη στο βορρά και τον &quot;περιβαλλοντισμό των φτωχών&quot; στο νότο. Οι κυρίαρχες ομάδες του βορρά οφείλουν ένα &quot;οικολογικό χρέος&quot; στις καταπιεσμένες μειονότητες και τον τρίτο κόσμο συνολικά. Η ευημερία των κυρίαρχων ομάδων στο βορρά βασίζεται στην οικολογική ζημία που γίνεται στις μειονότητες στο βορρά και το νότο.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL">Τελικά θα εξαρτηθεί από τα οικοσοσιαλιστικά ρεύματα<span style="mso-spacerun: yes">  </span>η δημιουργία ενός κινήματος που θα είναι σε θέση να συνθέσει τις διαφορετικές και συχνά ανοργάνωτες φωνές διαμαρτυρίας ενάντια στην περιβαλλοντική υποβάθμιση, σε μια συνεπή δύναμη διεθνιστικής και πολυπολιτισμικής αλληλεγγύης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL"> </span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="EL"> </span></p> <div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-6444837667371729600?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-29099679431320450712009-06-15T02:14:00.001+03:002009-06-15T02:14:40.438+03:00 <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Τα ζητήματα που αφορούν τη σχέση της οικολογίας με το μαρξισμό έχουν μπεί για τα καλά στη ζωή της ελληνικής αριστεράς. Μόνο το τελευταίο διάστημα έχουμε δεί ένα αφιέρωμα στο ΠΡΙΝ (7 Δεκεμβρίου 2008), μια ειδική έκδοση της ΜΗΝΙΑΙΑΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ (Νο 51, Μάρτιος 2009, μετάφραση του ειδικού τεύχους του Monthly Review) και ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα στο &ldquo;Εντός Εποχής&rdquo; στην ΕΠΟΧΗ (15 Μαρτίου 2009). Το τελευταίο αφορούσε τις επεξεργασίες της θεματικής επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ για το περιβάλλον και στο οποίο κατείχε προβεβλημένη θέση ένα άρθρο του D. Bensaid από το πρόσφατο βιβλίο του για τον Μαρξ<a style="mso-footnote-id:ftn1" href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character:footnote">[1]</span></span></a>. Στο αφιέρωμα αυτό προσκλήθηκε να συνεισφέρει και ο γράφων<a style="mso-footnote-id: ftn2" href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character:footnote">[2]</span></span></a>.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Παράλληλα, μια σημαντική κατά τη γνώμη μου εξέλιξη την οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας είναι ότι το &ldquo;Ελληνικό Οικοσοσιαλιστικό Δίκτυο&rdquo; το οποίο στηρίχτηκε από την αδελφή οργάνωση &ldquo;Κόκκινο&rdquo; σταμάτησε τη λειτουργία του. Τη θέση του στο &ldquo;Διεθνές Οικοσοσιαλιστικό Δίκτυο&rdquo; πήρε η οργάνωση &ldquo;Οικοσοσιαλιστές Ελλάδας&rdquo; με μέλη προερχόμενα από το ΔΗΚΚΙ και η οποία αμέσως μετά τη συγκρότησή της εντάχτηκε στο ΣΥΡΙΖΑ ως ξεχωριστή συνιστώσα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το δεύτερο οικοσοσιαλιστικό μανιφέστο των Lowy και Kovel υπογράφεται από ελληνικής πλευράς αποκλειστικά από μέλη αυτής της οργάνωσης<a style="mso-footnote-id:ftn3" href="#_ftn3" name="_ftnref3" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character:footnote">[3]</span></span></a>.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Θεωρώ, με βάση τα παραπάνω, ότι τα ζητήματα που αφορούν τον &ldquo;Οικοσοσιαλισμό&rdquo; είναι ακόμα υπό συζήτηση (και αυτό δεν είναι μόνο χαρακτηριστικό της ελληνικής αριστεράς) και επιπλέον ότι η οικοσοσιαλιστική θεώρηση δεν αποτελεί την ταυτότητα του τεταρτοδιεθνιστικού ρεύματος.<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Θα αναφερθώ και σε ένα άλλο γεγονός ιδιαίτερα καθοριστικό για το μέλλον της αριστεράς και ιδιαίτερα της οικοσοσιαλιστικής. Πριν μερικούς μήνες το γαλλικό τμήμα της 4ης Διεθνούς αυτοδιαλύθηκε για να ιδρυθεί το Νέο Αντικαπιταλιστικό Κόμμα (ΝΑΚ). Στη διάρκεια του ιδρυτικού συνεδρίου του ΝΑΚ και κατα τη συζήτηση των προγραμματικών αρχών του, οι απαντήσεις στο ερώτημα &ldquo;για ποιά κοινωνία παλεύουμε;&rdquo; ήταν τουλάχιστον τρεις: α) για το σοσιαλισμό του 21ου αιώνα β) για μια οικοσοσιαλιστική κοινωνία και γ) για το σοσιαλισμό. Θα χρειαζόταν μια συγκριτική ανάλυση των κειμένων για να διαπιστωθούν οι διαφορές μεταξύ των τριών σοσιαλισμών, είναι όμως σημαντικό το ότι η ρητή αναφορά σε μια κοινωνία σοσιαλιστική και ταυτόχρονα οικολογική εντάσσεται στον προγραμματικό λόγο του νέου κόμματος.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Περνώντας από τη σφαίρα της πολιτικής στη σφαίρα της θεωρίας θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σε ένα άρθρο (το οποίο επεσήμανα στο διαδίκτυο) και το οποίο μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση όχι τόσο για την αξία της ανάλυσής του όσο για το θέμα με το οποίο καταπιάνεται. Πρόκειται για το άρθρο: &ldquo;The Prophet Misarmed: Trotsky, Ecology and Sustainability&rdquo; του/της Sandy Irvine. Στο άρθρο αυτό επιχειρείται μια ανάγνωση των κειμένων του Τρότσκι υπό το πρίσμα του σημερινού προβληματισμού για την παγκόσμια οικολογική κρίση και την πολιτική της αειφορίας και προφανώς το συμπέρασμα είναι ότι τα κείμενα αυτά δεν έχουν να συνεισφέρουν στο συγκεκριμένο πεδίο.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Η ίδια μεθοδολογία έχει ακολουθηθεί εδώ και πολλά χρόνια με το έργο του ίδιου του Μαρξ. Τι έχει να μας πεί ο Μαρξ για την οικολογία; Από λίγα ως τίποτα προφανώς. Με τον ίδιο τρόπο που ο Αριστοτέλης δεν έχει να μας πεί τίποτα για τους υπολογιστές. Δεν διανοείται όμως κάποιος να πεί ότι η σκέψη του Αριστοτέλη είναι ανεπίκαιρη ή άσχετη με το σημερινό προβληματισμό για τη σχέση ανθρώπου και τεχνολογίας.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Το ζητούμενο δεν είναι να πάρουμε ένα ερώτημα του σήμερα και να το μεταφέρουμε ατόφιο στο παρελθόν και να ζητήσουμε να βρούμε απαντήσεις στα κείμενα του παρελθόντος. Μια τέτοια κίνηση καταδεικνύει σχολαστικισμό και μεθοδολογική ανεπάρκεια.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Θα αναφερθώ σε ένα ιστορικό γεγονός. Το 1925, ο Τρότσκι όντας ήδη σε δυσμένεια, διορίζεται, σε μια προσπάθεια υποβάθμισης, Διευθυντής Ηλεκτροτεχνικής Ανάπτυξης και Πρόεδρος της Επιτροπής για τη Βιομηχανία και την Τεχνολογία. Με αυτή του την ιδιότητα ως επικεφαλής των Σοβιετικών Επιστημονικών Ινστιτούτων χαιρέτισε το συνέδριο των Σοβιετικών Χημικών για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Mendeleyev (βλ. Κείμενο &ldquo;Διαλεκτικός Υλισμός και Επιστήμη&rdquo;) και το 1926 το εναρκτήριο Συνέδριο της Εταιρείας του Ραδιοφώνου. Σ&rsquo; αυτή του την ομιλία μιλάει με θαυμασμό για την πυρηνική ενέργεια (βλ. &ldquo;Ραδιενέργεια και Υλισμός&rdquo;, Επαναστατική Μαρξιστική Επιθεώρηση,<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>Νο 19-20, σελ. 36, 1980). Με τα σημερινά δεδομένα, κάποιος που υπερασπίζεται την πυρηνική ενέργεια δεν θα είχε θέση ανάμεσά μας. Και επειδή ο γυαλός δεν είναι ποτέ στραβός αλλά εμείς αρμενίζουμε λάθος, θα πρέπει να επανεξετάσουμε τη μέθοδό μας. Ούτε ο Τρότσκι είναι ενάντια στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πολύ περισσότερο ούτε ο Μαρξ είναι παραγωγιστής. Όταν ο Μαρξ έγραφε για την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων άλλο ερώτημα είχε στο μυαλό του και δεν απαντούσε στις αιτίες της οικολογικής κρίσης.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Για τον Μαρξ και τον Τρότσκι δεν έχει νόημα να ψάξουμε να βρούμε τις θέσεις τους για την οικολογική κρίση που πιθανώς δεν υπάρχουν, αλλά τη μέθοδό τους με βάση την οποία αναλύουν τη σχέση ανθρώπου - φύσης και στην οποία εμείς σήμερα μπορούμε να βασιστούμε για να δώσουμε απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει η σημερινή περίοδος.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Και το κομβικό σημείο πάνω στο οποίο βασίζονται οι διαφοροποιήσεις μεταξύ αυτών που αναφέρονται στον οικοσοσιαλισμό (ξεκινώντας από μια αφετηριακή διαφοροποίηση στη θεώρηση για το έργο του ίδιου του Μαρξ) είναι το ζήτημα της υλιστικής αντίληψης για τη φύση<a style="mso-footnote-id:ftn4" href="#_ftn4" name="_ftnref4" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character:footnote">[4]</span></span></a>.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Εκκινώντας από το περίφημο έργο του A. Schmidt &ldquo;Η έννοια της Φύσης στον Μαρξ&rdquo;, στο οποίο αναδεικνύεται η θέση της Σχολής της Φραγκφούρτης για την οντολογική αντικειμενικότητα της φύσης μέχρι σήμερα όπου η συζήτηση ξανανοίγει με νέους όρους για να συζητήσουμε ιδέες όπως αυτές που αναπτύσσονται στην &ldquo;Πολιτική της Φύσης&rdquo; του B. Latour ή στην &ldquo;Οικολογία χωρίς την Φύση&rdquo; του S. Zizek (βλ. διάλεξη στην Αθήνα), η έννοια της φύσης συνεχίζει να αποτελεί σημείο έντασης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Στο υπόβαθρο των παραπάνω θεωρήσεων ενδημούν οι θεωρίες της κοινωνικής κατασκευασιοκρατίας ο διάλογος με τις οποίες επιβάλλει τη συγκρότηση ενός φιλοσοφικού υλισμού με νέους όρους, ενός οικολογικού υλισμού που θα στηρίζεται κριτικά στην κλασική παράδοση αλλά και στον ριζοσπαστικό υλισμό των επιστημόνων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Αφετηριακό σημείο μιας τέτοιας θεώρησης δεν μπορεί να είναι παρα ο υλισμός του Μαρξ κεντρική μορφή του οποίου είναι ο Επίκουρος. Μελετώντας τη φυσική φιλοσοφία του Επίκουρου, ο Marx υιοθετεί έναν μη ντετερμινιστικό υλισμό, θεμελιώνοντας μια υλιστική αντίληψη της φύσης, η οποία απορρίπτει την τελολογία και τις θεολογικές αντιλήψεις της φυσικής και κοινωνικής ύπαρξης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Για τον Marx, η απόλυτη αιτιοκρατία και όλες οι τελολογικές αρχές, έχουν αποβληθεί από τη θεώρηση για τη φύση. Η λειτουργία του κόσμου, μπορεί να περιγραφεί με αναφορά σε έννοιες όπως η ενδεχομενικότητα και η ανάδυση.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Ενδεικτική της σκέψης του Marx είναι η αντίληψη, ότι η ύπαρξη της ύλης αποδεικνύεται μέσα από την αλλαγή, και αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από την &laquo;εξέλιξη&raquo; με τη δαρβινική έννοια του όρου.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Ο Marx ανέπτυξε ένα &laquo;διαλεκτικό νατουραλισμό&raquo;, ο οποίος αποδέχεται μια διαλεκτική προσέγγιση στη μελέτη της φύσης όπως και της κοινωνίας. Η διαλεκτική θεώρηση της &laquo;εξέλιξης&raquo;, δίνει στον Marx τα εφόδια για την υλιστική θεμελίωση των ερευνών του για την ανθρώπινη κοινωνία.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Γράφει ο Μαρξ στα &laquo;οικονομικά και φιλοσοφικά χειρόγραφα&raquo;: &laquo;Η φύση η οποία αναπτύσσεται στην ανθρώπινη ιστορία &ndash; η γέννεση της ανθρώπινης κοινωνίας &ndash; είναι η πραγματική φύση του ανθρώπου. Επομένως η φύση όπως διαμορφώνεται μέσα από τη βιομηχανία, έστω και σε μια αλλοτριωμένη μορφή, είναι αληθινή ανθρώπινη φύση. Η ιστορία η ίδια είναι ένα πραγματικό μέρος της ιστορίας της φύσης &ndash; της φύσης που αναπτύσσεται μέσα στον άνθρωπο&raquo;.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Και επειδή για πολλούς από μας έχει ακόμα ενδιαφέρον το έργο του Τρότσκι, ας θυμηθούμε τα γραφόμενά του στο δεύτερο φιλοσοφικό του τετράδιο: &laquo;η διαλεκτική θεώρηση της φύσης και της ανθρωπότητας ταυτίζεται με την ονομαζόμενη &laquo;εξελικτική&raquo; θεώρηση της φύσης, τη θεώρηση των σύγχρονων φυσικών και κοινωνικών επιστημών...η διαλεκτική (ή εξελικτική) αντίληψη αναπόφευκτα οδηγεί στον υλισμό: ο οργανικός κόσμος αναδύθηκε από τον ανόργανο, η συνείδηση είναι μια ικανότητα των ζωντανών οργανισμών που εξαρτάται από όργανα που εμφανίστηκαν μέσα από την εξέλιξη....Η εξελικτική αντίληψη δεν αφήνει χώρο για τον ιδεαλισμό ή τον δυισμό ή για άλλα είδη εκλεκτικισμού&raquo;.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Κλείνοντας θα υποστηρίξω όπως και σε προηγούμενο άρθρο μου ότι ο οικολογικός υλισμός, μια σύγχρονη μορφή υλισμού που σχηματοποιείται μέσα από τη συζήτηση για το Μαρξισμό και την Οικολογία, είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα σε εξέλιξη. Στηρίζεται σε ένα ορθολογικό φιλοσοφικό υλισμό με τρεις κύριες συνιστώσες:</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Α. έναν οντολογικό υλισμό ο οποίος στηρίζει την εξάρτηση του κοινωνικού στο φυσικό ως μορφή &laquo;ανάδυσης&raquo; του κοινωνικού από το φυσικό</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Β.<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>έναν επιστημολογικό υλισμό ο οποίος στηρίζεται στην ανεξάρτητη ύπαρξη της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας και στην αιτιακή και νομοειδή συμπεριφορά των αντικειμένων της επιστημονικής σκέψης και</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Γ. έναν υλισμό της πράξης που νοηματοδοτεί το συγκροτητικό ρόλο της ανθρώπινης δραστηριότητας στην αναπαραγωγή και στο μετασχηματισμό των κοινωνικών δομών. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL" style="mso-ansi-language: EL">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </span></p> <div style="mso-element:footnote-list"><br clear="all"> <hr align="left" size="1" width="33%"> <div style="mso-element:footnote" id="ftn1"> <p class="MsoFootnoteText"><a style="mso-footnote-id:ftn1" href="#_ftnref1" name="_ftn1" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 11.0pt"><span style="mso-special-character:footnote">[1]</span></span></span></a><span style="font-size:11.0pt"> D. Bensaid: &ldquo;Γιατί ο Μαρξ δεν είναι ούτε πράσινος άγγελος, ούτε δαίμονας του παραγωγισμού&rdquo;, προδημοσίευση από το βιβλίο του συγγραφέα &ldquo;Marx, mode d&rsquo; emploi&rdquo;, Εκδ. Decouvert</span></p> </div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn2"> <p class="MsoFootnoteText"><a style="mso-footnote-id:ftn2" href="#_ftnref2" name="_ftn2" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 11.0pt"><span style="mso-special-character:footnote">[2]</span></span></span></a><span style="font-size:11.0pt"> Κ. Σκορδούλης: &ldquo;Συνηγορία υπερ ενός οικολογικού υλισμού&rdquo;</span></p> </div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn3"> <p class="MsoFootnoteText"><a style="mso-footnote-id:ftn3" href="#_ftnref3" name="_ftn3" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 11.0pt"><span style="mso-special-character:footnote">[3]</span></span></span></a><span style="font-size:11.0pt"> Για μια κριτική στο δεύτερο οικοσοσιαλιστικό μανιφέστο, γνωστό και ως διακήρυξη του Belem, δείτε το άρθρο του D. Tanuro στο International Viewpoint, March 2009.</span></p> </div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn4"> <p class="MsoFootnoteText"><a style="mso-footnote-id:ftn4" href="#_ftnref4" name="_ftn4" title=""><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote">[4]</span></span></a> <span style="font-size:11.0pt">Θεωρώ ότι ένα από τα σημαντικότερα έργα που έχουν γραφεί τα τελευταία χρόνια για αυτό το ζήτημα είναι το βιβλίο του John Bellamy Foster: &ldquo;Marx&rsquo;s Ecology: Materialism and Nature&rdquo;, Monthly Review Press 2000.</span></p> </div> </div> <br> <div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-2909967943132045071?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-76762207280468734412009-04-21T17:26:00.000+03:002009-04-21T17:27:00.091+03:00 <p class="MsoNormal" style="text-align: left;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: &#39;Times CE&#39;; font-weight: bold; ">Το πολιτικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της οικολογικής αριστεράς του ΣΥΡΙΖΑ</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">Περίπου από τα μέσα της δεκαετίας του &rsquo;60 και μετά, τα ζητήματα που σχετίζονται με το περιβάλλον βρέθηκαν στην επικαιρότητα και συγκεντρώνουν όλο και μεγαλύτερο μέρος της προσοχής επιστημόνων αλλά και πολιτικών και κοινωνικών φορέων. Οι ορατές οικολογικές επιπτώσεις της καπιταλιστικής ανάπτυξης έδωσαν πνοή όχι μόνο σε άρθρα και δημοσιεύσεις που άρχισαν να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου αλλά και σε μία σειρά οικολογικών κινημάτων και πολιτικών κομμάτων . </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">Σήμερα, σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο υπάρχει ένα ογκώδες σύνολο ανθρώπων και φορέων που ασχολείται με την περιβαλλοντική πολιτική και το οποίο παρέχει ένα περίπλοκο πλέγμα από οδηγίες, πρωτόκολλα και νόμους σχεδιασμένα έτσι ώστε να μετριάσουν συγκεκριμένες ανθρώπινες χρήσεις της φύσης και να προστατεύσουν το Φυσικό Περιβάλλον . </span></p> <p class="MsoBodyText2"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Δυστυχώς η εμπλοκή της διεθνούς αριστεράς με το οικολογικό πρόβλημα καθυστέρησε δραματικά. Αντίθετα, χρησιμοποιώντας την προσφιλή του μέθοδο που διαπλέκει μισές αλήθειες και άλλες τόσες αποσιωπήσεις, ο φιλελευθερισμός ανέλαβε την πρωτοβουλία των κινήσεων. Η φιλελεύθερη επιχειρηματολογία για το περιβάλλον αναπτύσσεται από θέσεις που μοιάζουν -χωρίς όμως και να είναι- οικοκεντρικές και η διαπραγμάτευση των ζητημάτων γίνεται με όρους ανεπαρκειών της αγοράς ή όταν αυτό δε φτάνει, με όρους <b>οικολογικού εκσυχρονισμού. </b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; letter-spacing:.2pt;mso-ansi-language:CS">Οι βασικές θέσεις αυτού του &laquo;οικολογικού εκσυγχρονισμού&raquo; σήμερα είναι ότι:</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; letter-spacing:.2pt;mso-ansi-language:CS">(α) Ζούμε σε ένα &laquo;πλανητικό χωριό&raquo;, χωρίς ταξικούς και εθνικούς φραγμούς, σε ένα περιβάλλον που πρέπει να προστατεύσουμε για το καλό όλων μας. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; letter-spacing:.2pt;mso-ansi-language:CS">(β) Ταυτόχρονα ζούμε και στο &laquo;τέλος της ιστορίας&raquo; και της ταξικής πάλης. Ο καπιταλισμός δεν αμφισβητείται ως τρόπος παραγωγής. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; letter-spacing:.2pt;mso-ansi-language:CS">Για τον &laquo;οικολογικό εκσυγχρονισμό&raquo; η αειφορική ανάπτυξη είναι το νέο ρούχο που φορά για να λυθεί δήθεν κάθε οικολογικό πρόβλημα, χωρίς να χρειάζεται καμιά κοινωνική αλλαγή και ο κατάλληλος τρόπος λήψης αποφάσεων, ώστε να εξασφαλιστεί η συναίνεση, είναι η περιβαλλοντική διακυβέρνηση, που δεν είναι τίποτα άλλο από μια συμμετοχική δημοκρατία, ταξικά ουδέτερη. Έτσι η παγκοσμιοποίηση αποτελεί σημαντικό πλαίσιο αναφοράς, η αειφορική διαχείριση των φυσικών πόρων βασικό στόχο και η περιβαλλοντική διακυβέρνηση την προτεινόμενη διαδικασία λήψης αποφάσεων που μπορεί να εγγυηθεί την συναίνεση και αποδοχή των δύο προηγούμενων. </span></p> <p class="MsoList" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;text-indent:0in;mso-list:none;tab-stops:.5in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">Στις μέρες μας, ωστόσο, η σύνθετη οικονομική και οικολογική κρίση τείνει να αναστρέψει το κλίμα, με την αριστερά να ξανάρχεται ορμητικά στο προσκήνιο και να επιχειρεί να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Η κριτική μας ξεκινάει από το σημείο όπου τα φυσικά χαρακτηριστικά των πραγμάτων παύουν να λογαριάζονται ως αξίες (αξίες χρήσης). Για το λόγο αυτό υποστηρίζουμε ότι οι αρχές που κυβερνούν τον κόσμο του φιλελευθερισμού απλοποιούνται τόσο, ώστε να καταλήξει τελικά η κυκλοφορία και η συσώρρευση κεφαλαίου να αποτελεί την αρχή και το τέλος των παραγωγικών διαδικασιών και επομένως το στοιχείο που νοηματοδοτεί τη σχέση της φύσης με την κοινωνία.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">Από την πλευρά της η <b>οικοαριστερά</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> διαμορφώθηκε στο πλαίσιο συνεύρεσης της πολιτικής οικονομίας με την οικολογία, με την ευρύτερη ερμηνεία της αναφορικά με τις σχέσεις ανθρώπου και φύσης και πρεσβεύει ότι πίσω από κάθε αντίληψη για τη διαχείριση του περιβάλλοντος κρύβεται μια συγκεκριμένη αντίληψη για τη σχέση της κοινωνίας με τη φύση. Συνακόλουθα, είναι σαφές ότι κάθε προσέγγιση αντιστοιχεί και σε μια αντίστοιχη προτεινόμενη πολιτική για το περιβάλλον. Επομένως, η σχέση που διαμορφώνεται σήμερα ανάμεσα στην κοινωνία και τη φύση δε μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς τη μελέτη του ιστορικά συγκεκριμένου καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια σχέση στατική, αμετάβλητη στο χρόνο, η οποία ορίζεται μεταφυσικά αλλά για μια σχέση ιστορική. <span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</span>Η μελέτη της εξέλιξης των κεφαλαιοκρατικών κοινωνιών αποδεικνύει ότι αυτή πραγματοποιείται με τη χειραγώγηση των πηγών του πλούτου ανάμεσα στις οποίες βασική θέση κατέχει το φυσικό περιβάλλον. Στην εποχή μας, <span style="letter-spacing:.2pt">η κρίση της διευρυμένης καπιταλιστικής αναπαραγωγής συνδυάζεται με την εκθετικά αναπτυσσόμενη, παγκόσμια οικολογική κρίση. </span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">Εντέλει, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά ότι ο φιλελευθερισμός στέκει τυφλός απέναντι στις επιμέρους διαδικασίες &ndash;ανάμεσά τους -και οι φυσικές, αλλά και απέναντι στα προϊόντα αυτών των διαδικασιών. Η μονομέρεια και η ασύμμετρη σκέψη, με το βάρος να πέφτει στην κοινωνία, υποχρεώνουν το φιλελευθερισμό να αντιπαραθέτει τη φύση απέναντι στην κοινωνία και να αντιμετωπίζει το περιβαλλοντικό πρόβλημα με όρους αντιθέσεων που λύνονται πάντοτε με την εξωτερίκευση του περιβαλλοντικού κόστους δηλαδή την υποταγή της φύσης. Απόρροια αυτής της αντιμετώπισης είναι η αρχή &laquo;ο ρυπαίνων πληρώνει&raquo; που αποτελεί το κ<span style="letter-spacing:.2pt">εντρικό ιδεολόγημα του &laquo;οικολογικού εκσυγχρονισμού&raquo; και πηγάζει από τις βασικές του θέσεις για το περιβάλλον και την κοινωνία.</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Εδώ η αριστερά θα διαπιστώσει τέσσερεις <b>βασικές αντιφάσεις της σύγχρονης φιλελεύθερης κοινωνίας:</b></span></p> <p class="MsoList" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:.25in;mso-list:l0 level1 lfo2"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">1.<span style="font:7.0pt &quot;Times New Roman&quot;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">στο πλαίσιο της φιλελεύθερης αγοράς η πολυπλοκότητα και η ποικιλότητα που χαρακτηρίζουν τον πραγματικό φυσικό κόσμο αγνοούνται.</span></p> <p class="MsoList" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:.25in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">2.<span style="font:7.0pt &quot;Times New Roman&quot;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">η αίρεση των φυσικών οντοτήτων έξω από το οικοσυστημικό τους πλαίσιο από τη στιγμή που θα τους αποδοθεί αποκλειστικά οικονομική αξία, καθώς και η εξωτερίκευση του περιβαλλοντικού κόστους, υποβαθμίζει τις ίδιες τις συνθήκες της παραγωγής. Έτσι, αφενός δυσκολεύει η διαδικασία παραγωγής προϊόντων και αφετέρου ακριβαίνει η παραγωγή. Τα αποτέλεσμα είναι οι κρίσεις υπο-παραγωγής. Ετσι, η ρύπανση του Θερμαϊκού όχι μονάχα μείωσε το αλίευμα που έφτανε στην αγορά της Θεσσαλονίκης, αλλά ανέβασε και το κόστος της ιχθυοπαραγωγής στο βαθμό που οι ψαράδες αναγκάζονταν να ψαρεύουν σε πιο μακρυνές αποστάσεις. Πρόσθετη αύξηση των τιμών οφείλεται και στο κόστος εισαγωγής αλιευμάτων ώστε να καλυφθούν οι τοπικές ανάγκες. Τούτες οι κρίσεις υπο-παραγωγής σε συνδυασμό με τις κλασσικές πληθωριστικές κρίσεις υπερ-παραγωγής είναι υπεύθυνες την κρίση του σύγχρονου παγκόσμιου συστήματος και εξηγούν τις δυσκολίες εξόδου από αυτήν.</span></p> <p class="MsoList" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:.25in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">3.<span style="font:7.0pt &quot;Times New Roman&quot;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">επιδιώκοντας να καταργήσουν την εποχικότητα και να συμπιέσουν τη διάρκεια των οικορυθμιζόμενων φυσικών διεργασιών οι ανάγκες της καπιταλιστικής κυκλοφορίας και συσσώρευσης συντείνουν στη μεγέθυνση του περιβαλλοντικού προβλήματος και επάγουν τις διατροφικές κρίσεις που ξεσπούν όλο και συχνότερα. </span></p> <p class="MsoList" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:17.85pt;text-indent:-17.85pt"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">4.<span style="font:7.0pt &quot;Times New Roman&quot;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">ο κυριαρχικός ρόλος που αποδίδεται στο συγκεντρωμένο κεφάλαιο αγνοεί το γεγονός ότι στο πλαίσιο των πολυπολικών σύγχρονων κοινωνιών σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν πλήθος διαμορφώσεων όπως είναι τα γραφειοκρατικά δίκτυα, οι κινήσεις πολιτών, ιδεολογικά δίκτυα όπως η εκκλησία, αλλά ακόμα και στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος όπως οι αλλαγές στο κλίμα, οι σεισμοί κλπ. Για την οικοαριστερά η διαστρωμάτωση των σύγχρονων κοινωνιών εκφράζεται όχι μονάχα στα επίπεδα της οικονομίας, της πολιτικής και της ιδεολογίας αλλά και στο επίπεδο των σχέσεων του ανθρώπου με τη φύση. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Με βάση όλα τα παραπάνω η οικοαριστερά υποστηρίζει ότι η ιδιομορφία των φυσικών διαδικασιών και των προϊόντων που αυτές γεννούν, είναι ζωτικής σημασίας για την παραγωγική διαδικασία. Αυτό συμβαίνει γιατί <b>εκτός από την εργασία, πηγή πλούτου σ&rsquo; αυτό τον κόσμο είναι και η φύση</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">. Πράγμα που θα πει, ότι ο συγκεκριμένος κόσμος που ζούμε είναι πολυποίκιλος και συγκροτείται από ορυκτά, φυτικά και ζωικά είδη, οικοσυστήματα και τοπία. Κοντολογίς, η οικολογική αριστερά υποστηρίζει ότι <b>οι φυσικές οντότητες δεν συνιστούν παθητικά αντικείμενα στη διάθεση του κεφαλαίου αλλά η τοπική φύση υπήρξε και εξακολουθεί να είναι πρωταγωνιστικό στοιχείο για τη ζωή όλων των οργανισμών και των ανθρώπινων κοινωνιών σε κάθε τόπο</b></span><span lang="CS" style="font-family: &quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in;mso-pagination:none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace: none"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">Η οικοαριστερα θέτοντας στο επίκεντρο της προβληματικής της την διαλεκτική σχέση κοινωνίας-φύσης και τις συνέπειες του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής στην διαμόρφωση αυτής της σχέσης ξεφεύγει από επιφανειακές και τεχνοκρατικές προσεγγίσεις και αγγίζει τον πυρήνα του ζητήματος. <b>Οι ακολουθούμενες οικολογικές πολιτικές δεν αντιμετωπίζονται ως ταξικά ουδέτερες αλλά ως πολιτικές που εξυπηρετούν συγκεκριμένα ταξικά συμφέροντα και επομένως έχουν συγκεκριμένα οφέλη και κόστη άνισα κατανεμημένα.</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> Η καταστροφή των φυσικών πόρων, οι πολιτικές προστασίας και διαχείρισης τους αλλά και οι συγκρούσεις που ανακύπτουν στα διάφορα επίπεδα εφαρμογής αυτών των πολιτικών δεν είναι στενά οικολογικά ζητήματα αφού δεν μπορούν να γίνουν κατανοητά σε απομόνωση από το πολιτικό κοινωνικό και οικονομικά πλαίσιο μέσα στα οποία δημιουργούνται. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Σε τούτο τον κόσμο της οικοαριστεράς έχουμε να κάνουμε όχι απλά με αναγκαίες αλλά, πολύ περισσότερο, με δρώσες φυσικές συνιστώσες της συνεχούς διαδικασίας κυκλοφορίας και συσσώρευσης. Η υλικότητα των φυσικών οντοτήτων στη γεωργία, την αλιεία, την υλοτομία, τη βιομηχανία και το εμπόριο έθετε, θέτει, και θα εξακολουθεί να θέτει ιστορικά όρια στην κεφαλαιακή συσσώρευση. Πρόσφατα, η περίπτωση των τρελών αγελάδων έδειξε τα όρια εκμετάλλευσης του βιολογικού υλικού, η παραβίαση των οποίων επηρέασε όχι μόνο την υγεία των ανθρώπων αλλά συγκλόνισε τη βιομηχανία κρέατος και τη συνολική αγροτική πολιτική στην Ευρώπη. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Τέλος -και το σημαντικότερο- είναι ότι η οικοαριστερά είναι σε θέση να προτείνει μια οικολογική ηθική που πηγάζει από την ανάγκη εξοικείωσης των ανθρώπων με τα πράγματα γύρω τους και που απλώνεται από τις βιωματικές σχέσεις και φτάνει στη σκέψη και τη φαντασίωση. Η ηθική μας στάση ξεκινάει απ&rsquo; τη μαρξιστική θέση ότι ο άνθρωπος εξωτερικεύει τις δυνάμεις του, τα ταλέντα του, τις δυνατότητές του στα φυσικά αντικείμενα που τον περιβάλλουν. Μέσα από αυτά τα φυσικά αντικείμενα ο άνθρωπος πραγματώνει τις δυνατότητές του και αποκτά συνείδηση του εαυτού του, διαμορφώνει με άλλα λόγια μέρος της ταυτότητάς του. Έτσι, μέσω της δραστηριότητά του ο άνθρωπος κάνει τη φύση μέρος του εαυτού του, αλλά και τον εαυτό του μέρος της φύσης. Αυτός ο διαλεκτικός τρόπος αντίληψης των σχέσεων του ανθρώπου με τη φύση επιβάλει υποχρεώσεις όχι μόνο απέναντι στους άλλους ανθρώπους αλλά και απέναντι σε κάθε τι φυσικό, αφού αυτή είναι μια υποχρέωση απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, μέρος της ταυτότητάς του οποίου είναι και η φύση γύρω του. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">Για την Οικοαριστερή Διακυβέρνηση</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και η συνακόλουθη υποβάθμισή τους ως αξιών χρήσης αποτέλεσε μία από τις βάσεις που στήριξαν την οικονομική μεγέθυνση των σύγχρονων κοινωνιών. Για το λόγο αυτό η βαθειά κρίση που εμφανίζει το παγκόσμιο σύστημα είναι και οικολογική πέρα από οικονομική. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Σε αυτές τις συνθήκες το ζήτημα του ελέγχου των φυσικών πόρων γίνεται κρίσιμο. Το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο επιδιώκει τον πλήρη έλεγχο των φυσικών πόρων και χρησιμοποιεί κάθε μέσον πίεσης προς τις τοπικές κοινωνίες στις οποίες παραδοσιακά ανήκει η διαχείριση των ελεύθερων αγαθών. Για το λόγο αυτό οι διαδικασίες συγκέντρωσης κεφαλαίου έρχονται να υπονομεύσουν την κοινωνική ειρήνη, με την κοινωνία να απαιτεί την προστασία και την αναβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος προς όφελος των πολιτών. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Για να διασφαλίσει τον έλεγχο των φυσικών πόρων το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο επιδιώκει: </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">(α) η παγκόσμια περιβαλλοντική πολιτική να μην περιορίζεται πλέον στα έθνη κράτη, αλλά να χαρακτηρίζεται από αυξημένη συμμετοχή διαφόρων φορέων, κυρίως μη κρατικών, όπως ΜΚΟ, πολυεθνικές, διεθνικών μορφωμάτων κλπ. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">(β) αυτή η αυξημένη συμμετοχή να οδηγήσει στη δημιουργία νέων θεσμικών φορέων (institutions) που συγκροτούν ένα σύνολο από δομημένα και σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, τα οποία καθοδηγούνται και υποστηρίζονται από ευρύτερες κοινωνικές αξίες και καθορισμένους κώδικες ορθής διαχείρισης και </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">(γ) το αναδυόμενο σύστημα της παγκόσμιας διακυβέρνησης να χαρακτηρίζεται από μία αυξημένη κατάτμηση και στρωματοποίηση σε διαφορετικά επίπεδα διαμόρφωσης και εφαρμογής κανόνων καθώς επίσης και σε διαφορετικά επίπεδα λήψης αποφάσεων όπως τοπικό, εθνικό, διακρατικό, περιφερειακό και παγκόσμιο, τα οποία είναι αλληλοσυνδεόμενα και αλληλοεπηρεαζόμενα .</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης οι διαμάχες σχετικά με τις κλίμακες όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις οξύνονται με τις πολυεθνικές εταιρίες, αλλά και άλλες διεθνικές δομές όπως η ΕΕ, η ΔΤ, το ΔΝΤ, η GGAT κλπ. να επιδιώκουν τον έλεγχο των περιβαλλοντικών πολιτικών που εφαρμόζονται τοπικά. Όμως οι κεντρικές αποφάσεις και οι έλεγχοι είναι ασύμβατοι με φυσικές και κοινωνικές διαδικασίες που πραγματώνονται σε τοπικό επίπεδο. Η ασυμβατότητα έγκειται στο γεγονός ότι η παραγωγή πλούτου πραγματοποιείται μεν με τοπική περιβαλλοντική δαπάνη, όμως κατά μεγάλο ποσοστό μεταφέρεται και αξιοποιείται έξω από τα τοπικά όρια. Εδώ έχουμε να κάνουμε με ασυμβατότητα συμφερόντων, προτεραιοτήτων και συμπεριφορών που οδηγούν σε συγκρούσεις και ρήξεις της κοινωνικής συναίνεσης. Είναι κρίσιμο, λοιπόν, να εξεταστούν οι ευρύτερες κοινωνικό-οικονομικές αιτίες για την ανάδυση των συγκρούσεων στην εφαρμογή περιβαλλοντικών πολιτικών και συνακόλουθα να απαντηθεί το κατά πόσο η επίλυση των συγκρούσεων αυτών μπορεί να επιτευχθεί σε απομόνωση από άλλα κρίσιμα κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Υποστηρίζουμε ότι <b>τα περιβαλλοντικά προβλήματα δε μπορούν να γίνουν κατανοητά σε απομόνωση από τα πολιτικά και οικονομικά πλαίσια μέσα στα οποία έχουν δημιουργηθεί</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS">, διαπίστωση που είναι κεντρικής σημασίας για την κατανόηση της έννοιας του &laquo;πολιτικοποιημένου&raquo; περιβάλλοντος (politicized environment) και της οικοαριστεράς. Πρέπει, επομένως, να εξετάσουμε πως διαχειριζόμαστε τους φυσικούς πόρους και επιπρόσθετα να κάνουμε τις απαραίτητες συνδέσεις ανάμεσα στις ατομικές πρακτικές και τις ευρύτερες οικονομικές διαδικασίες. Η έμφαση της οικοαριστεράς στη σύνδεση ανάμεσα στην πολιτική οικονομία και στην πραγματική κατάσταση του περιβάλλοντος προσφέρει μία σημαντική δυνατότητα κατανόησης δομών και διαδικασιών, οι οποίες στη διαλεκτική τους αλληλεπίδραση κατευθύνουν την κοινωνική και περιβαλλοντική δυναμική. Αυτά τα ερωτήματα, σχετίζονται άμεσα με την άσκηση της εξουσίας ή αλλιώς με το <b>ποιος ελέγχει τι, για ποιο σκοπό, με τι αποτέλεσμα, με ποιο τρόπο</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> με άλλα λόγια ποιος χάνει και ποιος κερδίζει. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Επιπρόσθετα, οι κεντρικές παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας επιδιώκουν την ένταξη των τοπικών κοινωνιών που διέθεταν παραδοσιακά σχετική αυτονομία στην περιφέρεια της διεθνοποιημένης καπιταλιστικής οικονομίας με αποτέλεσμα τη διακινδύνευση της τοπικότητας σε όλα τα επίπεδα, το οικονομικό, το πολιτικό, εκείνο του πολιτισμού κι ετούτο της περιβαλλοντικής συνείδησης. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Τέλος, η πρόσδεση βασικών παραμέτρων της κοινωνικής ανέλιξης μιας περιοχής σε έναν και μοναδικό περιβαλλοντικό πόρο ενέχει τον κίνδυνο κοινωνικής κατάρρευσης όταν αυτός συμβεί να απαξιωθεί. Συνήθως οι τοπικές κοινωνίες συναισθάνονται τον κίνδυνο και διαβιούν υπό το κράτος αυτής της εκκρεμότητας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Εν όψει όλων αυτών των διακινδυνεύσεων προβάλει αδήριτη η ανάγκη να μειωθεί η κλίμακα της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης καθώς και η ανάγκη να δημιουργηθούν οικολογικά δίκτυα τοπικής εμβέλειας. Παρόλο τοπικά, τούτα τα δίκτυα έχουν ωστόσο στρατηγικό ρόλο σχετικά με τη στοχοθεσία, την οργάνωση σχημάτων χρηματοδότησης και τη διεκπεραίωση της περιβαλλοντικής διαχείρισης μέσα από διαδικασίες διαμόρφωσης συναίνεσης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Υπό την πίεση της ΕΕ δημιουργήθηκε πριν λίγα χρόνια ένας νέος θεσμός περιβαλλοντικής διακυβέρνησης που ανταποκρίνονταν σε μεγάλο βαθμό στα παραπάνω χαρακτηριστικά, οι <b>Φορείς Διαχείρισης </b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">. Πρόκειται για ετερογενή δίκτυα ανώτερου επιπέδου που συγκροτούνται από τα επιμέρους δίκτυα ή και φορείς που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Άλλα από αυτά τα επιμέρους δίκτυα, όπως το WWF, η ορνιθολογική εταιρεία, η ΜΟΜ κλπ. ανήκουν στη σφαίρα της κοινωνίας των πολιτών, άλλα, όπως οι τοπικές συνεταιριστικές οργανώσεις, εκπροσωπούν τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες, άλλα αποτελούν βαθμίδες της τοπικής αυτοδιοίκησης (διαμερίσματα, δήμοι, νομαρχίες) και μερικά ανήκουν στο κεντρικό κράτος. Εντέλει, ο Φορέας Διαχείρισης είναι ένα υβρίδιο που τον οικοδομούν, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, Παραγωγικοί Φορείς, στοιχεία των Τοπικών και της Κεντρικής Κυβέρνησης. Μερικά από αυτά τα μορφώματα θέτουν ως στόχο τους την προάσπιση αυτού που είναι οικολογικώς ορθό, άλλα επιδιώκουν το συνδικαλιστικώς ορθό και άλλα το πολιτικώς ορθό. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Με την εκπροσώπηση όλων των επιπέδων όπου συναρθρώνεται η κοινωνική ζωή των ανθρώπων, <b>ο Φορέας Διαχείρισης</b></span><span lang="CS" style="font-family: &quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> δε συγκροτεί μια άλλη μορφή της κοινωνίας των πολιτών ούτε όμως και αποτελεί το μακρύ χέρι του κράτους.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Διαβλέποντας τον προοδευτικό χαρακτήρα που θα μπορούσαν να παίξουν οι φορείς διαχείρισης οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ πρώτα και της ΝΔ μετά οδήγησαν το όλο εγχείρημα αρχικά στο μαρασμό και από κει στην απαξίωση. Όμως ούτε και η δική μας πλευρά αντιλήφθηκε το μέγεθος του εγχειρήματος και δεν έδωσε την οφειλόμενη μάχη για τη στήριξή του.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Για την οικοαριστερά <b>ο Φορέας Διαχείρισης αποτελεί τον συγκρουσιακό χώρο πολυεπίπεδης εκπροσώπησης, όπου δημιουργούνται συνθήκες έντιμης και επίμονης διαπραγμάτευσης των διαφορών</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;; mso-ansi-language:CS"> αφού, όπως έχει αποδειχθεί, ο μόνος αποτελεσματικός μηχανισμός περιβαλλοντικής διαχείρισης είναι η ομοφωνία που προσδίδει ηθικό κύρος και διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής παρέμβασης του Φορέα Διαχείρισης. Ταυτόχρονα ο Φορέας Διαχείρισης αποτελεί το μόνο &laquo;εργαλείο&raquo; διαμόρφωσης και υλοποίησης συνεργατικής διαχείρισης των φυσικών πόρων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Θα επιμείνουμε ότι κάθε μορφή συνεργατικής διαχείρισης των φυσικών πόρων είναι από τη φύση της μια πολιτική διαδικασία. Η συνεργατική διαχείριση δεν μπορεί να γίνει κατανοητή ως ένας τρόπος &laquo;πέραν&raquo; της πολιτικής αλλά ως ένας διαφορετικός τρόπος άσκησης πολιτικής και, επομένως, θα συνιστούσε λάθος για τους συμμετέχοντες να έχουν την αυταπάτη ότι οι σχέσεις εξουσίας είναι λιγότερο σημαντικές σε ανεπίσημες διαπραγματεύσεις &ndash; ότι απλά επειδή κάθισαν σ&rsquo; ένα κοινό τραπέζι διαπραγματεύσεων έγιναν ίσοι με τους αντιπάλους τους. Για την ακρίβεια, η ποικιλία των συμμετεχόντων καθιστά τη διαπραγμάτευση ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο εγχείρημα ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας τις τεράστιες διαφορές (πολιτισμικές, ταξικές, εθνικές, σε σχέση με το φύλο κ.ά.) μεταξύ τους και τις διαφορές στη δυνατότητα παρέμβασης που αυτές παράγουν. Η χωρίς όρους χρήση συναινετικών διαδικασιών σε περιβαλλοντικές συγκρούσεις, όπου διακυβεύονται αντιθετικά συμφέροντα και αντιλήψεις για τη φύση, όχι μόνο μπορεί να ενδυναμώσει την απάθεια και την αδιαφορία θέτοντας μη ρεαλιστικές προσδοκίες για συμφωνία ανάμεσα σε αντιτιθέμενους φορείς αλλά επίσης νομιμοποιεί την περιβαλλοντική καταστροφή προτείνοντας ότι μία γνώμη είναι τόσο καλή όσο μια άλλη άσχετα από τις αποδείξεις. Μια τέτοια διαδικασία μπορεί, εν τέλει, να καταστείλει την ανοιχτή δημόσια συζήτηση μεροληπτώντας υπέρ της συμφωνίας και υποβαθμίζοντας τα επιχειρήματα που στηρίζουν τις διαφορετικές απόψεις .</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Η διαμόρφωση των παραπάνω αρχών στο πλαίσιο μιας καλά σχεδιασμένης στρατηγικής περιβαλλοντικής διαχείρισης σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο θα μπορούσαν να συνεισφέρουν θετικά στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων εξασφαλίζοντας σε μεγάλο βαθμό την δυνατότητα εφαρμογής τους. Δυστυχώς όμως σήμερα το πλαίσιο αυτό κυρίως καθορίζεται από εξωτερικούς, των φορέων διαχείρισης, παράγοντες όπως η ύπαρξη η όχι εθνικής στρατηγικής και πολιτικής βούλησης, η απουσία των οποίων κάνει σχεδόν αδύνατη την όποια προσπάθεια επιτυχούς εφαρμογής περιβαλλοντικής πολιτικής στην Ελλάδα. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Εν κατακλείδι, ένα νέο μοντέλο λήψης αποφάσεων, που θα δίνει έμφαση στην <b>ανάδειξη της διαφωνίας ως βασικού στοιχείου κατανόησης της πραγματικότητας</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">, μπορεί να προσφέρει ένα πρακτικό μέσο για τη ενεργή συμμετοχή του κοινού στην πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος, χωρίς να εγκαταλειφθούν, τόσο η προσπάθεια εύρεσης λύσεων όσο και οι επιστημονικές προσεγγίσεις. Αντίστοιχα, μια τέτοιου είδους κοινωνική συμμετοχή, θεμελιωμένη στην ανταλλαγή επιχειρημάτων και όχι στην επίπλαστη συμφωνία, αν και δεν αλλάζει άμεσα τις κοινωνικές ιεραρχίες που οδήγησαν στην περιβαλλοντική υποβάθμιση, τουλάχιστον εγείρει τη γνώση και το ενδιαφέρον για τις δομές και διαδικασίες που είναι υπεύθυνες για αυτή την υποβάθμιση, μέσα από τον συνεχή διάλογο και τις συζητήσεις που ενεργοποιεί. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">Βραχυπρόθεσμες πρακτικές προτάσεις</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Στο πλαίσιο της οικοαριστεράς ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει ως προς τις περιβαλλοντικές πολιτικές να ενισχύσει τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων από κάτω προς τα πάνω (από το τοπικό προς το περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο) και να περιορίσει τις διαδικασίες από πάνω προς τα κάτω (από ΕΕ προς εθνικό και τοπικό επίπεδο), δημιουργώντας και υποστηρίζοντας πολλαπλές τοπικές συλλογικότητες. Οι τοπικές αυτές συλλογικότητες θα πρέπει αφενός να είναι δικτυωμένες σε Εθνικά Δίκτυα και αφετέρου να είναι σε μια διαδραστική σχέση με τα όργανα διοίκησης και τις οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ παίζοντας συμπληρωματικό ρόλο. Τα δίκτυα των περιβαλλοντικών τοπικών συλλογικοτήτων θα πρέπει με πολιτική πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ να επηρεάζουν τα διάφορα επίπεδα λήψης αποφάσεων με στόχο την διαμόρφωση εθνικής περιβαλλοντικής στρατηγικής με συνδυασμό τόσο των ευρωπαϊκών κατευθύνσεων και υποχρεώσεων όσο και των τοπικών αναγκών και ιδιαιτεροτήτων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">Στην κεντρική πολιτική θα πρέπει να προταθεί η δημιουργία Υπουργείου Περιβάλλοντος με κεντρική ευθύνη την παραγωγή Εθνικής Περιβαλλοντικής Πολιτικής σε ρόλο συντονιστικό με αποκεντρωμένες αρμοδιότητες. Πρακτικά για την υλοποίηση αυτής της πολιτικής απαιτείται: </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:17.85pt;text-indent:-17.85pt"><span lang="CS" style="font-family: &quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">1. <span style="mso-tab-count:1"> </span>Μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων, για την αντιμετώπιση των οξυμμένων περιβαλλοντικών και οικολογικών προβλημάτων, στα διαφορετικά επίπεδα λήψης αποφάσεων (περιφέρεια, νομός, δήμος). Προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση αυτού του εγχειρήματος αποτελεί η αλλαγή του εκλογικού συστήματος με την καθιέρωση της απλή αναλογικής σε όλα τα επίπεδα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:17.85pt;text-indent:-17.85pt"><span lang="CS" style="font-family: &quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">2. Μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων σε θεσμοθετημένους φορείς που θα πρέπει να έχουν την εξουσιοδότηση για την εφαρμογή συγκεκριμένων θεματικών περιβαλλοντικών πολιτικών (πχ Φορείς Διαχείρισης)</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:17.85pt;text-indent:-17.85pt"><span lang="CS" style="font-family: &quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">3. Ο φορέας ελέγχου της εφαρμογής των περιβαλλοντικών πολιτικών θα πρέπει να είναι άλλος από τον φορέα σχεδιασμού των πολιτικών αυτών δηλαδή το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να προτείνει την δημιουργία ενός Οργανισμού ελέγχου της εφαρμογής και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των περιβαλλοντικών πολιτικών που να είναι αυτόνομος και να λογοδοτεί απευθείας στη Βουλή των Ελλήνων. (Ενδεικτική ονομασία αυτής της δομής <b>Εθνικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> <b>Πολιτικής</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> και που θα αντικαταστήσει το ΕΚΠΑΑ). Υπό τον έλεγχο αυτού του οργανισμού θα βρίσκονται επιτροπές παρακολούθησης έργων τοπικής, περιφερειακής και εθνικής εμβέλειας, που υλοποιούνται με εθνική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Στην αρμοδιότητα των επιτροπών αυτών εμπίπτουν, ο έλεγχος και η παρακολούθηση των περιβαλλοντικών όρων των έργων και<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>η ενημέρωση των πολιτών</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:17.85pt;text-indent:-17.85pt"><span lang="CS" style="font-family: &quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS">4. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία δημιουργίας <b>επιμελητηρίου περιβάλλοντος</b></span><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language:CS"> με θεσμοθετημένο συμβουλευτικό ρόλο στο πλάι δημόσιων και ιδιωτικών φορέων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0in;margin-right:0in;margin-bottom:6.0pt; margin-left:0in"><span lang="CS" style="font-family:&quot;Times CE&quot;;mso-ansi-language: CS">&nbsp;</span></p> <div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-7676220728046873441?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-56878021653920302702009-03-18T01:54:00.001+02:002009-03-18T01:54:17.846+02:00 <p class="MsoNormal" style="line-height:150%">Μία από τις σημαντικές επετείους στη διάρκεια του 2009 είναι η συμπλήρωση 130 χρόνων από τη γέννηση του ΄Αλμπερτ Αϊνστάιν στο Ουλμ της Γερμανίας στις 14 Μαρτίου 1879. Αξίζει να θυμηθούμε με την ευκαιρία αυτή όχι μόνο τον κορυφαίο επιστήμονα του 20^ου αιώνα,<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>αλλά και τον πολιτικό Αϊνστάιν ο οποίος είναι πολύ λιγότερο γνωστός <span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</span>ή εντελώς άγνωστος σε πολλούς συμπολίτες μας.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">&laquo;Τον θαυμάζω όχι μόνο ως μεγάλο επιστήμονα, αλλά και ως μεγάλο άνθρωπο&raquo; έγραφε για τον Αϊνστάιν ο τιμημένος με Νόμπελ Ειρήνης (1995) συνάδελφός του Τζόζεφ Ροτμπλατ σε επιστολή που μας έστειλε στις 11 Ιουνίου 2005. &laquo;Παρά τη διάνοιά του και τη φήμη του συμπεριφερόταν πάντοτε με μεγάλη απλότητα&raquo;, γράφει<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>ο Μπέρτραντ Ράσσελ για τον χαρακτήρα του συναδέλφου του.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Ο Αϊνστάιν έχει συνεισφέρει σημαντικές ιδέες και πλούσια δράση ως ανθρωπιστής, ειρηνιστής, αντιμιλιταριστής, αντιρατσιστής και σοσιαλιστής. Η τελευταία υπογραφή του, μια εβδομάδα πριν πεθάνει στις 18.4.1955 στο Πρίνστον, ήταν κάτω από το περίφημο &laquo;μανιφέστο Αϊνστάιν &ndash; Ράσσελ&raquo; που αποτέλεσε τη βάση για ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια αντιπυρηνικά κινήματα, το Pugwash.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Μετά τα ολοκαυτώματα της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, στις 6 και 9 Αυγούστου 1945, ο Αϊνστάιν ξεκίνησε από τους πρώτους τον αγώνα για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων, ιδρύοντας κίνηση το 1946 με τον χαρακτηριστικό τίτλο &laquo;Επιτροπή Έκτακτης Ανάγκης Ατομικών Επιστημόνων&raquo;. Ωστόσο, η είσοδος στον ψυχρό πόλεμο έκανε το έργο τέτοιων κινήσεων εξαιρετικά δυσχερές, ιδιαίτερα στα χρόνια του &laquo;Μακαρθισμού&raquo; όταν και ο Αϊνστάιν βρέθηκε στο στόχαστρο της περιβόητης υποεπιτροπής ερευνών της Γερουσίας για &laquo;αντιαμερικανικές ενέργειες&raquo;. Δεν κάμφθηκε, όμως, ο Αϊνστάιν και μάλιστα δεν δίστασε να απευθύνει έκκληση στον πρόεδρο Τρούμαν για τη ζωή του ζεύγους<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>Εθελ και Τζούλιους Ρόζεμπεργκ, που είχαν κατηγορηθεί για κατασκοπία σε όφελος της ΕΣΣΔ και είχαν καταδικαστεί σε θάνατο, ποινή που τελικά εκτελέστηκε.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Το άρθρο του &laquo;Γιατί ο σοσιαλισμός&raquo;, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 1949 στο πρώτο τεύχος του αμερικανικού περιοδικού &laquo;Monthly Review&raquo; του φίλου του Paul Sweezy, ήταν από τις σημαντικότερες πολιτικές παρεμβάσεις του Αϊνστάιν, τα δύσκολα εκείνα χρόνια.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Είναι αξιοσημείωτο ότι από τότε ο Αϊνστάιν έβλεπε να συντελείται η παγκοσμιοποίηση. &laquo;Θα αποτελούσε μικρή υπερβολή &ndash; έγραφε &ndash; να ισχυριστούμε ότι ακόμα και τώρα έχουμε μια πλανητική κοινότητα παραγωγής και κατανάλωσης&raquo;. Παράλληλα, εκτιμούσε ότι &laquo;το ιδιωτικό κεφάλαιο τείνει να συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια&raquo;, <span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;</span>προσθέτοντας ότι &laquo;αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης είναι η δημιουργία μιας ολιγαρχίας του ιδιωτικού κεφαλαίου και η τεράστια δύναμή του που δεν μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά ακόμα και στις δημοκρατικά οργανωμένες πολιτικές κοινωνίες&raquo;. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Στο ίδιο άρθρό του ο μεγάλος επιστήμονας επισήμαινε φαινόμενα διαπλοκής, γράφοντας ότι &laquo;τα μέλη των νομοθετικών σωμάτων επιλέγονται από πολιτικά κόμματα που χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό και επηρεάζονται και με άλλους τρόπους από τους ιδιώτες καπιταλιστές&raquo;, με συνέπεια &laquo;οι αντιπρόσωποι του λαού να μην προστατεύουν ικανοποιητικά τα συμφέροντα των μη προνομιούχων τμημάτων του πληθυσμού&raquo;. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Υποστήριζε θερμά τον σοσιαλισμό ο Αϊνστάιν για την απαλλαγή της κοινωνίας από τα δεινά που περιέγραφε, ωστόσο προειδοποιούσε ότι &laquo;η σχεδιασμένη οικονομία δεν αποτελεί ακόμα σοσιαλισμό&raquo;, αφού &laquo;μια σχεδιασμένη οικονομία ως τέτοια μπορεί να συνοδεύεται από πλήρη υποδούλωση του ατόμου&raquo;. Έθετε, λοιπόν, το ζήτημα &laquo;πώς μπορούν να προστατευτούν τα δικαιώματα του ατόμου και ως εκ τούτου να κατοχυρωθεί το δημοκρατικό αντίβαρο στη δύναμη της γραφειοκρατίας&raquo;.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span style="mso-ansi-language:EN-US">Πάνω απ΄όλα ο Αϊνστάιν ήταν πολέμιος του πολέμου. Καλούσε όλη την ανθρωπότητα να ενωθεί, παραμερίζοντας πολιτικές ή άλλες διαφορές, μπροστά στον κίνδυνο της πυρηνικής καταστροφής. &laquo;Θυμηθείτε ότι είσθε άνθρωποι και ξεχάστε τα υπόλοιπα&raquo;, έλεγε στο κοινό του μανιφέστο με τον Μπέρτραντ Ράσσελ, το 1955. Είναι χαρακτηριστική η φράση του: &laquo;Ο πόλεμος δεν μπορεί να γίνει ανθρώπινος, μόνο να καταργηθεί μπορεί&raquo;.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><br></p> <div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-5687802165392030270?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-80427490403308504652009-03-09T17:38:00.002+02:002009-03-09T17:41:57.373+02:00<p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in">Αυτή την εντύπωση θα αποκόμιζε κανείς διαβάζοντας, 23 χρόνια μετά το γνωστό <span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">«ατύχημα», την πρόσφατη ανακοίνωση/πόρισμα κάποιων «Αθανάτων», της Ακαδημίας Αθηνών, σχετικά με το «ενεργειακό μείγμα», που κρίνεται ως ενδεικνυόμενο για τη χώρα μας! Οπως δημοσιεύτηκε στον ημερήσιο </span></span><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">T</span><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">ύπο, κατά το τέλος Ιανουαρίου 2009, Ομάδα εργασίας της Επιτροπής Ενέργειας της Ακαδημίας Αθηνών, αποτελούμενη απο 15 μέλη, όλα τους επιφανή και ειδικά για τα ενεργειακά ζητήματα και αφου εργάστηκε για ένα ολόκληρο χρόνο, δημοσίευσε βαθυστόχαστα...πορίσματα «επι του θέματος Πυρηνική ενέργεια και Ενεργειακές Ανάγκες της Ελλάδος».</span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Για όσους τυχόν δεν είχαν την ευχαρίστηση να διαβάσουν τα σχετικά πορίσματα αξίζει να σας μεταφέρουμε τις περισπούδαστες εισηγήσεις με τις οποίες κλείνει η ομάδα εργασίας των «αθανάτων» την πρότασή της : Εισηγείται λοιπόν, 1. την «διοργάνωση απο κυβερνητικούς και μη-κυβερνητικούς φορείς, διαλόγου για την ένταξη ή μη της πυρηνικής ενέργειας, στον ελληνικό χώρο» (πολύ δημοκρατική πράγματι εισήγηση..). 2. την «θεώρηση απο τους αρμοδίους κρατικούς φορείς ένταξης της πυρηνικής επιλογής στον μακροχρόνιο ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδος». (Ούτε γάτα ούτε ζημία λοιπόν, αφου οι αρμόδιοι και γνωστής σοβαρότητας κρατικοί φορείς, θα έχουν «θεωρήσει» όλα τα δεδομένα, θα προχωρήσουν στις ορθές επιλογές! Όπότε θα μπορούμε όλοι να κοιμόμαστε ήσυχοι, αφού οι ίδιοι οι ειδικοί επιστήμονες της Ακαδημίας δεν φαίνεται να ανησυχούν καθόλου για τις ενδεχόμενες επιλογές που φαίνεται να προκρίνουν και να βαφτίζουν ως ακίνδυνες..Δεν γνωρίζουμε βέβαια ποιός είναι «ο μέσος χρόνος ζωής» των Αθανάτων, (όπως συνηθίζεται να λέγεται σχετικά με τον χρόνο μείωσης της επικινδυνότητας απο τις ραδιενεργές ακτινοβολίες...)</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Αν προσέξατε το κείμενο, διατυπωμένο σε άψογη «καθαρεύουσα» μας καλεί όλους σε διάλογο για... την «καθαρή ενέργεια», που αποτελεί, κατά την προσεκτικά διατυπωμένη γνώμη τους, η πυρηνική ερνέργεια ! Στα συμπεράσματα του πορίσματος, που εκτείνεται σε... ολόκληρες 2,5 σελίδες!, διαβάζουμε οτι «επιβάλλεται ρεαλιστική αξιολόγηση των ενεργειακών αναγκών και στόχων της Ελλάδος και πλήρης ανάλυση των δυνατοτήτων και των προβλημάτων όλων των πηγών ενέργειας ορυκτών καυσίμων, ανανεώσιμων πηγών ενέεργειας, εξοικονόμησης ενέργειας και πυρηνικής ενέργειας».</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Σε ότι αφορά την πυρηνική ενέργεια διαβάζουμε οτι «ενδείκνυται να κριθεί κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει μια συνιστώσα του ενεργειακού μείγματος της Ελλάδος και κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αντικαταστήσει ένα σημαντικό μέρος των ορυκτών καυσίμων που χρησιμοποιούνται». Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς ..την άψογη διατύπωση , ή την φοβερή επιχειρηματολογία...Φαίνεται οτι οι «αθάνατοι» ζούν τόσο ψηλά στον Ολυμπο της αθανασίας τους που δεν έχουν αντιληφθεί οτι η επίσημη γλώσσα του κράτους, εδώ και κάτι δεκαετίες, έχει γίνει η δημοτική, που μιλάνε οι κοινοί θνητοί και που ανησυχούν για την υγεία τους και των παιδιών τους, εφόσον ενημερώνονται πιά και με ηλεκτρονικά μέσα και πληροφορούνται για τα αλλεπάλληλα ατυχήματα που συμβαίνουν στα πυρηνικά εργοστάσια όλου του κόσμου και μάλιστα των λεγόμενων «ανεπτυγμένων» κρατών ,που διαθέτουν και επιστήμη και μηχανισμούς ελέγχου και σχετική τεχνογνωσία..και παρόλα αυτά πασχίζουν να βρούν τρόπους να «κουκουλώσουν» το “αλυτο” πρόβλημα της αποθήκευσης κι φύλαξης των πυρηνικών..αποβλήτων..</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Αντι να ασχοληθεί με τέτοιες λεπτομέρειες η Επιτροπή των «Αθανάτων» εισηγείται στη συνέχεια: «Να αρχίσει μια οργανωμένη, εκτεταμένη, αντικειμενική και υπεύθυνη ενημέρωση των Ελλήνων πολιτών και πολιτικών επι των ενεργειακών αναγκών και προβλημάτων της χώρας, ώστε να κριθεί κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος της Ελλάδος».. Ποιός θα αναλάβει άραγε αυτή την «αντικειμενική» και υπεύθυνη ενημέρωση»; Ισως οι δημοσιογράφοι των διαφόρων συγκροτημάτων και του πολυεθνικού λόμπυ των πυρηνικών ομ άδων, που έχουν αποδείξει περίτρανα το ενδιαφέρον τους ... για ό,τι ωφελεί την Ελλάδα!, είτε με την προσπάθειά τους να διεισδύσουν στην εγχώρια αγορά παραγωγής ενέργειας, μέ χρήση λιθάνθρακα και την ανεξέλεγκτη και καταστροφικά επιπόλαιη εγκατάσταση ανεμογεννητριών, με τρόπο που να αποτελεί δυσφήμιση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας...</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Το μόνο που χρειάζεται, κατα την επιτροπή των Αθανάτων, είναι «να ληφθούν άμεσα μέτρα ενημέρωσης σχετικά με την τεχνογνωσία και την αποκτηθείσα εμπειρία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και επιπροσθέτως μέτρα δημιουργίας ενδογενούς ανθρώπινου δυναμικού με μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στον τομέα της εκπαίδευσης» .. «να αρχίσει η προετοιμασία των αναγκαίων μέλετών, νομοθεσιών και υποδομών, ώστε η χώρα να είναι «εν δυνάμει», έτοιμη για την όποια επιλογή». Δεν πιστεύω να αμφιβάλλει κανείς ποιά επιλογή εύχεται και υποστηρίζει η επιτροπή των ειδικών της Ακαδημίας, η οποία φαίνεται εδω να «κλείνει το μάτι» στους συναδέλφους της, τεχνοκράτες των Πολυτεχνείων της ΄χώρας, που με τη δύναμη που τους παρέχει η θέση τους, καλούνται να πιέσουν κι’αυτοί, στη «σωστή» κατεύθυνση, που δεν είναι άλλη απο την εισαγωγή της ανεπτυγμένης πυρηνικής τεχνολογίας και στην χώρα μας, προς ώφελος όλων ... «των γνωστών και μη εξαιρετέων»....</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Η παρέμβαση της Ακαδημίας Αθηνών και η έστω προσεκτικά διατυπωμένη συνηγορία της για στροφή της χώρας μας προς τα πυρηνικά είναι ιδιαίτερα εξοργιστική. Μια χώρα σαν τη δική μας στην οποία το επιστημονικό, τεχνοκρατκό κατεστημένο τηρεί « σιγήν ιχθύος» για όλα τα μεγάλα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτισμικά προβλήματα, που δεν έχει κάνει κανενός είδους παρέμβαση σε θέματα διαχείρισης των οξυμένων προβλημάτων της κοινωνίας και της φύσης, χωρίς διατυπωμένη άποψη για την ενδεικνυόμενη αναπτυξιακή κατεύθυνση και τους εναλλακτικούς τρόπους υπέρβασης των καθυστερήσεων της χώρας μας, ξαφνικά κατεβαίνει απο το θρόνο της και «λύνει την σιωπή της», για να μας υποδείξει, χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα, έναν ψευτοδιάλογο και μια μεθοδευμένη προετοιμασία των ιθαγενών ώστε να δεχτούν χωρίς πολλές αντιρρήσεις το νέο «μονόδρομο»...της δήθεν ήπιας και φιλικής προς το περιβάλλον ..πυρηνικής ενέργειας.</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Κάποιοι ενεργοί πολίτες όμως της χώρας μας δεν ξεχνούν το Τσέρνομπιλ.. Το 1986 δεν είναι τόσο μακρυνό για τη μνήμη μας, ούτε η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι... Μας χωρίζουν μόνο 64 χρόνια....Την αξιοποίηση της , δήθεν «άκακης» πυρηνικής ενέργειας, για την αποκτήση πυρηνικών όπλων την ζήσαμε στις περιπτώσεις της Ινδίας και του Πακιστάν , ενώ είναι γνωστή η περίπτωση του Ισραήλ που φοβάται οτι θα απειληθεί η υπεροπλία του στην περιοχή αν αποκτήσει και το Ιράν πυρηνικά εργοστάσια...</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Εκτός απο τους κινδύνους ατυχημάτων λόγω σεισμών ή τρομοκρατικών επιθέσεων, άλυτο παραμένει το πρόβλημα των πυρηνικών αποβλήτων διαφορετικών επιπέδων ακτινοβολίας, της διαχείρισης, μεταφοράς και «ασφαλούς» αποθήκευσης τους...Η ταφή ραδιενεργών αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας προυποθέτει την αναζήτηση ειδικών γεωλογικών σχηματισμών και την φύλαξή τους για 10.000 ή και περισσότερα χρόνια ! Πρόσφατος είναι ο σάλος που δημιουργήθηκε στη Γερμανία απο τους κινδύνους διαρροής ραδιενέργειας απο αποθηκευμένα ραδιενεργά απόβλητα στν περιοχή Ασσε και η αντιδικία που έχει ξεσπάσει για το ποιός θα επιφορτιστεί το κόστος ασφαλέστερης αποθήκευσης ή μεταφοράς των αποβλήτων...Κι όλα αυτά στην Γερμανία, που φημίζεται για τη σχολαστική τήρηση κανόνων..και την «αποχτημένη τεχνογνωσία», για να θυμηθούμε την έκφραση της Ακαδημίας αθηνών...</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Γνωστά έγιναν, παρά τις προσπάθειες απόκρυψης τους, πρόσφατα ατυχήματα στο γαλλικό πυρηνικό εργοστάσιο της Τρικαστίν, στη Σουηδία..και στη Γερμανία...Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε τι θα γίνει στην περιοχή μας, όταν χώρες σαν την Αλβανία, την Ελλάδα και την Τουρκία... μπουν στο χωρό των πυρηνικών εργοστασίων..! Και ενώ όλα αυτά είναι γνωστά η Σουηδία φαίνεται να αναθεωρεί την απόφασή της για κλείσιμο πυρηνικών σταθμών..το ίδιο και η Γερμανία, ενώ η Ιταλία ετοιμάζει συνεργασία με τη Γαλλία για την εγκατάσταση πυρηνικών εργοστασίων...Ολες οι μεγάλες χώρες, με πρόφαση τις κλιματικές αλλαγές , που είναι το δικό τους δημιούργημα , με την ίδια και μεγαλύτερη επιπολαιότητα περνάνε απο το καταστροφικό για το περιβάλλον, ενεργειοβόρρο, αναπτυξιακό τους μοντέλλο,με χρήση ορυκτών καυσίμων, σε ένα άλλο πιό επικίνδυνο, αυτό της πυρηνικής ενέργειας, χωρίς καν να προσπαθήσουν μια σοβαρή και μεθοδευμένη αξιοποίηση της πράσινης τεχνολογίας και του κολοσσιαίου δυναμικού των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας...</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ούτε φθηνή ούτε ανανεώσιμη.. Συνήθως, όπως συμβαίνει στη Γαλλία, το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται απο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις διατηρείται με τεχνητά μέσα σε χαμηλό επίπεδο.. Οι υποστηρικτές των πυρηνικών ενδιαφέρονται μόνο για το άμεσο κέρδος, ενώ τα αιώνια απόβλητα και η εξασφάλιση του πυρηνικού καύσιμου, που είναι εξ ορισμού περιορισμένο, δεν τους απασχολούν, θα τα αντιμετωπίσει, όπως πιστεύουν, η ψευδολόγα προπαγάνδα των ενετεταλμένων υποστηρικτών των χρυσοφόρων επένδυσεων τους.</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">Ενα νέο κίνημα ενημέρωσης των πολιτών και αντίστασης στην πυρηνική τεχνολογία θα ξεσπάσει σ’όλη την Ευρώπη. Ειναι καιρός και στην Ελλάδα να υπάρξει συντονισμένη δράση και σοβαρή αντίσταση στα μεγαλεπίβολα σχέδια των εχθρών του Λαού, που εμφανίζονται με την κάλυψη δήθεν επιστημονικών φορέων και ειδικών, για να μας περάσουν τα νέα εγκληματικά, για τις τωρινές και ερχόμενες γενιές, σχέδια τους..</span></span></span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-left:.5in;text-indent:.5in"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-size:small;">ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΟΧΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ, ηταν το σύνθημα Ευρωπαϊκού κινήματος της δεκαετίας του 60... Φαίνεται οτι η Ιστορία επαναλαμβάνεται, αυτή τη φορά βέβαια ως φάρσα.. Γιατί τώρα, στην εποχή των κοινωνικών κινημάτων, όλοι γνωρίζουν ποιοί και γιατί μας λένε ψέμματα ...Η νέα πρόκληση δεν θα περάσει. </span></span></span></span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-8042749040330850465?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-14934222521060424682009-03-07T10:50:00.002+02:002009-03-07T10:52:10.245+02:00<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%">Στο ιδρυτικό συνέδριο του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος στη Γαλλία, τέθηκε σε ψηφοφορία το ερώτημα ποιά είναι η μελλοντική κοινωνία που θέλουμε. Η πρόταση για μια «οικοσοσιαλιστική κοινωνία» ήταν μεταξύ αυτών που προτάθηκαν, γεγονός που δείχνει ότι η θέση για ένα οικολογικό σοσιαλισμό τείνει να ενταχθεί στον προγραμματικό λόγο της αριστεράς έχοντας υπερβεί τα όρια της ακαδημαϊκής συζήτησης.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα θεωρητικά ζητήματα που αφορούν τη σύνθεση του μαρξισμού με την ριζοσπαστική οικολογική σκέψη έχουν λυθεί ή ότι έχει υπάρξει μια γενικότερη συμφωνία σε μια σειρά από αντιπαραθέσεις που σημάδεψαν τις προηγούμενες δεκαετίες.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Σ’ αυτό το σημείωμα, σκοπεύω (α) να παρουσιάσω τις βασικές θέσεις που επιχειρούν να απαντήσουν σ’ αυτό που έχει αποκληθεί ως “η οικολογική πρόκληση στη μαρξιστική σκέψη” και (β) να συνηγορήσω υπέρ της ανάγκης για μιας νέα υλιστική αντίληψη της φύσης (οικολογικός υλισμός)</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL"><b>Ι.</b></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Η θέση του James O’ Connor, ιδρυτή του ιστορικού περιοδικού “Capitalism, Nature, Socialism” (γνωστή και ως θέση για τη “δεύτερη αντίφαση του καπιταλισμού”) υποστηρίζει ότι εκτός από τη βασική αντίθεση μεταξύ παραγωγικών σχέσεων και παραγωγικών δυνάμεων, στον καπιταλισμό λειτουργεί και μια δεύτερη αντίθεση μεταξύ των σχέσεων παραγωγής και των συνθηκών παραγωγής. Η θεώρηση του O’ Connor βασίζεται στο έργο του Κ. Polanyi και αποδίδει την κρίση στην παράλληλη λειτουργία αυτής της δεύτερης αντίθεσης μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Η θέση του John Bellamy Foster, εκδότη του περιοδικού “Monthly Review” (γνωστή και ως θέση της “μεταβολικής ασυνέχειας”) εστιάζει στη διαταραχή του θρεπτικού κύκλου για να εξηγήσει την κρίση. Υποστηρίζει ότι ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο», επηρεασμένος από την Αγροχημεία του von Liebig αναφέρεται στον θρεπτικό κύκλο του εδάφους και εστιάζει στη σχέση του με τον χαρακτήρα της καπιταλιστικής γεωργίας. Η καπιταλιστική παραγωγή διαταράσσει τη μεταβολική αλληλόδραση μεταξύ ανθρώπου και γης. Η κρίση είναι το αποτέλεσμα της διαταραχής του θρεπτικού κύκλου εξαιτίας της φυσικής διάστασης ανθρώπου και καλλιεργήσιμης γης η οποία δημιούργησε την ανάγκη χρήσης όλο και περισσότερων συνθετικών λιπασμάτων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Η θέση του Michael Lowy (εκ των συγγραφέων του οικοσοσιαλιστικού μανιφέστου) βασίζεται στον κριτικό μαρξισμό της σχολής της Φραγκφούρτης και υποστηρίζει ότι οφείλουμε να προχωρήσουμε σε μια κριτική του “παραγωγισμού” του Μαρξ, δηλαδή στην αντίληψη που αποπνέουν πολλά από τα κείμενά του για τη συνεχή και σταθερή ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, και να υιοθετήσουμε μια κριτική στάση παρόμοια με αυτή στοχαστών όπως ο E. Bloch και ο W. Benjamin. Ταυτόχρονα χαρακτηρίζει ως υπερβολικές ορισμένες κριτικές των “πράσινων κύκλων” στο έργο του Μαρξ. Η κριτική των ρομαντικών του 19ου αιώνα και το έργο “Μονόδρομος” του Benjamin θεωρούνται αφετηριακά σημεία μιας οικολογικής κριτικής στον καπιταλισμό.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Οι θέσεις O’ Connor και Foster λειτουργούν σε μιά βάση επεξηγηματική (επεξηγούν την καπιταλιστική κρίση) και ταυτόχρονα διευρύνουν το πεδίο ισχύος της θεωρίας των κρίσεων του Μαρξ. Η θέση του Lowy εστιάζει στην “κριτική¨ διάσταση που υπάρχει στο έργο του Μαρξ αλλά και στην κριτική του ίδιου του έργου του Μαρξ. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι ο μαρξισμός δεν αποτελεί ένα ενιαίο σώμα (η διάσταση ανάμεσα στον “ επιστημονικό” μαρξισμό και στον “κριτικό” μαρξισμό είναι και σήμερα παρούσα) και επομένως είναι αδόκιμο να συζητάμε γενικά για τη “σύνθεση μαρξισμού κι οικολογίας”. Στο βαθμό δε που και η οικολογική σκέψη στη ριζοσπαστική εκδοχή της δεν είναι ενιαία (Οικολογία του Βάθους, Κοινωνική Οικολογία, Σοσιαλιστική Οικολογία, Οικοφεμινισμός για να αναφέρουμε τις βασικές συνιστώσες) τότε προφανώς ένας γενικός διακηρυκτικός λόγος για τη σύνθεση μαρξισμού και οικολογίας δεν έχει κανένα νόημα, αν προηγουμένως δεν έχουμε καθορίσει επακριβώς για ποιο μαρξισμό και για ποια οικολογία πρόκειται να συζητήσουμε.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL"><b>ΙΙ.</b></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Η ανάγκη για το συγκεκριμένο όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, έχει οδηγήσει σε μια εκ νέου μελέτη του έργου του Μαρξ υπό την οπτική που θέτει η οικολογική προβληματική. Κεντρικό ζήτημα στη συζήτηση που αναπτύσσεται είναι η οντολογική αντικειμενικότητα της φύσης στο έργο του Μαρξ.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Έχουν περάσει πάνω από 35 χρόνια από την έκδοση του έργου του A. Schmidt “Η έννοια της Φύσης στον Μαρξ”, και σήμερα η συζήτηση ξανανοίγει με νέους όρους για να συζητήσουμε ιδέες όπως αυτές που αναπτύσσονται στην “Πολιτική της Φύσης” του B. Latour ή στην “Οικολογία χωρίς την Φύση” του S. Zizek (βλ. διάλεξη στην Αθήνα).</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Στο υπόβαθρο αυτών των θεωρήσεων ενδημούν οι θεωρίες της κοινωνικής κατασκευασιοκρατίας ο διάλογος με τις οποίες επιβάλλει τη συγκρότηση ενός φιλοσοφικού υλισμού με νέους όρους, ενός οικολογικού υλισμού που θα στηρίζεται κριτικά στην κλασική παράδοση αλλά και στον ριζοσπαστικό υλισμό των επιστημόνων (βλ. L</span>evins<span lang="EL" style="mso-ansi-language: EL">, </span>Lewontin<span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">, </span>Gould<span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL"> κλπ).</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Θεωρώ ότι ο J. B. Foster με το βιβλίο του «Η Οικολογία του Μαρξ: Υλισμός και Φύση» κάνει το πρώτο βήμα σ’ αυτή την κατεύθυνση. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Ο Επίκουρος εμφανίζεται ως κεντρική μορφή στον υλισμό του Marx στο έργο του J. B. Foster, ο οποίος δηλώνει ότι από τον Επίκουρο ο Marx, στη διδακτορική του διατριβή, ανέπτυξε την κριτική του στις τελεολογικές θεωρήσεις για τη φύση και την ανθρώπινη ιστορία. Μελετώντας τη φυσική φιλοσοφία του Επίκουρου, ο Marx υιοθετεί έναν μη ντετερμινιστικό υλισμό, θεμελιώνοντας μια υλιστική αντίληψη της φύσης, η οποία απορρίπτει την τελολογία και τις θεολογικές αντιλήψεις της φυσικής και κοινωνικής ύπαρξης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Δυο όψεις του επικούρειου υλισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τον Marx: Πρώτον, η θεία παρέμβαση, κατευθυνόμενη ή όχι και κατά συνέπεια η απόλυτη αιτιοκρατία, όλες οι τελολογικές αρχές, έχουν αποβληθεί από τη θεώρηση για τη φύση. Η δημιουργία του κόσμου, μέσα από την κυματοειδή κίνηση του ατόμου, μπορεί να περιγραφεί μόνο με αναφορά στην ενδεχομενικότητα. Δεύτερον, η αναφορά στην κυματοειδή κίνηση του ατόμου αποτελεί πρόταση συλλογισμού πάνω στην αντικειμενικότητα της φύσης ανεξάρτητα από την ανθρώπινη σκέψη, σε αντίθεση με τη Χεγγελιανή διατύπωση.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Η μελέτη του Marx για τον αρχαίο και τα πρώιμα στάδια του σύγχρονου υλισμού τον έφερε να προσεγγίσει την επιστημονική κατανόηση του φυσικού κόσμου, και να επικεντρώσει σε έννοιες όπως η «εξέλιξη» και η «ανάδυση» (</span>emergence<span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">) καθιστώντας τη φύση<span style="mso-spacerun: yes"> </span>ως το σημείο εκκίνησης των θεωρήσεών του…..Ας θυμηθούμε ξανά την ιστορία με το «Κεφάλαιο» και το Δαρβίνο. Ενδεικτική της σκέψης του Marx είναι η αντίληψη, ότι η ύπαρξη της ύλης αποδεικνύεται μέσα από την αλλαγή, και αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από την «εξέλιξη».</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Για τον Marx, ο διαλεκτικός συλλογισμός μπορεί να θεωρηθεί ως ένα αναγκαίο στοιχείο της γνώσης, που προβάλλει από τον αναδυόμενο, προσωρινό χαρακτήρα της πραγματικότητας. Ο Marx ανέπτυξε ένα «διαλεκτικό νατουραλισμό», ο οποίος αποδέχεται μια διαλεκτική προσέγγιση στη μελέτη της φύσης όπως και της κοινωνίας. Η διαλεκτική θεώρηση της «εξέλιξης», δίνει στον Marx τα εφόδια για την υλιστική θεμελίωση των ερευνών του για την ανθρώπινη κοινωνία.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Ο οικολογικός υλισμός είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα σε εξέλιξη. Δεν παύει όμως να στηρίζεται σε ένα ορθολογικό φιλοσοφικό υλισμό με τρεις κύριες συνιστώσες:</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Α. έναν οντολογικό υλισμό ο οποίος στηρίζει την εξάρτηση του κοινωνικού στο φυσικό ως μορφή «ανάδυσης» του κοινωνικού από το φυσικό</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Β.<span style="mso-spacerun: yes"> </span>έναν επιστημολογικό υλισμό ο οποίος στηρίζεται στην ανεξάρτητη ύπαρξη της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας και στην αιτιακή και νομοειδή συμπεριφορά των αντικειμένων της επιστημονικής σκέψης και</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify;line-height:150%"><span lang="EL" style="mso-ansi-language:EL">Γ. έναν υλισμό της πράξης που νοηματοδοτεί το συγκροτητικό ρόλο της ανθρώπινης δραστηριότητας στην αναπαραγωγή και στο μετασχηματισμό των κοινωνικών δομών. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL" style="mso-ansi-language: EL"> </span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-1493422252106042468?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-39451090989921370652009-03-07T10:43:00.001+02:002009-03-07T10:43:39.490+02:00 <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">Από την Κριτική Θεωρία στις Πολιτισμικές Σπουδές</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">H Κριτική Θεωρία της Σχολής της Φρανκφούρτης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια προσπάθεια ανάλυσης των κοινωνικών και πολιτισμικών χαρακτηριστικών του σταδίου του μονοπωλιακού καπιταλισμού που κυριάρχησε από τη δεκαετία του &rsquo;30 μέχρι περίπου τα μέσα της δεκαετίας του &lsquo;60 (Kellner 1989).</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Σε αυτήν την περίοδο το κράτος και οι μεγάλες επιχειρήσεις άσκησαν ασφυκτικό έλεγχο όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στο άτομο/υποκείμενο. Αυτή η περίοδος περιγράφεται ως &quot;φορντισμός&quot; για να υπογραμμίσει το σύστημα παραγωγής και το καθεστώς ομογενοποίησης του κεφαλαίου που στόχευε στο να παράγει μαζικές επιθυμίες, προτιμήσεις, και συμπεριφορές. Ήταν μια εποχή μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης που χαρακτηριζόταν από την ομοιομορφία και ομοιογένεια των αναγκών, της σκέψης και της συμπεριφοράς που συνθέτουν μια &quot;μαζική κοινωνία&quot;.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Αυτήν την περίοδο, η δημόσια εκπαίδευση κατασκεύαζε και χρησιμοποιούσε τυποποιημένα προγράμματα σπουδών που χρησίμευαν ως όργανα μαζικοποίησης και κοινωνικού ελέγχου. Για παράδειγμα, ο H. Marcuse άσκησε κριτική στους τρόπους που οι εκπαιδευτικοί θεσμοί, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και οι άλλες μορφές κοινωνικοποίησης δημιουργούσαν τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, για να παράγουν τον &laquo;Μονοδιάστατο Άνθρωπο&raquo; (1971).</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Οι άμεσες και έμμεσες επιρροές της Κριτικής Θεωρίας στην τρέχουσα φιλοσοφία της εκπαίδευσης όπως: οι φεμινιστικές παιδαγωγικές, οι πολυπολιτισμικές θεωρίες, ο κριτικός εγγραμματισμός, κλπ. έχουν επηρεαστεί από τις ιδέες των T. Adorno, </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">M.</span><span lang="EL"> Horkheimer, H. Marcuse, </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">W</span><span lang="EL">. Benjamin, E. Fromm, και των άλλων μελών της Σχολής της Φρανκφούρτης. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Παρόλο που η Σχολή της Φρανκφούρτης ήταν αυτή που άσκησε τη μεγαλύτερη επιρροή από τις παραδόσεις του Δυτικού Μαρξισμού στην κοινωνική θεωρία, δύο έννοιες που σχετίζονται με τον </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Georg</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Lukacs</span><span lang="EL"> και τον </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Antonio</span> <span style="mso-ansi-language: EN-US">Gramsci</span><span lang="EL"> - η πραγμοποίηση και η ηγεμονία &ndash; είναι ίσως οι έννοιες του Δυτικού Μαρξισμού που άσκησαν τη μεγαλύτερη επίδραση στις σύγχρονες αναλύσεις για τη σχέση Επιστήμης και Κοινωνίας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Ο Μarx ανέλυσε το φετιχισμό των εμπορευμάτων ως την κατάσταση στην καπιταλιστική παραγωγή δια μέσου της οποίας οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων παίρνουν το χαρακτήρα των σχέσεων μεταξύ πραγμάτων και αποκτούν μια πλαστή αντικειμενικότητα. Στο έργο του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Lukacs</span><span lang="EL"> (2006/1923), επισημαίνεται ότι με την επικράτηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής σε ολόκληρη την κοινωνία, η εμπορευματική μορφή γίνεται το πρότυπο της κοινωνικής σχέσης. Η αρχή της πραγμοποίησης περιγράφει τον μετασχηματισμό των κοινωνικών και ανθρωπίνων σχέσεων σε εμπορεύματα και πράγματα, με άλλα λόγια, η ανθρώπινη εργασία δεν είναι πλέον δημιουργική αλλά &laquo;πραγμοποιείται&raquo;, γίνεται εμπόρευμα το οποίο πωλείται.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Η ηγεμονία, κατά τον </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Gramsci</span><span lang="EL">, είναι η διαδικασία διατήρησης της κυριαρχίας μέσω των συναινετικών κοινωνικών πρακτικών που αναπαράγονται σε κοινωνικά πλαίσια, όπως το σχολείο, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, το πολιτικό σύστημα, η εκκλησία και η οικογένεια. Τέτοιες διαδικασίες αντιπροσωπεύουν τη δυνατότητα του συστήματος να αναπαράγει τον εαυτό του. Η επιδίωξη και αποδοχή της δημόσιας συναίνεσης, ως τακτική των κυβερνώντων, είναι ένας τρόπος να προωθούν ιδέες και να κατευθύνουν την κοινή γνώμη προς τους στόχους τους.<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;&nbsp; </span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Στη διαδικασία ηγεμόνευσης, οι ομάδες εξουσίας αποσπούν τη συναίνεση των εξουσιαζομένων, οι οποίοι ακούσια συμμετέχουν στην υποταγή τους μέσω της αποδοχής αξιών και κοινωνικών πρακτικών που καθορίζονται από τις ομάδες εξουσίας. Οι κυρίαρχες ομάδες επιβάλλουν την κοσμοθεωρία τους μέσω συμβόλων, δομημένων γνώσεων, εξειδικευμένων γλωσσών και κοινωνικών πρακτικών πίσω από τις οποίες κρύβονται άνισοι συσχετισμοί προνομίων και εξουσίας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Η Σχολή της Φρανκφούρτης επηρέασε και βοήθησε να αναδυθούν άλλες νεότερες μαρξιστικές προσεγγίσεις στην κουλτούρα, την κοινωνία, και την εκπαίδευση. Οι Βρετανικές Πολιτισμικές Σπουδές (</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">British</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Cultural</span> <span style="mso-ansi-language: EN-US">Studies</span><span lang="EL">), της Σχολής του Μπέρμιγχαμ, προβάλουν σε μια μετέπειτα εποχή του κεφαλαίου, γνωστή ως &quot;μεταφορντισμό&quot;. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Μέσα στο πανεπιστήμιο, οι Βρετανικές Πολιτισμικές Σπουδές ανέπτυξαν διεπιστημονικά προγράμματα για να μελετηθεί η σχέση της κουλτούρας με την κοινωνία και την πολιτική και διατύπωσαν κριτικές για τον ακαδημαϊκό κατακερματισμό και την μονοθεματικότητα των γνωστικών αντικειμένων. Οι Βρετανικές Πολιτισμικές Σπουδές, όπως και η Σχολή της Φρανκφούρτης, υποστηρίζουν ότι η κουλτούρα πρέπει να μελετηθεί μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο που παράγεται και &laquo;καταναλώνεται&raquo; και έτσι η μελέτη της είναι στενά συνδεμένη με τη μελέτη της κοινωνίας, της πολιτικής και της οικονομίας. Υιοθετώντας τη θεωρία της ηγεμονίας του Gramsci, οι Βρετανικές Πολιτισμικές Σπουδές επιδίωξαν να αναλύσουν τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές δυνάμεις κυριαρχίας και να εισηγηθούν τη δημιουργία &quot;αντι-ηγεμονικών&quot; δυνάμεων πολιτισμικής αντίστασης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Οι μορφές Πολιτισμικών Σπουδών που αναπτύσσονται σήμερα, θεωρητικοποιούν μια μετατόπιση από το στάδιο του μονοπωλιακού καπιταλισμού / φορντισμού σε ένα νέο καθεστώς του κεφαλαίου, γνωστό είτε ως &quot;μεταφορντισμό&quot; (Harvey 1989), ή &quot;μεταμοντερνισμό&quot; (Jameson 1991), με ένα διεθνικό και παγκόσμιο χαρακτήρα που αξιοποιεί τη διαφορά, την πολλαπλότητα, τον εκλεκτικισμό, και τον διευρυμένο καταναλωτισμό, σε μια νέα κοινωνία που βασίζεται στην ταχύτητα μετάδοσης της πληροφορίας και στην οικονομική εκμετάλλευση του ελεύθερου χρόνου. Από αυτήν την άποψη, η κουλτούρα των </span><span style="mso-ansi-language: EN-US">media</span><span lang="EL">, η μεταμοντέρνα αρχιτεκτονική, η υπερκατανάλωση, και η κουλτούρα του θεάματος έγιναν οι υποστηρικτές μιας νέας φάσης στην εξέλιξη του κεφαλαίου, του &laquo;ύστερου καπιταλισμού&raquo; ή κατ&rsquo; άλλους &laquo;τεχνοκαπιταλισμού&raquo;, που ενσωματώνει το μεταμοντέρνο </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">image</span><span lang="EL"> και την κουλτούρα του καταναλωτή (</span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Kellner and</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Best </span><span lang="EL">2001).</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας φάσης των Πολιτισμικών Σπουδών υπάρχει μια τάση να αγνοηθεί εντελώς, η οικονομία, η ιστορία, και η πολιτική υπέρ της έμφασης στην τοπικότητα, στην επιθυμία και στην κατασκευή υβριδικών ταυτοτήτων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Η έμφαση στα ενεργά ακροατήρια, τις αναγνώσεις αντίστασης, τα αντιπολιτευτικά κείμενα, τις ουτοπικές στιγμές κα., αντιπολιτεύεται μια εποχή στην οποία τα άτομα εκπαιδεύονται ως ενεργοί καταναλωτές, και στην οποία τους δίνεται μια ευρύτερη επιλογή καταναλωτικών αγαθών, προϊόντων, και υπηρεσιών.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Παράλληλα με τη διεύρυνση των νεομαρξικών θεωρήσεων της κουλτούρας και της κοινωνίας, στις Πολιτισμικές Σπουδές συνδυάζονται οι θεωρητικές αναλύσεις για την Επιστήμη και τον καπιταλισμό με θεωρήσεις για τα πολιτιστικά τεχνήματα, τη λογοτεχνία, την επιστημονική φαντασία, τα κείμενα της κουλτούρας των media κα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Το πεδίο των Πολιτισμικών Σπουδών διευρύνεται ώστε να συμπεριλάβει τα ζητήματα της Επιστήμης, της Τεχνολογίας, τα περιβαλλοντικά ζητήματα, την πολιτική των κοινωνικών κινημάτων αλλά και τις αναλύσεις της ίδιας της Κριτικής Θεωρίας η οποία έχει εμπλουτιστεί από τα ζητήματα που θέτει ο οικολογικός προβληματισμός.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Σύμφωνα με την προσέγγιση των Πολιτισμικών Σπουδών, η επιστήμη (μέσα ή/και έξω από το εργαστήριο) συγκροτείται με βάση συγκεκριμένες κοινωνικές πρακτικές, γλωσσικές παραδόσεις, εγκαθιδρύοντας συγκεκριμένες ταυτότητες και κοινότητες. Κύριο χαρακτηριστικό της επιστημονικής γνώσης, αλλά και κάθε γνωστικού συστήματος είναι η τοπικότητα και η πολλαπλότητα, ενώ παράλληλα νομιμοποιείται η συνύπαρξη διαφορετικών γνωστικών συστημάτων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Με τον όρο &quot;Πολιτισμική Προσέγγιση της Επιστημονικής Γνώσης&quot; περιγράφεται η μελέτη των διαφόρων πρακτικών μέσα από τις οποίες η επιστημονική γνώση αρθρώνεται και αναπτύσσεται σε συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτισμικά πλαίσια ή μεταφέρεται και διαχέεται σε νέα. </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Οι &laquo;Πολιτισμικές Σπουδές της Επιστημονικής Γνώσης&raquo; έχουν ως αντικείμενο έρευνας τη συσχέτιση μεταξύ της καθιέρωσης της γνώσης και εκείνων των πρακτικών που οι φιλόσοφοι της επιστήμης θεωρούν ως &laquo;φαινομενικών&raquo; στη γνώση.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Η επιστημονική γνώση θεωρείται ως πολιτισμική μορφή που πρέπει να κατανοηθεί μέσω μιας λεπτομερούς εξέτασης των πηγών στις οποίες βασίζεται η συγκρότησή της, οι καταστάσεις στις οποίες ανταποκρίνεται και οι τρόποι με τους οποίους μετασχηματίζει τις καταστάσεις αυτές και ασκεί επίδραση σε άλλες.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">Από την Κριτική Παιδαγωγική στην Επαναστατική Παιδαγωγική</span></span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Η Κριτική Παιδαγωγική μελετά το ρόλο του σχολείου στη διατήρηση της κοινωνικής διαστρωμάτωσης αλλά και τις δυνατότητες για κοινωνική αλλαγή μέσα από το σχολείο. Σύμφωνα με την Κριτική Παιδαγωγική, η μάθηση είναι μια κοινωνικά και πολιτιστικά προσδιορισμένη δραστηριότητα. Διαμορφώνεται και καθορίζεται από κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτιστικούς, πολιτικούς και ιστορικούς παράγοντες, οι οποίοι εκφράζονται μέσω των κοινωνικών πρακτικών και των θεσμικών κανόνων που χρησιμοποιούνται από τις κυρίαρχες κοινωνικές ομάδες.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Στην &laquo;Παιδαγωγική του Καταπιεσμένου&raquo; (1977), ο Freire δηλώνει ότι δεν υπάρχει ουδέτερη εκπαιδευτική διαδικασία. Η εκπαίδευση είτε λειτουργεί<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>ως εργαλείο για να διευκολύνει την ενσωμάτωση στη λογική του υπάρχοντος συστήματος ή συνιστά &laquo;πρακτική ελευθερίας&raquo; - πεδίο άσκησης της ελευθερίας, επιτρέποντας στους μαθητές να ασχοληθούν κριτικά και δημιουργικά με την πραγματικότητα και να ανακαλύψουν πώς να συμμετέχουν στην αλλαγή<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>του κόσμου τους. Ο Freire επιδιώκει να μετασχηματίσει τους μαθητές από αντικείμενα των εκπαιδευτικών διαδικασιών σε άτομα υπεύθυνα για την αυτονόμηση και την χειραφέτησή τους. </span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Η εργασία του Freire βρήκε απήχηση σε παγκόσμια κλίμακα και μέχρι τη δεκαετία του &lsquo;80 αναπτύχθηκαν διάφορες σχολές της Κριτικής Παιδαγωγικής. Στη Βόρεια Αμερική, από τη δεκαετία του &lsquo;90 μέχρι σήμερα, διάφοροι ερευνητές συνέδεσαν τις αντιλήψεις του Freire με εκείνες της Κριτικής Θεωρίας της Σχολής της Φρανκφούρτης και άλλες νεομαρξιστικές προσεγγίσεις.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Κινούμενος σε αυτή τη λογική, ο H. Giroux (1988) παρουσιάζει δύο όψεις της ιδεολογίας της εκπαίδευσης: ως διαστρεβλωτική τάση αφ&rsquo; ενός, και ως διαφωτιστική δύναμη αφ&rsquo; ετέρου. Στην πρώτη της όψη, η ιδεολογία γίνεται ηγεμονική, διαστρεβλώνοντας την καταγραφή της πραγματικότητας και εμποδίζοντας τον διάλογο. Στη δεύτερη όψη, η ιδεολογία λειτουργεί ως προϋπόθεση για μια διαδικασία διαλόγου που αφήνει περιθώρια για τη συνειδητή και κοινωνική χειραφέτηση. Ο H. Giroux σημειώνει ότι λόγω της υποταγής της σε ένα συντηρητικό κοινωνικοπολιτιστικό πλαίσιο η αναστοχαστική ικανότητα της ιδεολογίας είναι πολύ περιορισμένη.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Σύμφωνα με τον H. Giroux (1988), το σχολικό πρόγραμμα σπουδών δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα πολιτισμικά και κοινωνικά πλαίσιά του. Δηλαδή, το σχολείο είναι ένας πολιτικός χώρος, που παίζει έναν σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ιδεών και ταυτοτήτων και επιτρέπει τον έλεγχο της αναπαράστασης, της διανομής και κατανάλωσής τους.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Η εργασία του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">H.</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Giroux</span><span lang="EN-GB"> συνδέθηκε συχνά με τις προσπάθειες του </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">M.</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Apple</span><span lang="EN-GB"> για ανάλυση του καπιταλιστικού σχολείου ως εργαλείου εξουσίας και κυριαρχίας των επιχειρήσεων. Ο M. Apple (1990) υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση δεν είναι ουδέτερη, ο εκπαιδευτικός εμπλέκεται συνειδητά ή μη σε μια πολιτική πράξη. Είναι πολιτικά αφελές ή απλά τεχνοκρατικό να θεωρηθεί η σχολική τάξη ως ένας ουδέτερος κόσμος όπου η κοινωνική ανισότητα, η ιδεολογία, και η οικονομική πολιτική δεν έχουν επιπτώσεις στη μάθηση. Συγκεκριμένα, ο </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Apple</span><span lang="EN-GB"> (στις αρχικές έρευνές του, πριν την πολιτισμική στροφή του) επηρεάστηκε περισσότερο από τον στρουκτουραλιστικό μαρξισμό του Althusser και την κριτική των Bowles και Gintis (1976) για την εκπαίδευση στην καπιταλιστική κοινωνία. Στη συνέχεια, και ο Giroux και ο </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Apple</span><span lang="EN-GB"> είδαν την ανάγκη για θεωρίες αντίστασης, που μετασχηματίζουν την εκπαίδευση και που φέρνουν στο προσκήνιο πολιτισμικά ζητήματα φύλου, φυλής, και κοινωνικής τάξης.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Το έργο των </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">S.</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Bowles</span><span lang="EN-GB"> και </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">H.</span> <span style="mso-ansi-language:EN-US">Gintis (1976)</span><span lang="EN-GB">, αναβίωσε το ενδιαφέρον για<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>τη μαρξιστική<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>εκπαιδευτική<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>θεωρία και προκάλεσε συζητήσεις και διαμάχες μεταξύ εκπαιδευτικών και ερευνητών της εκπαίδευσης. Ο </span><span style="mso-ansi-language: EN-US">Apple</span><span lang="EN-GB"> (1990) υποστηρίζει ότι η μαρξιστική ανάλυση της εκπαίδευσης των </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Bowles</span><span lang="EN-GB"> και </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Gintis</span><span lang="EN-GB"> (1976) εστιάζει κατά ένα μεγάλο μέρος στην οικονομική λειτουργία και δε λαμβάνει υπόψη τη σημασία των &ldquo;ιδεολογικών και πολιτισμικών διαμεσολαβήσεων&rdquo; στην κοινωνική αναπαραγωγή<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>και<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>στην εξασφάλιση<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>των σχέσεων<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>της κυριαρχίας<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>και<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>της υποταγής.</span></p> <p class="MsoBodyText" style="text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other"><span lang="EN-GB">Ο </span><span style="mso-ansi-language:EN-US">Apple</span><span lang="EN-GB"> προτείνει ότι προκειμένου να γίνει κατανοητό το πώς συντελείται η κοινωνική αναπαραγωγή μέσα στα σχολεία πρέπει να μελετήσουμε τις ιδεολογικές και πολιτιστικές πρακτικές που συμβαίνουν μέσα στις σχολικές τάξεις. Με άλλα λόγια θα πρέπει να εστιάσουμε στο πως η δουλειά του δασκάλου συνεισφέρει στην κοινωνική αναπαραγωγή.<b> </b></span><span lang="EN-GB"><i></i></span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Οι κριτικοί παιδαγωγοί σε όλο τον κόσμο έχουν αρθρώσει προβληματικές σε σχέση με το φύλο, το γένος, και την πολυπολιτισμικότητα με βάση τις μαρξιστικές έννοιες της τάξης και της ηγεμονίας, επεκτείνοντας έτσι και εμπλουτίζοντας τον κλασικό μαρξιστικό προβληματισμό.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Οι κλασικές μαρξιστικές θεωρίες για το κεφάλαιο και την εκπαίδευση που άρχισαν να κυκλοφορούν τη δεκαετία του &lsquo;70 έχουν αντικατασταθεί κατά ένα μεγάλο μέρος από μεταστρουκτουραλιστικές εκδοχές του μαρξισμού που συνεξετάζουν φύλο, φυλή, τάξη, και άλλες πλευρές του υποκειμένου.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Οι νεομαρξιστικές θεωρίες επιδιώκουν να αποφύγουν μια στενή εστίαση στην κοινωνική τάξη και την οικονομία, με το να τονίζουν τη σημασία της ανάπτυξης θεωριών διαμεσολάβησης και αντίστασης και της ενσωμάτωσης των διαστάσεων φύλου, φυλής, σεξουαλικότητας, σε μια διευρυμένη έννοια πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης και κοινωνικής δικαιοσύνης.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Την τελευταία δεκαετία, ο Peter McLaren κινήθηκε από την Κριτική Παιδαγωγική σε αυτό που ονομάζει <i>Επαναστατική Παιδαγωγική</i></span><span lang="EN-GB"> (McLaren, 2000). Το πέρασμα από την Κριτική Παιδαγωγική στην Επαναστατική Παιδαγωγική δεν πρέπει να ερμηνευθεί απλά ως αλλαγή του ονόματος μιας θεωρίας. Είναι μια αλλαγή ουσίας, η απάντηση στη συνεχή και, τις περισσότερες φορές, επιτυχή διαδικασία χειραγώγησης της Κριτικής Παιδαγωγικής. Ο<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>McLaren υποστηρίζει. ότι το σύστημα έχει αναπτύξει ένα τρόπο να ενσωματώνει ό,τι δεν μπορεί να πολεμήσει και να το μετασχηματίζει στην πιο αδύνατη εκδοχή του. Με βάση αυτό, ο<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>McLaren ισχυρίζεται ότι η Κριτική Παιδαγωγική έχει γίνει μια καρικατούρα της αρχικής ιδέας και της προσπάθειας για μια δικαιότερη κοινωνία. Η ίδια διαδικασία αποδυνάμωσης έχει συμβεί και με τις ιδέες του Paulo Freire που έχουν πάρει ηπιότερη μορφή και έχουν περιορισθεί στις μαθητοκεντρικές προσεγγίσεις μάθησης αποφεύγοντας την κοινωνική κριτική.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Ο McLaren ασκώντας μια έντονη κριτική στη μεταμοντέρνα στροφή (2000) υποστηρίζει ότι οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να υποστηρίξουν τις συλλογικές προσπάθειες για την κοινωνική αλλαγή. Υιοθετόντας ένα μαρξιστικό πλαίσιο, η Επαναστατική Παιδαγωγική φιλοδοξεί να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς να καταννοήσουν, ή και να υπερνικήσουν τις μορφές καταπίεσης που σχετίζονται με τη διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης (McLaren et al 2005).</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Σχετικά πρόσφατα, ο Peter McLaren (Calabrese-Barton 2001) διατύπωσε τις απόψεις του για την εκπαίδευση των φτωχών παιδιών των εργατικών συνοικιών στις Φυσικές Επιστήμες προτείνοντας κατευθύνσεις στη εκπαίδευσή τους που βασίζονται στην προσπάθεια για επιβίωση και αμφισβήτηση.</span></p> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB"><span style="mso-spacerun: yes">&nbsp;<span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">Η Κριτική Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Ο Dewey στο βιβλίο του &laquo;Εκπαίδευση και Δημοκρατία&raquo; υπερασπίζεται την επιστημονική μέθοδο ως αλάνθαστο υποστηρικτή της δημοκρατικής σκέψης. Αυτή η προοπτική δεν του επιτρέπει να διακρίνει το διπλό ρόλο των Φυσικών Επιστημών: Οι Φυσικές Επιστήμες ως αντικείμενο διδασκαλίας μπορούν να εξυπηρετήσουν πολύ διαφορετικές κοινωνικές λειτουργίες, και ως εκ τούτου θα πρέπει να διατυπωθούν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την κοινωνική οργάνωση της Εκπαίδευσης στις Φυσικές Επιστήμες: <i>Δημιουργεί η εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες κριτικά σκεπτόμενους πολίτες, ή<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>χρησιμεύει ως ένα &quot;τυφλό&quot; εργαλείο παροχής ικανοτήτων και δεξιοτήτων σε μια μορφή που &quot;προσαρμόζεται&quot; στις εκάστοτε κοινωνικές απαιτήσεις και στην τεχνολογική ανάπτυξη;</i></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες με στόχο τη δημοκρατία θα μπορούσε να σημαίνει ότι ο μαθητής αποκτά τις απαραίτητες ικανότητες ώστε να καταστεί κριτικός αναγνώστης θεμάτων που αφορούν κοινωνικά ζητήματα: την ανεργία, την περιβαλλοντική ρύπανση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις συνθήκες διαβίωσης των μειονοτικών ομάδων κλπ.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Σε μια εποχή που πολλές αποφάσεις τεκμηριώνονται με βάση την Επιστήμη,<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>το αν η Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες δημιουργεί κριτικά σκεπτόμενους πολίτες δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί &laquo;ζήτημα Δημοκρατίας&raquo;<i>.</i></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Ένας βασικός στόχος μιας δημοκρατικής Εκπαίδευσης στις Φυσικές Επιστήμες είναι η συνειδητοποίηση της &laquo;συμβολικής βίας&raquo; που ασκείται μέσω της γλώσσας των Φυσικών Επιστημών υπό τη μορφή &laquo;αυθαίρετης&raquo; επιβολής &laquo;σημασιών&raquo;, δηλαδή αντιλήψεων, ερμηνειών, αρχών και αξιολογήσεων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Πολλές πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις λαμβάνονται με επίκληση στην Επιστήμη. Επομένως μια στενή αντίληψη της Επιστήμης ως περιγραφικού εργαλείου, αποκρύπτει την άλλη διάστασή της ως μορφοποιητικού εργαλείου. Τα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα μπορούν να νομιμοποιηθούν με τη βοήθεια της ισχυρής γλώσσας της Επιστήμης. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Η απόκρυψη της μορφοποιητικής διάστασης της Επιστήμης μπορεί να οδηγήσει σε μια &laquo;Απολυταρχία της (σχολικής) τάξης&raquo; (Classroom absolutism),<i> </i></span><span lang="EL">δηλαδή<i> </i></span><span lang="EL">σε μια δόμηση της επικοινωνίας μεταξύ των μαθητών και του δασκάλου με βάση την υπόθεση ότι η σχολική Επιστήμη αφορά μόνο ασκήσεις και προβλήματα που έχουν μια και μόνο μια σωστή απάντηση, και ότι, τελικά, ο δάσκαλος είναι εκείνος που θα αξιολογήσει το επίπεδο της τάξης. Η &laquo;απολυταρχία της<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>τάξης&raquo;<span style="mso-spacerun: yes">&nbsp; </span>προωθεί μιας μορφή επικοινωνίας που εμποδίζει την ανάπτυξη μιας δημοκρατικής κουλτούρας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Η Εκπαίδευση των Φυσικών Επιστημών με στόχο τη δημοκρατία δεν μπορεί να βασιστεί σε στερεότυπα διδασκαλίας και μάθησης που χαρακτηρίζονται από το πρότυπο της αυθεντίας. Είναι σημαντικό να υπάρξει μια αλληλεπίδραση στην τάξη που υποστηρίζει το διάλογο και τη διαπραγμάτευση.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Η απολυταρχία της σχολικής τάξης είναι μια &laquo;προσαρμοστική&raquo; ενέργεια με την έννοια ότι δεν προκαλεί καμία πτυχή της κυρίαρχης εξουσίας ή κανένα συσχετισμό δυνάμεων. Μια τέτοια δόμηση του εκπαιδευτικού συστήματος διασφαλίζει ότι οι ικανότητες κατανέμονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να συντηρείται η κοινωνική και οικονομική δομή του συστήματος.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Τα τελευταία χρόνια έχουν δει το φως της δημοσιότητας απόψεις που θίγουν ζητήματα κριτικής προσέγγισης στην εκπαίδευση των Φυσικών Επιστημών. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Η </span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">Slay</span><span lang="EL"> (2001) υποστηρίζει ότι τα ζητήματα κουλτούρας και κοσμοαντίληψης επηρεάζουν τη μάθηση στις φυσικές επιστήμες και απασχολούν έντονα τους δασκάλους των Φυσικών Επιστημών. Ο </span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language: EN-GB">Hodson</span><span lang="EL"> (1999) περιγράφει την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες ως μια διαδικασία επιπολιτισμού όπου κεντρικό ρόλο παίζει η ευαισθητοποίηση των μαθητών σε ζητήματα διακρίσεων και δικαιωμάτων στη σύγχρονη κοινωνία. Αργότερα ο ίδιος συγγραφέας (Hodson 2003) θα επανέλθει υποστηρίζοντας ότι για να λύσουμε τα σύγχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα χρειάζεται μια νέα γενιά επιστημονικά και πολιτικά εγγράμματων πολιτών που θα συμμετέχουν ενεργά στις κοινωνικές διεργασίες.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Ο συνεκτικός ιστός στις παραπάνω απόψεις είναι ότι η επιστημονική πρακτική συγκροτείται όχι μόνο ιστορικά αλλά και πολιτισμικά και ηθικά, και ότι η Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες δεν μπορεί παρά να λαμβάνει υπόψη της κοινωνικές, πολιτικές, ηθικές στάσεις και αξίες.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify"><span lang="EL">Με βάση τις θεωρητικές διεργασίες που αναπτύχθηκαν στις προηγούμενες ενότητες, μια Κριτική Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες, πρέπει να συγκροτηθεί γύρω από τους εξής άξονες: </span></p> <ul style="margin-top:0in" type="disc"> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Την κριτική κατανόηση της χρήσης των Φυσικών Επιστημών στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό σύστημα, από το επίπεδο των καθημερινών οικονομικών ανταλλαγών, μέχρι την κριτική ερμηνεία θεμάτων που προβάλλονται από τα μέσα ενημέρωσης.</span></li> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Την αντίληψη των Φυσικών Επιστημών ως κεντρικό στοιχείο της ανθρώπινης κουλτούρας μέσα από τη μελέτη και ανάλυση της ιστορικής εξέλιξης των Φυσικών Επιστημών και της επίδρασης του κοινωνικού πλαισίου σε αυτή την εξέλιξη.</span></li> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Το χαρακτήρα της επιστημονικής πρακτικής. Πως δηλαδή η επιστήμη εξαρτάται από κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες εξωτερικούς προς αυτή και πως αντιτίθεται ή προσαρμόζεται σ&rsquo; αυτήν την εξάρτηση.</span></li> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Τις πρακτικές της επιστημονικής κοινότητας και πως επηρεάζουν το είδος των ερευνητικών ερωτήσεων που τίθενται σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους.</span></li> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Τις πρακτικές, πεποιθήσεις και αξίες που συνιστούν το πολιτισμικό πλαίσιο της επιστήμης και το πως αυτό το πολιτισμικό πλαίσιο μεταβάλλεται ιστορικά.</span></li> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Κατά πόσο η εξειδικευμένη γλώσσα της επιστήμης και οι μορφές της γραφής και του πλαισίου διαλόγου της είναι παρεμφερείς ή διαφορετικές με αυτές άλλων κοινοτήτων και τις γενικότερες επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην νομιμοποίηση του κυρίαρχου λόγου.</span></li> <li class="MsoNormal" style="margin-right:-8.45pt;text-align:justify;mso-list: l1 level1 lfo2;tab-stops:.5in"><span lang="EL">Η επιστήμη συμπεριλαμβανομένων των πεποιθήσεων για τις μεθόδους της αλλά και των πεποιθήσεων για τα αντικείμενα μελέτης της έχει διαμορφωθεί ιστορικά από την υπερεκπροσώπηση στις τάξεις της συγκεκριμένων κοινωνικών κατηγοριών. Εξέταση εκείνων των στοιχείων της που την καθιστούν περισσότερο ή λιγότερο συμβατή με ένα διαρκώς διευρυνόμενο παγκόσμιο φάσμα πολιτισμικών ταυτοτήτων. </span></li> </ul> <p class="MsoBodyText"><span lang="EN-GB">Η εισαγωγή κοινωνικά κριτικών διαστάσεων στο αναλυτικό πρόγραμμα των Φυσικών Επιστημών αναδεικνύει ζητήματα, τα οποία στοχεύουν απευθείας στην διδασκαλία ως ηθικό και πολιτικό εγχείρημα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Οι δάσκαλοι, ως &laquo;διανοούμενοι του μετασχηματισμού&raquo; σύμφωνα με την Κριτική Παιδαγωγική (Giroux 1988), θα πρέπει να συμμετάσχουν στις αλλαγές ακριβώς γιατί αυτοί είναι εκείνοι που &ldquo;φέρουν&rdquo; και νομιμοποιούν κυρίαρχες πολιτισμικές αξίες.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Η Κριτική Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες υποστηρίζουμε ότι θα πρέπει να ξεκινήσει από την εκπαίδευση των δασκάλων. Κατά την εκπαίδευσή τους οι δάσκαλοι θα πρέπει να ενθαρρύνονται προκειμένου να εξετάσουν κριτικά τις πολιτισμικές τους πρακτικές, να αναπτύξουν ικανότητες ώστε να οραματιστούν και να εφαρμόσουν εναλλακτικούς πολιτισμικούς προσανατολισμούς.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL">Οι δάσκαλοι θα πρέπει να αναζητήσουν μια βαθύτερη κατανόηση του πως και γιατί οι επιστημονικές και τεχνολογικές δραστηριότητες δομούνται όχι μόνο ιστορικά και πολιτισμικά αλλά και ηθικά, και ότι η κριτική και χειραφετημένη γνώση δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην κατανόηση της θεωρίας αλλά θα πρέπει να δίνεται έμφαση και σε όλα τα είδη κατανόησης που ενθαρρύνουν τους μαθητές να δράσουν.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">Αναφορές</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><span lang="EL"><b>Freire, P. </b></span><span lang="EL">(1977), Η Αγωγή του Καταπιεσμένου, Εκδ. Ράππας</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><b>Λούκατς Γκ. </b></span><span lang="EL">(2006), <i>Η Πραγμοποίηση και η Συνείδηση του Προλεταριάτου</i></span><span lang="EL">, Εκκρεμές, Αθήνα</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><b>Marcuse, H.</b></span><span lang="EL"> (1971), <i>Ο Μονοδιάστατος Άνθρωπος</i></span><span lang="EL">, Εκδ. Παπαζήση, Αθήνα</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><span lang="EL"><b>Apple, M.</b></span><span lang="EL"> (1990), <i>Ideology and Curriculum</i></span><span lang="EL">, New York: Routledge, 2nd edition</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Bourdieu, P.</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> (1992), <i>Language and Symbolic Power</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">, Cambridge, MA: Harvard University Press</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><b>Bowels, S. and Gintis, H. </b></span><span lang="EL">(1976), <i>Schooling in Capitalist America</i></span><span lang="EL">, Basic Books, NY </span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Calabrese-Barton, A.</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> (2001), Capitalism, Critical Pedagogy and Urban Science Education: An Interview with Peter McLaren, <i>Journal of Research in Science Teaching</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language: EN-GB"> 38(8), 847-859</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span style="mso-ansi-language: EN-US;mso-fareast-language:EN-US"><b>Giroux, H.</b></span><span style="mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US"> (1988), <i>Teachers as Intellectuals: Toward a Critical Pedagogy of Learning</i></span><span style="mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US">, Bergin and Garvey Publishers</span><span lang="EL"></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span style="mso-ansi-language: EN-US;mso-fareast-language:EN-US"><b>Giroux, H.</b></span><span style="mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US"> (1989), <i>Schooling and the Struggle for Public Life</i></span><span style="mso-ansi-language:EN-US; mso-fareast-language:EN-US">,</span><span style="font-size:16.0pt;font-family: Georgia"> </span><span lang="EL">Routledge Publishing</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><b>Harvey, D.</b></span><span lang="EL"> (1989), <i>The Condition of Postmodernity</i></span><span lang="EL">, Basil Blackwell</span><span style="mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language: EN-US"></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Hodson, D.</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> (1999), Going Beyond Cultural Pluralism: Science Education for Sociopolitical Action, <i>Science Education</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> 83, 775-796</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Hodson, D.</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> (2003), Time for Action: Science Education for an Alternative Future, <i>Intern. Journal of Science Education </i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">25(6), 645-670</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Jameson, F.</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> (1991), <i>Postmodernism: The Cultural Logic of Late Capitalism</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">, Verso: London</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Kellner, D.</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> (1989), <i>Critical Theory, Marxism and Modernity</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">, The John Hopkins University Press</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Kellner, D. and Best, D. (2001)</b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">, <i>The Postmodern Adventure: Science, Technology and Cultural Studies at the Third Millenium</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">, Guilford Press</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span style="mso-ansi-language: EN-US;mso-fareast-language:EN-US"><b>McLaren, P.</b></span><span style="mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US"> (2000), <i>Che Guevara, Paulo Freire, and the Pedagogy of Revolution</i></span><span style="mso-ansi-language:EN-US;mso-fareast-language:EN-US">, Rowman and Littlefield</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EL"><b>McLaren, P.</b></span><span lang="EL"> and <b>Farahmandpur R.</b></span><span lang="EL"> (2005),<i> Teaching Against Global Capitalism and the New Imperialism</i></span><span lang="EL">, Rowman and Littlefield</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"><b>Slay, J. </b></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB">(2001), Research Perspectives on Culturally Sensitive Science Education, <i>Intercaltural Education</i></span><span lang="EN-GB" style="mso-ansi-language:EN-GB"> 12(2), 173-184</span></p> <div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/305978844910822642-3945109098992137065?l=socialist-ecology.blogspot.com' alt='' /></div>ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣhttp://www.blogger.com/profile/06089380215171046937noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-305978844910822642.post-16766625651235061412009-03-07T10:34:00.001+02:002009-03-07T10:57:08.441+02:00<p class="MsoNormal" style="text-align: left;margin-right: 44.3pt; "><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ορισμός του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους απασχόλησε εξίσου φιλόσοφους και φυσικούς. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">G</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Deleuze</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> και </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">F</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Guattari</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> στο "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι είναι η Φιλοσοφία" σημειώνουν: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος χαρακτηρίζεται λιγότερο απο την απουσία επικαθορισμών παρά απο την άπειρη ταχύτητα με την οποία αυτοί παίρνουν μορφή και εξαφανίζονται. Δεν είναι μια κίνηση απο τον ένα επικαθορισμό στον άλλον, αλλά τουναντίον, η μη δυνατότητα σύνδεσης μεταξύ τους, αφού ο ένας δεν εμφανίζεται χωρίς ο άλλος να έχει ήδη εξαφανιστεί, και ο ένας εμφανίζεται ως εξαφάνιση όταν ο άλλος εξαφανίζεται ως περίγραμμα. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος δεν είναι μια αδρανής ή στατική κατάσταση, ούτε είναι μια μίξη τυχαιοτήτων. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος φτιάχνει το χαοτικό και στέλνει κάθε συνέπεια στο άπειρο" [1]</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> Θεωρία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους αντιμετωπίστηκε με επιφυλάξεις και συχνά κατακρίθηκε από κύκλους της αριστεράς. Στο περιοδικό </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Living</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Marxism</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> (Δεκέμβριος 1989), σε άρθρο με τίτλο: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Chaos</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Theory</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">: </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">The</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Science</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">of</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Dispair</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">" η θεωρία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους απορρίπτεται απο την πλευρά ενός δογματικού μηχανιστικού ντετερμινισμού.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">To</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> περιοδικό </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Marxism</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Today</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> (</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">I</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ούλιος 1990) αναλύοντας την έννοια του </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους κατέληξε στο συμπέρασμα οτι μια ορθολογικά σχεδιασμένη οικονομία είναι αδύνατη. Στην περίπτωση αυτή η Θεωρία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους χρησιμοποιήθηκε για να αιτιολογηθούν οι πολιτικές επιλογές της συγκεκριμένης ομάδας που έγιναν κάτω απο την πίεση των γεγονότων της κατάρρευσης του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Σε αντίθεση, σε άρθρα του περιοδικού </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">International</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Socialism</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> (τεύχη 48 &amp; 65) και πρόσφατα στο βιβλίο του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">D</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bensaid</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> για το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ [2] γίνεται μιά προσπάθεια να αναδειχθεί η συμβατότητα της Θεωρίας του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους με το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξισμό και τις έννοιες της Διαλεκτικής. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> εισήγησή μας τοποθετείται στα πλαίσια του ακόμα ανοιχτού προβλήματος της σχέσης της Θεωρίας του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους με την </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Y</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">λιστική Διαλεκτική. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αυτόχρονα εξετάζει τα βασικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης θεωρίας ακολουθόντας την ιστορική της ανάπτυξη έχοντας υπόψη οτι η Θεωρία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους δεν είναι τόσο νέα όσο ισχυρίζεται ο εκλαϊκευτικός τύπος αλλά μάλλον μιά πλευρά της επιστήμης της οποίας η σημασία δεν είχε προτύτερα αξιολογηθεί.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> <span class="Apple-style-span" style=" font-weight: normal; font-family:arial;font-size:13px;"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>NTETEPMINI</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TIKO</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>XAO</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span></span></b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ντετερμινισμός είναι μέρος του πυρήνα της μεθοδολογίας και του περιεχομένου της κλασικής Φυσικής. Στη Φυσική το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος ορίζεται ως "η στοχαστική συμπεριφορά που εκδηλώνεται στα πλαίσια ενος ντετερμινιστικού συστήματος".</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> έννοια του "στοχαστικού" αναφέρεται στις τυχαίες συμπεριφορές. Στην </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρχαία </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">λλάδα "στοχαστικός" ήταν εκείνος που κατείχε την τέχνη να χρησιμοποιεί τους νόμους του τυχαίου για να πετύχει το σκοπό του. Πράγματι το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος χαρακτηρίζει μια συμπεριφορά χωρίς νόμο που καθορίζεται εντελώς απο ένα νόμο. Πιο συγκεκριμένα: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος είναι η απρόβλεπτη συμπεριφορά που παρουσιάζεται σε ένα ντετερμινιστικό σύστημα εξαιτίας της μεγάλης ευαισθησίας του στις αρχικές συνθήκες".</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α χαοτικά συστήματα παρουσιάζουν τα εξής χαρακτηριστικά:</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">1. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ίναι ντετερμινιστικά. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Y</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πάρχει δηλαδή μιά μαθηματική εξίσωση που καθορίζει πλήρως τη συμπεριφορά τους.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">2. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ίναι ευαίσθητα στις αρχικές συνθήκες. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">κόμα και η παραμικρή αλλαγή στο αφετηριακό σημείο μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά διαφορετικά αποτελέσματα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">3. Δεν είναι άτακτα. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο χάος έχει μια αίσθηση τάξης και μορφής.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> Θεωρία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους δημιούργησε ένα νέο παράδειγμα επιστημονικής μοντελοποίησης:</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α) υπονοεί νέα όρια στην ικανότητά μας για προβλέψεις και ταυτόχρονα </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">β) ο ντετερμινισμός που είναι εγγενής στο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος υπονοεί ότι πολλά τυχαία φαινόμενα είναι περισσότερο προβλέψιμα απο όσο αρχικά νομίζαμε.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α περισσότερα κλασικά συστήματα παρουσιάζουν μιαν ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ ντετερμινισμού και χαοτικής συμπεριφοράς: ο ντετερμινισμός στο μικροεπίπεδο δεν είναι μόνο συμβατός με το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος στο μακροεπίπεδο αλλά στην πραγματικότητα είναι αυτός που το δημιουργεί [3].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> πιο γνωστός ορισμός του ντετερμινισμού είναι αυτός που αναφέρεται απο το Λαπλάς στο έργο του "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ναλυτική Θεωρία των Πιθανοτήτων" (1814): " </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ν κάποια στιγμή υπήρχε μια διάνοια η οποία θα κατανοούσε όλες τις δυνάμεις με τις οποίες η φύση παίρνει ζωή και την αντίστοιχη κατάσταση των όντων που την αποτελούν - μια διάνοια αρκετά μεγάλη ώστε να αναλύσει αυτά τα δεδομένα - θα συμπεριελάμβανε στην ίδια σχέση τις κινήσεις των μεγαλυτέρων σωμάτων του σύμπαντος και εκείνες του πιο ελαφρού ατόμου. Γι' αυτή τίποτα δεν θα ήταν αβέβαιο και το μέλλον όπως και το παρελθόν θα ήταν μπροστά στα μάτια της".</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> διάνοια του Λαπλάς (ο δαίμων όπως αποκαλείται) είναι η πιο ζωντανή απεικόνιση του ντετερμινισμού στην επιστημονική βιβλιογραφία. Στη φιλοσοφία έχουν καθιερωθεί συγκεκριμένες απόψεις για το ντετερμινισμό. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι φιλόσοφοι επιχειρούν να κατανοήσουν το ντετερμινισμό σε σχέση με τα καθήκοντα πρόβλεψης που θα ανατεθούν στο "δαίμονα". </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">τσι το όλο πρόβλημα για τους φιλοσόφους ανάγεται στο να καθοριστούν οι δυνάμεις που ένας τέτοιος δαίμονας επιτρέπεται να έχει [3].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>A</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Π</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>O</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TOY</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>APXAIOY</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>ATOMIKOY</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TON</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>H</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>. </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>POINCARE</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>.</b></span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-spacerun: yes"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι αρχαίοι ατομικοί φυσικοί είχαν μια ποιητική αντίληψη των χαοτικών θυελλών. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> Δημόκριτος επικαλείται το στρόβιλο ως την "ουσία της ανάγκης", ενώ ο Λουκρήτιος συνιστά να παρατηρήσουμε προσεκτικά τα άτομα να κινούνται εν αταξία στο φως μιας ακτίνας του ήλιου.</span></span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στοχαστές όπως ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Descartes</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> και ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Newton</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-spacerun: yes"> </span>αντικατέστησαν την αντίληψη των αρχαίων ατομικών για την τάξη με την μηχανιστική κοσμοαντίληψη. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο Γαλιλαιϊκό οικοδόμημα προϋποθέτει μια αυστηρή αιτιοκρατική δομή. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι θεωρίες και οι εξισώσεις που περιγράφουν την κίνηση των πλανητών, την άνοδο του νερού σε ένα σωλήνα, την τροχιά μιας σφαίρας, περικλείουν κανονικότητα και τάξη, βεβαιότητα ωρολογιακού μηχανισμού, γνωρίσματα που κατέληξε να συνδέονται με τους νόμους της φύσης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> κλασική φυσική δίνει στην επιστημονική σκέψη μια περιορισμένη εμβέλεια: επιστημονική σκέψη και μηχανιστική αιτιότητα είναι συνώνυμα. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α φυσικά φαινόμενα είναι αυστηρά και πλήρως καθορισμένα. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άθε φαινόμενο είναι το απαραίτητο αποτέλεσμα μιας αιτίας που διατηρείται στο αποτέλεσμα. Σε μια τυπικά αιτιοκρατική διαδικασία, το παρόν στάδιο προσδιορίζει πλήρως τα μελλοντικά με την επαναλαμβανόμενη εφαρμογή ενός απλού νόμου. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> πλήρης γνώση της κατάστασης σε οποιαδήποτε δεδομένη στιγμή μας επιτρέπει να επανακατασκευάσουμε οποιαδήποτε κατάσταση του παρελθόντος. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο παρελθόν και το μέλλον εμπεριέχονται ολοκληρωτικά στο παρόν.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> τελειότερη μαθηματική έκφραση της αιτιοκρατίας είναι η διαφορική εξίσωση. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι διαφορικές εξισώσεις καθιστούν προβλέψιμη την εξέλιξη του συστήματος του οποίου γνωρίζουμε τις αρχικές θέσεις και ταχύτητες όλων των στοιχείων. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι φυσικοί έχουν εντούτοις απο καιρό παραδεχθεί πως έξω απο το εργαστήριο ο κόσμος μας σπάνια είναι τόσο ευκλείδειος όσο φαίνεται στην αντανάκλαση αυτών των νόμων μέσα απο τους οποίους προσεγγίζουμε τη φυσική πραγματικότητα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στα μέσα του περασμένου αιώνα 3 ταυτόχρονες, αλλα λογικά ετερογενείς καινοτομίες συμβάλουν στην υπονόμευση του νευτώνειου παραδείγματος: </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> θεωρία της </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ξέλιξης του Δαρβίνου, η Θερμοδυναμική του </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">λαούζιους και η κριτική του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ για την Πολιτική </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ικονομία. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υτές οι επιστήμες της αλλαγής δεν μιλάνε για βεβαιότητες αλλά για πιθανότητες, επιλογές και διακλαδώσεις. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> μηχανική αιτιοκρατία σε πρώτη φάση δεν αχρηστεύεται, εντάσσεται στη νομιμότητα των σύνθετων δομών και στον ανάστροφο καθορισμό του όλου και του επι μέρους. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> κλασικός νόμος δε λειτουργεί πια σε ορισμένες περιοχές, όπου εμφανίζεται μια καινούργια λογική, όπου το τυχαίο συμβάν και η ανακάλυψη εμφανίζονται εν δυνάμει. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">που η πιθανότητα δεν είναι ένα σημάδι άγνοιας που συνδέεται με τη θέση του παρατηρητή όπως στη μηχανική του Λαπλάς, αλλά μια ενυπάρχουσα ιδιότητα ενος τυχαίου συστήματος. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ίδια η έννοια της άγνοιας μεταβάλλεται. Παύει να είναι τοπική και καθορίζει μια νέα αναπαράσταση της επιστήμης. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ηχανικές αιτίες και ελεγχόμενες πιθανότητες συνδυάζονται απο δω και πέρα χωρίς η μια να αποκλείει την άλλη.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στις κλασικές θεωρίες της ισορροπίας, το σύστημα τείνει να ξαναβρεί την δυναμική σταθερότητα με την εξαφάνιση των διαταραχών. Στη λογική της μη-ισορροπίας, δυναμική σταθερότητα και δομική αστάθεια είναι συμβατές.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Προς τα τέλη του 19ου αιώνα, η συστηματικότερη κριτική της μηχανιστικής αιτιοκρατίας εμφανίζεται στο έργο του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Poincar</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">é:"</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι νέες </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">έθοδοι της </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υράνιας </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ηχανικής" (1892-99), μέσα απο την προσπάθειά του να επιλύσει το πρόβλημα των τριών σωμάτων και να απαντήσει στο ερώτημα για τη σταθερότητα ή μη του ηλιακού συστήματος. Στο πρώτο μέρος της εργασίας του, ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Poincar</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">é ασχολείται με τις γενικές ιδιότητες των διαφορικών εξισώσεων. Στο δεύτερο μέρος εφαρμόζει τα αποτελέσματά του στο πρόβλημα της κίνησης των πολλών σωμάτων υπο την επίδραση της βαρύτητας του </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">N</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εύτωνα για να καταπιαστεί στο τρίτο με το ερώτημα της ύπαρξης περιοδικών λύσεων στις διαφορικές εξισώσεις. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πειδή δε μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη των περιοδικών λύσεων αποφασίζει να ακολουθήσει την αντίστροφη διαδικασία: να εξετάσει την περιοδικότητα της κίνησης και ανάλογα με τα αποτελέσματα να συμπεράνει για τη μοναδικότητα ή μη των λύσεων των διαφορικών εξισώσεων. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρησιμοποιόντας το "απλοποιημένο μοντέλο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Hill</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">", παρατήρησε αντί για περιοδικές τροχιές ότι οι τροχιές του τρίτου σωματιδίου με το εγκάρσιο επίπεδο είναι μεμονωμένα σημεία. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ντί για την ελαφρά μεταβολή της τροχιάς των δύο σωμάτων παρουσία του τρίτου σώματος, εμφανίστηκαν τροχιές που συμπεριφέρονταν με τρόπο αβέβαιο, ακόμα και χαοτικό [4]. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στο Δοκίμιό του "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πιστήμη και </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">έθοδος" γράφει: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ν μπορούσαμε να ξέρουμε επακριβώς τους νόμους της φύσης και την κατάσταση του σύμπαντος στην αρχική του στιγμή, θα μπορούσαμε να προβλέψουμε επακριβώς την κατάσταση αυτού του ιδίου του σύμπαντος σε μια μεταγενέστερη χρονική στιγμή. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">λλά ακόμα και αν οι φυσικοί νόμοι δεν είχαν άλλα μυστικά απο εμάς, θα μπορούσαμε να ξέρουμε την αρχική κατάσταση μόνο κατα προσέγγιση. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ν αυτό μας επέτρεπε να προβλέψουμε τη μεταγενέστερη κατάσταση με τον ίδιο βαθμό προσέγγισης θα μπορούσαμε να πούμε ότι το φαινόμενο υπόκειται σε νόμους. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">μως το ζήτημα δεν είναι πάντοτε έτσι: υπάρχει περίπτωση οι πολύ λεπτές διαφορές στις αρχικές συνθήκες, να παράγουν πολύ μεγάλες διαφορές στα τελικά φαινόμενα...</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> πρόβλεψη τότε γίνεται αδύνατη και τότε έχουμε το φαινόμενο της τύχης....." [5].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στη Γαλλία η κληρονομιά που άφησε ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Poincar</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">é βρήκε άξιους συνεχιστές στα πρόσωπα των </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Gaston</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Julia</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> και </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Pierre</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Fatou</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> στη δεκαετία του 20 και αργότερα του </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Benoit</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Mandelbrot</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> που έθεσαν τα θεμέλια της μορφοκλασματικής (</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">fractal</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">) γεωμετρίας [6].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Δ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>YNAMIKA</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Y</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>THMATA</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>, </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>I</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Δ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>IOMOP</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Φ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>IE</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ, </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>KATA</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TPO</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Φ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>E</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ.</b></span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> συστηματική μελέτη της δυναμικής των συστημάτων άρχισε στα τέλη του 19ου αιώνα απο την Σοφία </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">οβαλέφσκαγια (πρώτη γυναίκα καθηγήτρια μαθηματικών) η οποία έδωσε το μαθηματικό ορισμό της δυναμικής αστάθειας ως το ρυθμό ανάπτυξης μικρών αποκλίσεων και ο οποίος γενικεύθηκε αργότερα απο το συμπατριώτη της </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">λ. Λιαπούνωφ. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> μεγάλη αυτή σχολή των μαθηματικών των δυναμικών συστημάτων που φτάνει στο απόγειό της με τους </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Kolmogorov</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> και </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Arnold</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> έχει να δείξει στις τάξεις της και φυσιογνωμίες όπως αυτή του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Witt</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> στου οποίου τη δουλειά για τους μη αρμονικούς ταλαντωτές αναφέρεται συχνά ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Arnold</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Witt</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> είχε σχέσεις με την </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ριστερή </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ντιπολίτευση. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">κτελέστηκε το 1937, θύμα των σταλινικών εκκαθαρίσεων.</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">V</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Arnold</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> είναι κυρίως γνωστός για τη συνεισφορά του στη Θεωρία των </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">I</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">διομορφιών και την κριτική που άσκησε στη Θεωρία </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταστροφών του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">R</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Thom</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">I</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">διομορφίες, οι Διακλαδώσεις και οι </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταστροφές αποτελούν διαφορετικούς όρους για την περιγραφή της ανάδυσης των διακριτών δομών απο εκείνες που είναι λείες και συνεχείς. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Arnold</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> υποστηρίζει ότι οι αρχές της Θεωρίας </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταστροφών βρίσκονται στη Θεωρία </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">I</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">διομορφιών των λείων απεικονίσεων του </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Whitney</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> και στη θεωρία Διακλαδώσεων των δυναμικών συστημάτων των </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Poincar</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">é και </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Adronov</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υτό είναι το σημείο στο οποίο επικεντρώνει την κριτική του. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αυτόχρονα, κρατά αποστάσεις απο τις φιλοσοφικές διακυρήξεις του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Thom</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> για τις οποίες υποστηρίζει ότι διαπνέονται από ένα νέο μυστικισμό [7].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Σε οποιαδήποτε περίπτωση όμως οι ιδέες που αναπτύχθηκαν τη δεκαετία 1970-80 γύρω απο τις </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">I</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">διομορφίες και τις </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταστροφές στα δυναμικά συστήματα είναι συγγενικές με αυτές της Θεωρίας του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> Θεωρία </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταστροφών διατυπώθηκε ως η θεωρία της ριζικής μετάπτωσης που έχει σκοπό να περιγράψει μη γραμμικές μεταβολές κατα τις οποίες τα συστήματα μεταβαίνουν με τρόπο ξαφνικό, ριζικό και ασυνεχή απο μια κατάσταση σε μια άλλη.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Thom</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ξεκινά απο την υπόθεση οτι οι αλλαγές στη μορφή (τόσο όσον αφορά διαδικασίες όσο και αντικείμενα) είναι ουσιαστικές και πραγματικές και υποστηρίζει ότι ως σκοπός του επιστημονικού εγχειρήματος οφείλει να τίθεται η σύλληψη " της ακατάπαυστης συμπαντικής δημιουργίας, εξέλιξης και καταστροφής των μορφών". </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ε άλλα λόγια επιχειρείται να διατυπωθεί μια νέα μαθηματική γλώσσα ώστε να γίνει δυνατή η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο οι ασυνέχειες παράγονται τοπικά μέσα σε καθορισμένα φαινόμενα και επιφέρουν την ανάδυση εντελώς νέων απροσδόκητων μορφών. Πρόκειται για μια γλώσσα ποιοτική και όχι ποσοτική.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> τοπολογική ταξινόμηση των ξαφνικών και ριζικών μεταβολών και μεταπτώσεων που διερευνά ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Thom</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> εκδιπλώνεται στη βάση στοιχειωδών καθολικών καταστροφών. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άθε καταστροφή περιλαμβάνει πτυχές στο χώρο των φάσεων. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υτό που δημιουργεί τις πτυχές είναι οι μεταβλητές ελέγχου του συστήματος, τα εξωτερικά στοιχεία που επιδρούν στη συμπεριφορά του.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α μη γραμμικά συστήματα στα οποία αναφέρεται η Θεωρία </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταστροφών παραμένουν ευσταθή ωσότου φτάσουν στα όρια μιας απο αυτές τις πτυχές, σε ένα κρίσιμο κατώφλι αστάθειας οπότε υφίστανται ασυνεχή και αιφνίδιο μετασχηματισμό. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> παραμικρή επίδραση είναι δυνατό να προκαλέσει ριζική αλλαγή, γεγονός που σημαίνει πως τα μη γραμμικά δυναμικά συστήματα είναι αδύνατο να κατατμηθούν σε στοιχειώδη μέρη προκειμένου να μελετηθούν επιτυχώς ή τουλάχιστον να καταστεί κατανοητή η συχνά απρόβλεπτη συμπεριφορά τους.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> υπο διερεύνηση εξελικτική πορεία των συστημάτων ανάγεται σε μία απο τις θεμελιώδεις καθολικές καταστροφές. Σε σύνθετες φυσικές διαδικασίες όμως οι δυνατότητες αναγωγής είναι περισσότερες απο μία. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">μφανίζονται συγκρουόμενες τάσεις και ανταγωνιστικές διαδικασίες. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ν σε κάποια συγκεκριμένη στιγμή ένα φαινόμενο μπορεί να ταξινομηθεί ως καταστροφή δεδομένου τύπου εκτυλίσεται κατόπιν σε μια καταστροφή διαφορετικού τύπου. Σύμφωνα με τον </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Thom</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">: "ο λίγο ή πολύ καθορισμένος χαρακτήρας μιας διαδικασίας είναι καθορισμένος απο την τοπική κατάσταση αυτής της διαδικασίας". </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> αιτιοκρατία δεν αποβαίνει παρά ένα είδος λειτουργίας η οποία είναι και αυτή καθορισμένη.<span style="mso-spacerun: yes"> </span><b></b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> <span class="Apple-style-span" style=" font-weight: normal; font-family:arial;font-size:13px;"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>D</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>. </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>BOHM</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>: </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>AITIOTHTA</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>KAI</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TYXH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Y</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Γ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>XPONH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> Φ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Y</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>IKH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>.</b></span></span></b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">David</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohm</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> γεννήθηκε στις </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Π</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> το 1918, πήρε το Διδακτορικό του απο το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Berkeley</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> και κατόπιν δούλεψε στο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Princeton</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο 1951, στο απόγειο της αντικομμουνιστικής υστερίας του μακαρθισμού κλήθηκε απο την </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πιτροπή </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ντι-</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">μερικανικών Δραστηριοτήτων να υπογράψει δήλωση ότι αυτός και οι συνεργάτες του δεν ήταν μέλη του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ομμουνιστικού </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">όμματος. Προτίμησε να αυτοεξοριστεί στη </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">B</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ραζιλία και κατόπιν στα τέλη της δεκαετίας του 50 εγκαταστάθηκε στη </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">B</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρετανία.</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">David</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohm</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> είναι γνωστός στην επιστημονική κοινότητα των φυσικών για την συνεισφορά του στην κατεύθυνση της ρεαλιστικής ερμηνείας της </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">βαντομηχανικής.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο 1952 απαντώντας στην αρχή της συμπληρωματικότητας του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohr</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> δημοσίευσε στο περιοδικό </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Physical</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Review</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> την κλασική εργασία του: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ια προτεινόμενη ερμηνεία της κβαντικής θεωρίας με λανθάνουσες παραμέτρους". </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">κεί προτείνει ότι τα σωματίδια είναι πάντοτε σωματίδια και όχι μόνο όταν παρατηρούνται. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ερμηνεία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohm</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> είναι αιτιοκρατική και ταυτόχρονα αντιμηχανιστική [8]. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Για τον </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohm</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> η αιτιοκρατία δεν μπορεί παρα να είναι μια ιδιότητα της πραγματικότητας αν αυτή θεωρηθεί ως "ρέουσα ολότητα". </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πο τη στιγμή που κάποιος απομονώνει απο αυτή την πραγματικότητα μια ακολουθία παρατηρήσεων κινδυνεύει να βρεί μόνο το τυχαίο σ'αυτή τη συγκεκριμένη προβολή του αιτιοκρατικού όλου.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ολική πραγματικότητα, ο κόσμος ως όλον, απο το μικρότερο στοιχειώδες σωμάτιο ως το διαστελλόμενο σύμπαν δεν είναι άμεσα προσπελάσιμη. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> επιστήμη μπορεί μόνο να απομονώνει υποσυστήματα προς μελέτη. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">τσι, απο την αιτιοκρατική πραγματικότητα μπορεί κάλλιστα να ισχύει ότι κατ'αυτόν το τρόπο παρατηρούμε το μη προβλέψιμο και το τυχαίο της.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πορούμε να εφαρμόσουμε τους νόμους της φυσικής μόνο σε ολόκληρο το σύμπαν. Δεν υπάρχει φυσικό υποσύστημα το οποίο να μπορούμε να απομονώσουμε απο την επίδραση του υπόλοιπου κόσμου. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υτά τα υποσυστήματα μπορούν να παρουσιάσουν τυχαία συμπεριφορά παρόλο που το ολικό σύστημα είναι αιτιοκρατικό.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στο έργο του "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Causality</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">and</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Chance</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">in</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Modern</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Physics</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">" [9] αναφέρεται οτι το αιτιακό και το τυχαίο συνυπάρχουν στη φύση ως συμπληρωματικές όψεις ενός πράγματος που συσχετιζόμενες καθορίζουν το είναι του. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αμμία απο τις δυο όψεις δεν μπορεί να αναχθεί ολοκληρωτικά στην άλλη.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι αιτιακοί νόμοι που διέπουν την κίνηση και την εξέλιξη των φαινομένων συνιστούν τη μορφή έκφρασης της αναγκαιότητας στη φύση. Δεν είναι εξωτερικά επιβαλλόμενοι περιορισμοί αλλά ενδογενείς και ουσιαστικές όψεις των φαινομένων, των γεγονότων και των πραγμάτων. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι τυχαιακοί νόμοι αντίθετα αναφέρονται σε ότι βρίσκεται πέρα απο αυτή την ουσιαστικότητα και που συνυπάρχει μαζί της χωρίς να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αυτή ανελλίσεται. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> διάκριση σε αιτιακούς και τυχαιακούς νόμους είναι σχετική και εξαρτάται απο την περιοχή της πραγματικότητας και το είδος των φαινομένων που εξετάζεται κάθε φορά. Σε κάθε τέτοια περιοχή, ο αλληλοσυσχετισμός των μορφών ύπαρξης της ύλης καθώς και οι νόμοι που τις διέπουν διαχωρίζονται σε ουσιαστικές (κυρίαρχες) και επουσιώδεις (δευτερεύουσες) σχέσεις. Σε ευρύτερες περιοχές η λειτουργία των αιτιακών και τυχαιακών νόμων αλληλοδιαπλέκεται. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο τυχαίο αναδυκνύει τους αιτιακούς του προσδιορισμούς και το αιτιακό νέες μορφές ύπαρξης με το τυχαίο.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Y</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πογραμμίζοντας το φαινομενικά χαοτικό χαρακτήρα των φυσικών φαινομένων υποστηρίζει ότι υπάρχει πάντα μια πιο βαθειά, κρυμμένη τάξη [10]. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">φαρμόζοντας αυτή την ιδέα στον κβαντικό χαρακτήρα ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohm</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> πρότεινε οτι η "λανθάνουσα τάξη" είναι το κβαντικό δυναμικό, ένα πεδίο που αποτελείται απο εναν άπειρο αριθμό κυμάτων μη σταθερού πλάτους. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> επικάλυψη αυτών των κυμάτων δημιουργεί αυτο που εμφανίζεται σε μας ως σωματίδιο. Σύμφωνα με το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Bohm</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ακόμα και θεμελιώδεις έννοιες όπως ο χώρος και ο χρόνος μπορεί να είναι απλά εξωγενείς εκδηλώσεις κάποιας " μη τοπικής, βαθύτερης λανθάνουσας τάξης".</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style="font-weight: bold; ">I. PRIGOGINE: TAΞH MEΣA AΠO TO XAOΣ</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">To</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;; mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> 1917, την ίδια χρονιά και στον ίδιο τόπο που η ανθρωπότητα επιχειρεί την "έφοδο στον ουρανό" γεννιέται στη </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">όσχα ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Ilya</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ενασχόλησή του με την </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">I</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">στορία και την </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρχαιολογία των ωθεί στη μελέτη ενος βασικού προβλήματος της Φυσικής: το ζήτημα του χρόνου και συνακόλουθα ασχολείται με την Θερμοδυναμική.</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Σε αντίθεση με τις αντιστρεπτές στο χρόνο νευτώνειες εξισώσεις, σε ενα θερμοδυναμικό σύστημα επικρατεί η τάση να μειωθεί η οργάνωση και να αυξηθεί η αταξία. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">λοι οι μηχανισμοί είναι μη αντιστρεπτοί. Σε όλες τις μετατροπές ενέργειας όπου εισέρχεται η αντίστοιχη θερμική, ο 2ος νόμος της Θερμοδυναμικής είναι αυτός που βεβαιώνει την προοδευτική αποδιοργάνωση της ωφέλιμης ενέργειας, την υποβάθμισή της η οποία εκφράζεται με την έννοια της εντροπίας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Για τη Θερμοδυναμική, ισορροπία είναι η κατάσταση μέγιστης εντροπίας, κατάσταση κατα την οποία κάθε διαφορά καταργείται, τα μόρια κινούνται τυχαία προς κάθε κατεύθυνση. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ορισμός του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Clausius</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> για την εντροπία αφορά μόνο καταστάσεις ισορροπίας στις οποίες τα συστήματα συμπαρασύρονται με τους σταθερούς σημειακούς ελκυστές τους [11]. Πεπεισμένος ότι η Θερμοδυναμική της ισορροπίας δεν μπορεί να περιγράψει τις διαδικασίες μέσα απο τις οποίες εκδηλώνεται ο χρόνος ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ασχολείται με τη Θερμοδυναμική της μη ισορροπίας η οποία διακλαδίζεται σε γραμμική, όπου περιγράφεται η συμπεριφορά συστημάτων κοντά στην ισορροπία και σε μη-γραμμική η οποία αφορά συστήματα μακράν της ισορροπίας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Σ'αυτές τις καταστάσεις, όπου εισρέει εξωτερική ενέργεια στο σύστημα, όπου η γραμμικότητα καταρρέει και η συμμετρική σχέση ανάμεσα σε ροές και δυνάμεις ίδιου των γραμμικών συστημάτων παύει να ισχύει, ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ανακαλύπτει ότι οι σταθερές καταστάσεις μπορούν να αποβούν ασταθείς, να μεταπέσουν στο χάος. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι διακυμάνσεις αυξάνονται με τυχαίο τρόπο, διανύοντας μια πορεία προς το χάος μέχρι να ανακύψει ένα σημείο κρίσης, σημείο διακλάδωσης. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ότε μια απο τις πολλές εξωτερικές διακυμάνσεις ενισχύεται σε τέτοιο βαθμό ώστε το σύστημα επιλέγει να εγκαταλείψει οριστικά την αρχική σταθερή κατάσταση και να εξελιχθεί προς κάποια άλλη: απο το χάος αναδύεται τάξη. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">η αντιστρεπτές διαδικασίες μακράν της ισορροπίας είναι δυνατόν να καταλήξουν σε είδη οργάνωσης. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α συστήματα δεν αποσυντίθενται αλλά εμφανίζονται νέα. Δηλαδή: το χάος μακράν της ισορροπίας περικλείει τη δυνατότητα αυτοοργάνωσης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> βλέπει αυτοοργανωμένες δομές να εμφανίζονται σε όλα τα επίπεδα: στη φυσική, τη χημεία, τη βιολογία, την πολιτική.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">νομάζει τις περιπτώσεις μη ισορροπίας και αυτοοργάνωσης "Δομές Διασκορπισμού". </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> διασκορπισμός υποδηλώνει χάος και διάλυση, η δομή είναι το αντίθετό του. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι δομές διασκορπισμού είναι συστήματα που διατηρούν την ταυτότητά τους μόνο εφόσον παραμένουν συνεχώς ανοιχτά στη ροή εξωτερικής ενέργειας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εντρικό σημείο της προσέγγισης του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> αποτελεί το σημείο διακλάδωσης, το οποίο είναι μια απεικόνιση των πολλαπλών δυνατοτήτων που παρέχονται στο σύστημα μακράν της ισορροπίας. Γράφει ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">: "Στο σημείο διακλάδωσης η πρόβλεψη αποκτά ενα πιθανοκρατικό χαρακτήρα, ενώ μεταξύ των σημείων της διακλάδωσης μπορούμε να μιλάμε για ντετερμινιστικούς νόμους" [12]. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αθώς ο χρόνος ρέει, η αύξηση των σημείων διακλάδωσης ανοίγει δυο βασικές επιλογές για το σύστημα: είτε καταρρέει στο χάος, είτε σταθεροποιεί τη συμπεριφορά του μέσω σειράς βρόχων ανάδρασης. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υτήν ακριβώς την ύφανση βρόχων ανάδρασης εξηγεί ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> με τη λέξη "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πικοινωνία": τα σημεία διακλάδωσης αποτυπώνουν την ιστορία του συστήματος, χαρτογραφούν τη μη αντιστρεψιμότητα του χρόνου.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">To</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> πιο σημαντικό όμως είναι ότι το εγχείρημα του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> αποκαλύπτει την κίνηση του χρόνου ως ένα μη μετρήσιμο γεγονός: παρότι η αιτιότητα είναι παρούσα ανα πάσα στιγμή, το σημείο διακλάδωσης εισβάλει απροσδόκητα. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ιστορία του συστήματος είναι εξίσου γέννημα τύχης και αναγκαιότητας και ακριβώς σ'αυτή την αντιφατική ενότητα οφείλει τη δημιουργικότητά του και την ικανότητα ανάδειξης νέων μορφών και νέων οντοτήτων. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Prigogine</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> αναφερόμενος στην άποψη για τη φύση που προβάλει στο έργο του "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άξη μέσα απο το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άος" γράφει: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> φύση μπορεί να ονομαστεί ιστορική, δηλαδή ικανή για ανάπτυξη και ανανέωση. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ιδέα της ιστορίας της φύσης ως συστατικό μέρος του υλισμού προτάθηκε απο τους </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ και </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">νγκελς....</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι σύγχρονες εξελίξεις στη φυσική έθεσαν στις φυσικές επιστήμες ερωτήματα που έβαζαν απο πολύ καιρό οι υλιστές..." [13]. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>H</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>MH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> Γ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>PAMMIKH</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>ANTI</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Λ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>H</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Ψ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>H</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>I</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TOPIA</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>KAI</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TH</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>OIKONOMIA</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TO</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>EP</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Γ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>O</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>T</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Ω</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>N</b></span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>K</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>. </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>MAP</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Ξ </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>KAI</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b> Λ. </b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>TPOT</b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>Σ</b></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><b>KI</b></span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span class="Apple-style-span" style=" ;font-family:arial;font-size:13px;"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Γύρω στα 1850 έχουμε μια πλημμυρίδα "αφηγηματικών επιστημών" δηλαδή επιστήμες με βάση την ιστορία όπως για παράδειγμα η </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ξελικτική </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">B</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ιολογία.</span></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> θεωρία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ εντάσσεται σ'αυτή την αναστάτωση, στη διακλάδωση μιας ιστορικής αναζήτησης σε πλήρη ανάπτυξη και μιας επιστήμης της φύσης στη παραμονή μεγάλων μεταβολών.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> 1ος τόμος του "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εφάλαιου" εμφανίζεται το 1867, οχτώ χρόνια μετά την "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αταγωγή των </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ιδών" και 2 χρόνια μετά την διατύπωση των νόμων της Θερμοδυναμικής απο τον </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Clausius</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι "διατεταγμένες αταξίες" του </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εφαλαίου απαιτούν την επινόηση μιας διαφορετικής λογικής.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> κλασική οικονομία εμπνέεται απ'ευθείας απο τη νευτώνεια φυσική.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ουτοπία της ισορροπίας είναι ο κοινός παράγοντας της κλασικής μηχανικής και της κλασικής οικονομίας. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> κριτική της πολιτικής οικονομίας ωθεί το </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ σε τόπους, όπου η λογική αποκλίνει απο τα κλασικό μοντέλο. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ωρίς να ξεπεράσει το ιδανικό της αιτιότητας με το οποίο ειναι συνδεδεμένος, η λογική που αναπτύσσει στο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εφάλαιο έρχεται σε ρήξη με την αναπαράσταση ενός ομογενούς χώρου και ενός γραμμικού χρόνου [2].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ωρίς τα απαιτούμενα μαθηματικά εργαλεία, ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ προσπαθεί να συνδυάσει την δυναμική σταθερότητα των σχημάτων αναπαραγωγής με την δομική αστάθεια του συστήματος (τεχνικές, κοινωνικές, πολιτικές μεταβολές). </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πό όπου προκύπτει η σύλληψη των κρίσεων με τη μορφή διασταυρώσεων, διακλαδώσεων και κρίσιμων σημείων.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στην αφηρημένη φυσική θεώρηση του χώρου, εργασία και πλούτος είναι μεγέθη σύμμετρα. Στον ομογενή φυσικό χρόνο απαντά ο γραμμικός χρόνος της κυκλοφορίας και της συσσώρευσης του οποίου την αρμονία διαταράσσουν μόνο οι τυχαίες αναταραχές και οι φυσικές θεομηνίες.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Γεννημένος μέσα απο την πολλαπλότητα των ανταλλαγών ο ομοιόμορφος οικονομικός χωρόχρονος της αγοράς θεμελιώνει την πιθανότητα μιας μέτρησης και ενος νόμου περιορισμένου σε ένα κανόνα αυστηρής διαδοχής γεγονότων. Προβάλλει μια οικονομική αιτιότητα που στηρίζεται στο μετρήσιμο φυσικά χαρακτήρα της εργασίας και του κεφαλαίου και αποτελεί πιστό αντίγραφο της φυσικής αιτιότητας.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> <span lang="EL">χρόνος εργασίας, ο κοινωνικά απαραίτητος για την παραγωγή του εμπορεύματος καθορίζεται εκ των υστέρων όταν καθορίζεται η τιμή του εμπορεύματος. </span></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> οικονομία για τον </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ εμφανίζεται σαν ένα ανοιχτό μη γραμμικό σύστημα [2].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Παρά την αντίρρηση του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Ian</span><span style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Stewart</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ότι:"</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι νόμοι της φυσικής σύμφωνα με τους οποίους ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ προσπάθησε να μοντελοποιήσει τους νόμους της ιστορίας δεν υπήρξαν ποτέ. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ν ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Newton</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> δεν μπορούσε να προβλέψει την συμπεριφορά 3 σωμάτων πως θα μπορούσε ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ να προβλέψει την συμπεριφορά 3 προσώπων;" [14] ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ γνωρίζει ότι η κοινωνική σχέση συνδυάζει περισσότερα απο 3 άτομα. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> οικονομία δεν είναι γι'αυτόν ένα κλειστό σύστημα, αυτόνομο απο την πολιτική, αλλά ενα είδος "Γενετικής </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ηχανικής" που διηγείται μια ιστορία που εγγράφεται στους αβέβαιους προσδιορισμούς της ταξικής πάλης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Δεν προσπαθούμε να μεταμορφώσουμε το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ σε πρωτοπόρο του ντετερμινιστικού χάους. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ίναι όμως δίκαιο να ρίξουμε φως στην εξέλιξη της επιστημονικής κουλτούρας του και στην οπτική του κόσμου που προσπαθεί να προβάλλει.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ντίθετα με όσα υποστήριξαν στοχαστές όπως ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Popper</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">, ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ δεν είναι εκπρόσωπος του φιλοσοφικού και οικονομικού ντετερμινισμού. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">νδογενείς και σταθεροί νόμοι, οι οικονομικοί νόμοι του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εφάλαιου είναι ιστορικοί και εξελικτικοί.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ισάγοντας την ιστορία στην οικονομία με τον τρόπο που ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Hegel</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> εισάγει την χρονική παράμετρο στη λογική, ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ έχει στο νού του μια οικονομία "στροβιλισμού" της οποίας οι κύκλοι των κρίσεων εντυπωσιάζουν τους φυσικούς του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">X</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">άους. Παρατηρεί ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">D</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Ruelle</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">: ".....πραγματικά, παρατηρήθηκαν κύκλοι προσεγγιστικά περιοδικοί. Σε ακόμα ανώτερα επίπεδα τεχνολογικής ανάπτυξης, θα μπορούσαμε να έχουμε 2 ή 3 επίπεδα ανάπτυξης που θα αντικατόπτριζαν μια οικονομία ταραχώδη με ανώμαλες μεταβολές και μια ευαίσθητη εξάρτηση των αρχικών συνθηκών" [15].</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> δυναμική οικονομία του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ εμφανίζεται ως ένα σύστημα ευαίσθητο στις αρχικές συνθήκες. Θεωρώντας το </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">K</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εφάλαιο σαν μια δυναμική κοινωνική σχέση σε χρονική ανισορροπία ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">αρξ διαβλέπει χωρίς να μπορέσει ακόμη να αποκρυπτογραφήσει "τα ίχνη του χάους στην άμμο του χρόνου".</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ον πυρήνα της φιλοσοφικής σκέψης του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρότσκι αποτελεί η συλλογή των Φιλοσοφικών </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ετραδίων του. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> συλλογή αποτελείται απο τρία τετράδια:<span style="mso-spacerun: yes"> </span></span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο πρώτο αποτελείται κυρίως από σχόλια στο πρώτο μέρος της "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πιστήμης της Λογικής" του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">Hegel</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο δεύτερο αποτελεί μέρος ενός σχεδίου για μια βιογραφία του Λένιν, το οποίο όμως δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο τρίτο αποτελείται απο σημειώσεις για την Θεωρία της </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ξέλιξης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο πιό ελκυστικό στοιχείο των σημειώσεων είναι η μη τελεολογική προσέγγιση της φύσης. Στη διαδικασία της εξέλιξης δίνεται έμφαση στις ασυνεχείς αλλαγές, στα άλματα, στις καταστροφές και τονίζεται η σημασία της μετάβασης από τη ποσότητα στη ποιότητα.<b></b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πό τα πιό σημαντικά ζητήματα που αναδεικνύονται στα κείμενα είναι η αντίληψη του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρότσκι για τα επίπεδα οργάνωσης, δηλαδή, το πως αναδεικνύονται οι νέες ποιοτητες καθώς κάποιος προχωρεί από τα ατομικά, στα μοριακά, στα οργανικά και τελικά στα ανθρώπινα και κοινωνικά φαινόμενα.<b></b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρότσκι δεν πιστεύει ότι η εξέλιξη είναι αποκλειστικά μιά συνεχής και βαθμιαία διαδικασία. Στα κείμενά του δίνεται έμφαση στις ασυνεχείς αλλαγές, στα άλματα, στις καταστροφές. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> καταστροφή εντάσσεται σε μια διαδικασία ποσοτικής συσσώρευσης που θα οδηγήσει στο ποιοτικό άλμα.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Στα Φιλοσοφικά του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ετράδια, ο </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρότσκι δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διαλεκτική αναστροφή, ένα φαινόμενο για το οποίο βρήκε πολλά παραδείγματα στην ιστορία της σκέψης: ο ήλιος γυρίζει γύρω από τη γη - η γη γυρίζει γύρω απο τον ήλιο κα.<b></b></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρότσκι ξεπερνά την παραδοσιακή εξελικτικιστική αντίληψη της ιστορίας ως διαδοχή σαφώς προκαθορισμένων σταδίων και θεμελιώνει ενα σχήμα ιστορικής ανάπτυξης με ξαφνικά άλματα, αντιφατικές συνενώσεις και καταστροφές που έκφρασή του αποτελεί ο νόμος της συνδυασμένης και ανισόμερης ανάπτυξης και η Θεωρία της Διαρκούς </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πανάστασης.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span>Σύμφωνα με αυτή, με την εμφάνιση του καπιταλισμού,<b> </b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">η παγκόσμια ιστορία γίνεται πλέον μια αντιφατική αλλά συγκεκριμένη ολότητα και οι συνθήκες κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης υφίστανται μια ποιοτική αλλαγή. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ε την παγκοσμιοποίηση των παραγωγικών σχέσεων "η ανάπτυξη των ιστορικά καθυστερημένων χωρών οδηγεί αναγκαστικά σ'ενα ιδιότυπο συνδυασμό των διαφόρων σταδίων στην ιστορική διαδικασία. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> καμπύλη που διαγράφει παίρνει στο σύνολό της χαρακτήρα ακανόνιστο, πολύπλοκο, συνδυασμένο..." [16]. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι νόμοι μορφοποιούν τις υλικά καθορισμένες αναγκαίες σχέσεις μεταξύ των φαινομένων συγκεκριμένων τομέων της πραγματικότητας. Σε διάφορους τομείς της<b> </b></span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πραγματικότητας λειτουργούν διαφορετικοί νόμοι οι οποίοι δεν έχουν την ίδια ισχύ στο επίπεδο της γενικότητας ούτε τον ίδιο βαθμό αναγκαιότητας. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ι πιό γενικοί νόμοι είναι εκείνοι που έχουν διατυπωθεί στην υλιστική διαλεκτική του είναι και του γίγνεσθαι. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> νόμος της μεταβολής της ποσότητας σε ποιότητα και ο νόμος της ενότητας των αντιθέτων ανήκουν σ'αυτή την κατηγορία.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> νόμος της συνδυασμένης και ανισόμερης ανάπτυξης είναι περισσότερο ειδικός από τους δύο προηγούμενους των οποίων αποτελεί συγκεκριμένη έκφραση και περισσότερο γενικός από το νόμο της αξίας που λειτουργεί μόνο στό πλαίσιο συγκεκριμένου κοινωνικο-οικονομικού σχηματισμού.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πορεί ο νόμος της συνδυασμένης και ανισόμερης ανάπτυξης να προσδιορίσει επακριβώς το συγκεκριμένο αποτέλεσμα της δράσης του; να προβλέψει με βεβαιότητα άν ο συνδυασμός των υλικών παραγόντων στη συγκεκριμένη φάση θα οδηγήσει σ'ένα άλμα προς τα εμπρός ή μία οπισθοδρόμηση; Για την απάντηση απαιτείται συγκεκριμένη ανάλυση των σχέσεων και των τάσεων που χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη πλευρά της πραγματικότητας. </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ο αποτέλεσμα της δράσης του νόμου δεν εξαρτάται μόνο απ' αυτόν ως θεωρητική σχηματοποίηση αλλά πολύ περισσότερο από τις συνθήκες στις οποίες λειτουργεί. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">A</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">υτό που καθορίζει το συγκεκριμένο αποτέλεσμα της λειτουργίας του, είναι οι υλικοί παράγοντες στην ολότητά τους: η συγκρότηση της κοινωνίας, η δυναμική των αντιτιθέμενων δυνάμεων στο εσωτερικό της και η ιστορική τους σύνδεση.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> νόμος της συνδυασμένης και ανισόμερης ανάπτυξης είναι οδηγός στην κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων της ιστορίας, στη διερεύνηση και ανάλυση της δυναμικής των κοινωνικών διαδικασιών. </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">α συγκεκριμένα αποτελέσματα της λειτουργίας του όμως καθορίζονται από την πάλη των κοινωνικών δυνάμεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> ανάλυση του </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">T</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ρότσκι για τις εξελίξεις στην </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ΣΣΔ μετά την </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">O</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">κτωβριανή </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">πανάσταση βασίστηκε στήν διερεύνηση του διαλεκτικού αλληλοσυσχετισμού δράσης και αντίδρασης των ανταγωνιστικών δυνάμεων στη σχέση τους με το νέο ιστορικό περιβάλλον.</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-right:44.3pt;text-align:justify"><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"><span style="mso-tab-count:1"> </span></span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ε βάση το νόμο της συνδυασμένης και ανισόμερης ανάπτυξης, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, η εισαγωγή ανώτερων στοιχείων (νέες παραγωγικές σχέσεις) σε ένα κοινωνικό σχηματισμό και η ανάμιξή τους με κατώτερα (επίπεδο παραγωγικής βάσης) μπορεί να επιταχύνει την κοινωνική ανάπτυξη (ποιοτικό άλμα), κάτω από άλλες συνθήκες, η σύνθεση μπορεί να επιβραδύνει την πρόοδο και να προκαλέσει ακόμα και οπισθοδρόμηση (καταστροφή). </span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">τσι στο "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">M</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language: ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">εταβατικό Πρόγραμμα", τονίζει: "</span><span style="Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">H</span><span lang="EL" style="Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;"> πολιτική πρόγνωση έχει ένα διαζευκτικό χαρακτήρα. </span><span style=" Times New Roman&quot;font-family:&quot;;font-size:12.0pt;">E</span><span lang="EL" style=" Times New Roman&quot;;mso-ansi-language:ELfont-family:&quot;;font-size:12.0pt;">ίτε η γραφειοκρατία που θα γίνεται ολοένα και περισσότερο όργανο της παγκόσμιας αστικής τάξης μέσα στο εργατικό κράτος, θα ανατρέψει τις νέες μορφές ιδιοκτησίας και θα ξαναρίξει τη χώρα στον καπιταλισμό είτε η εργατική τάξη θα συντρίψει τη γραφειοκρατί